Gabari dışı yük eskortu, özel izinle yola çıkan geniş, uzun veya ağır yük taşıyan aracın önünde ve arkasında giderek diğer sürücüleri uyaran, sarı ışıklı ve özel işaretli destek aracıdır. Türkiye'de eskort zorunluluğu, araç sayısı ve konumu, KGM'nin düzenlediği izin belgesinde yükün ölçülerine ve yolun tipine göre belirlenir.
Eskort aracı tam olarak ne yapar?
Eskort, mevzuattaki adıyla destek aracı, gabari dışı aracın çevresinde bir güvenlik alanı oluşturur. Öndeki araç karşıdan gelen trafiği uyarır, dar köprü, viraj ve üst geçit öncesinde yolun durumunu ana araca bildirir. Arkadaki araç ise sollama girişimlerini önler ve yükün arkadan görünmesini sağlar. Ana araç sürücüsü ile eskort ekipleri sürekli telsiz bağlantısında kalır.
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 143. maddesine göre özel izinle yola çıkan araçlar ve onlara eskortluk eden araçlar sarı renkli ışıklı uyarı işareti kullanır. Bu ışık yalnızca uyarı amaçlıdır, geçiş üstünlüğü vermez.
Eskort ne zaman zorunludur?
Zorunluluğu KGM, başvurudaki ölçülere ve güzergâha bakarak özel izin belgesine yazar. KGM uygulamasında şu durumlarda destek aracı istenir:
- taşımanın toplam genişliği 3 metreyi aşıyorsa,
- araç ile yükün toplam uzunluğu KGM'nin belirlediği eşiği aşıyorsa (bu eşik uygulamada 22 m, bazı izin türlerinde 25 m olarak uygulanmıştır),
- yük aracın arkasından belirgin şekilde taşıyorsa.
Eskortun yeri yolun tipine göre değişir:
| Yol tipi | Eskort konumu | Gerekçe |
|---|---|---|
| Bölünmüş yol ve otoyol | Arkada | Karşı yönden trafik gelmez; risk arkadan yaklaşan araçlardır |
| İki yönlü yol | Önde ve arkada | Karşıdan gelen sürücünün geniş yükü erken görmesi gerekir |
Özel eskort ile trafik ekibi refakati arasındaki fark nedir?
Özel eskort, taşıyıcının ya da eskort hizmeti veren firmanın aracıdır ve yalnız uyarı yapabilir; trafiği durduramaz, kavşağı kapatamaz. Trafik polisi veya jandarma refakati ise kolluk yetkisi taşır. Çok geniş ya da çok ağır yüklerde, şehir içi geçişlerde, köprülerde tek araçlık geçiş gerektiğinde veya kavşakların geçici olarak kapatılması gerektiğinde izin şartına kolluk refakati de eklenebilir. Ayrıntılar polis ve jandarma refakati maddesindedir.
Eskort aracında hangi donanım bulunur?
- Tavan üzerinde yanıp sönen sarı ışıklı uyarı işareti,
- İzin belgesinde gösterilen özel işaretler ve uzaktan okunabilen uyarı levhası,
- Önden ve arkadan görülebilen kırmızı-beyaz reflektif şeritler,
- Ana araçla iletişim için telsiz,
- Yansıtıcı yelek, trafik konisi ve uyarı bayrakları.
Uygulamada eskort olarak genellikle panelvan veya pick-up tipi araçlar kullanılır. Yükün ve aracın kendi işaretleme kuralları gabari dışı yük işaretleme maddesinde anlatılır.
Kim sağlar ve nelere dikkat edilir?
Eskortu taşımayı yapan firma kendi aracıyla ya da eskort hizmeti veren bir şirketten kiralayarak sağlar; izin şartlarına uyulmasından aracın işleteni sorumludur. Eskort, iznin öngördüğü saatlerle birlikte planlanır; birçok izin taşımayı gün ışığı saatleriyle sınırlar (taşıma saatleri). Uluslararası sevkiyatlarda her ülkenin eşikleri farklıdır; sınırda eskort değişimi önceden ayarlanmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Eskortu yalnız ana araçla aynı anda yola çıkacak şekilde planlayıp güzergâh ön kontrolünü atlamak.
- Eskort aracındaki uyarı levhasını ve sarı ışığı kirli, sönük ya da yük örtüsüyle kapalı bırakmak.
- İki yönlü yola girildiğinde öndeki eskortun hazır olmaması.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, gabari dışı ve ağır yük taşımalarında özel izin başvurusunu ve eskort organizasyonunu birlikte yürütür; böylece izin belgesine yazılan destek aracı şartı, yola çıkış saatinden önce karşılanır.