OOG (Out of Gauge), ölçüleri standart konteynerin dış sınırlarını aşan ve bu yüzden flat rack, open top veya platform konteyner üzerinde taşınan deniz yüküdür. Taşmanın yönüne göre aşırı yükseklik (OH), aşırı genişlik (OW) ve aşırı uzunluk (OL) olarak tanımlanır. Gemide komşu konteyner yuvalarını kullanılamaz hâle getirdiği için ek navlunla fiyatlanır.
OOG ölçüsü neye göre belirlenir?
Konteyner gemileri ve terminaller ISO 668 standardındaki ölçülere göre kurulmuştur. Standart bir konteynerin dış genişliği 2,438 m, yüksekliği 2,591 m'dir; high cube tipte yükseklik 2,896 m'ye çıkar. 20 ft konteynerin boyu 6,058 m, 40 ft konteynerinki 12,192 m'dir. Ambarlardaki hücre kılavuzları, istif düzeni ve vinç spreader'ları bu kutuya göre çalışır. Yük bu dış zarfın herhangi bir yönünden taşıyorsa OOG sayılır. Ölçü ailesi konteyner tipleri ve ölçüleri maddesinde ayrıntılıdır.
| Kısaltma | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| OH (Over Height) | Yük konteynerin üst sınırını aşar | Open top'tan yukarı taşan makine gövdesi |
| OW (Over Width) | Yük yanlardan taşar; sağ ve sol taşma ayrı ölçülür | 3,2 m çaplı tank |
| OL (Over Length) | Yük ön veya arka uçtan taşar | Uzun boru demeti, çelik kiriş |
Hangi ekipmanla taşınır?
- Flat rack: Yan duvarı ve tavanı olmayan, katlanabilir uç duvarlı konteyner. OW ve OH yüklerin çoğu bununla taşınır (bkz. flat rack konteyner).
- Open top: Tavanı branda olan konteyner; yük yalnız yukarıdan taşıyorsa ya da vinçle üstten yüklenmesi gerekiyorsa tercih edilir (open top ne zaman kullanılır).
- Platform: Uç duvarı da olmayan düz taban. Birden fazla flat rack veya platform yan yana dizilerek daha geniş yükler için zemin oluşturulabilir.
Yük bu düzenlerin de sınırını aşıyorsa konteyner sistemi bırakılır ve breakbulk olarak gemi ambarına ya da güvertesine doğrudan yüklenir.
Neden ek navlun ödenir?
Asıl maliyet kayıp yuvadır (lost slot). Üstten taşan bir yük, üzerine konteyner istiflenmesini engeller. Yanlardan taşan yük, komşu yuvaları kullanılamaz hâle getirir. Hat, bu boş kalan yuvaların gelirini OOG ek navlunu olarak yansıtır; ek ücret taşma miktarına göre değişir. OOG yük çoğunlukla güvertede en üst sıraya ya da üzerine yük gelmeyecek bir yere istiflenir. Bu nedenle bir gemideki OOG kapasitesi sınırlıdır ve rezervasyon, ölçüler ve çizimle birlikte erkenden onaylatılmalıdır.
Terminal tarafında da standart spreader kullanılamaz; yük özel kaldırma çerçevesi veya halatla elleçlenir ve bu hizmet ayrıca ücretlendirilir.
Karayolundaki gabari dışı kavramıyla ilişkisi
İki kavram çoğu zaman birlikte görülür ama aynı değildir. OOG, ölçüsünü konteyner standardından alan bir denizcilik terimidir. Gabari dışı yük ise Karayolları Trafik Yönetmeliği'ndeki 2,55 m genişlik ve 4,00 m yükseklik sınırlarına göre tanımlanır.
- 2,50 m genişliğindeki bir makine flat rack üzerinde OW sayılır, çünkü 2,438 m'yi aşar. Aynı makine karayolunda 2,55 m sınırının içinde kaldığı için izin gerektirmez.
- Tersi de olur: flat rack tabanı yaklaşık 0,6 m kalınlığındadır. 2,4 m yüksekliğindeki bir yük gemide OH olur, konteyner şasisi üzerinde toplam yükseklik 4 m'yi geçebileceği için karayolu bacağında da özel izin isteyebilir.
Bu yüzden liman ile fabrika arasındaki konteyner taşımacılığı bacağı, deniz rezervasyonuyla aynı anda planlanmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Taşmayı tek bir toplam genişlik olarak vermek; hat, sağ ve sol taşmayı ayrı santimetre olarak ister.
- Takoz, sandık ve bağlama elemanlarını ölçüye katmamak.
- Aktarma limanının veya besleyici geminin OOG kabul etmediğini rezervasyondan sonra öğrenmek.
- Ağırlık merkezi bilgisini vermeden flat rack yüklemesi istemek; bağlama planı bu veriye dayanır.