Evet. İran, 1975 tarihli TIR Sözleşmesi'ne 16 Ağustos 1984'te katılmıştır; İran'daki kefil kuruluş ICCIMA'dır ve teminat limiti 100.000 avrodur. Usulsüzlük olursa gümrük idaresi önce doğrudan sorumlu kişilere başvurur; vergi ve resimler onlardan tahsil edilemezse, borcu o ülkedeki ulusal kefil kuruluş öder.
TIR Sözleşmesi nedir?
TIR Sözleşmesi, eşyanın gümrük kontrolündeki mühürlü yük bölmesinde, tek bir belge ve uluslararası teminatla birden fazla sınırdan geçmesini sağlayan çok taraflı gümrük sözleşmesidir. BM kayıtlarına göre 1975 sözleşmesi 14 Kasım 1975'te Cenevre'de kabul edilmiş ve 20 Mart 1978'de yürürlüğe girmiştir. Sistemi BM yetkisiyle IRU yönetir; IRU'ya göre TIR'ın 78 Âkit Tarafı vardır. Karnenin kendisi TIR karnesi nedir maddesinde anlatılır.
İran ve koridordaki ülkeler ne zaman taraf oldu?
| Ülke | Sözleşmeye taraf olma | Kefil kuruluş | Teminat limiti |
|---|---|---|---|
| Macaristan | 9 Mart 1978 (onay) | MKFE | 100.000 € |
| Rusya Federasyonu | 8 Haziran 1982 | ASMAP | 60.000 € |
| İran | 16 Ağustos 1984 | ICCIMA | 100.000 € |
| Türkiye | 12 Kasım 1984 | TOBB | 100.000 € |
| Gürcistan | 24 Mart 1994 | GIRCA | 50.000 $ |
| Azerbaycan | 12 Haziran 1996 | ABADA | 100.000 € |
Tablo, Avrupa–Türkiye–İran ve Rusya–Gürcistan–Türkiye–İran koridorlarındaki ülkelerin tamamının sözleşmeye taraf olduğunu gösterir. Teminat limitleri ülkeye göre değişir: aynı karneyle yapılan bir taşımada Rusya'da 60.000 avro, Gürcistan'da 50.000 dolar, İran ve Türkiye'de 100.000 avro üst sınır uygulanır.
TIR teminatı nasıl işler?
- Karne hamili, eşyayı TIR rejimine tabi tutar; karne hareket gümrüğünde kabul edilir ve araç mühürlenir.
- Taşıma sırasında usulsüzlük olursa, ilgili ülkenin gümrük idaresi vergi ve resimleri önce doğrudan sorumlu kişilerden talep eder.
- Tahsilat mümkün olmazsa, örneğin sorumlu firma iflas etmişse, o ülkedeki ulusal kefil kuruluşa başvurulur.
- Kefil kuruluş, kendi ülkesinde risk altındaki vergi ve resimleri limit dahilinde öder.
Teminat limiti yükün değerini değil, risk altındaki vergi ve resimleri sınırlar. Türkiye'de vergi toplamı 100.000 avroyu aşar ve risk unsuru bulunursa Ticaret Bakanlığı öncelikle araç takip sistemi (ATS) uygular. Diğer ülkelerde limit aşıldığında hangi önlemin alınacağı o ülkenin gümrük idaresine göre değişir; bu yüzden yüksek vergili yüklerde limit her ülke için ayrı kontrol edilir. Teminatın genel mantığı transit teminatı maddesindedir.
İran'daki kefil kuruluş kimdir?
IRU'nun teminat tablosunda İran'ın kefil kuruluşu, 57 numaralı kodla ICCIMA (İran Ticaret, Sanayi, Maden ve Tarım Odası) olarak yer alır. ICCIMA, İran'da TIR rejimi altında doğan vergi ve resim borçlarının teminatından sorumludur; karneyi Türk taşımacısına veren kuruluş ise Türkiye'de TOBB'dur.
Taraf olmak sınırda başka belge istenmeyeceği anlamına gelir mi?
Hayır. TIR yalnız gümrük transitini kolaylaştırır. Karayolu geçiş belgeleri, sürücü vizesi, araç ve sürücü evrakı ayrı konulardır; liste tır seferinde araçta bulunması gereken belgeler maddesindedir. IRU, Ağustos 2026'da Gürbulak–Bazargan kapısında yaptığı saha ziyaretinde, gümrüğe önceden elektronik yük bilgisi gönderilmesini ve TIR araçlarına ayrılmış şeritleri öne çıkarmıştır; konu TIR-EPD ve TIR yeşil hat maddesinde işlenir. IRU aynı açıklamada eTIR'i, TIR'ın tamamen dijital eşdeğeri olarak tanımlar; ayrıntı eTIR sistemi maddesindedir.
Voltim Global bu koridorda ne yapar?
Voltim Global'in Rusya → Türkiye → İran hattı Verkhniy Lars (Yukarı Lars), Gürcistan, Sarp ve Gürbulak–Bazargan üzerinden ilerler; güzergâhtaki bütün ülkeler TIR Sözleşmesi tarafıdır. Rusya'daki yükleme koordinasyonunu Moskova ofisi yapar, transit evrakı ve takip Voltim Global yönetimindedir. Yükünüzün nereden yükleneceğini, nereye teslim edileceğini, cinsini, ölçü ve ağırlığını ve tarihini paylaşarak Rusya–Türkiye–İran karayolu taşımacılığı için teklif isteyebilirsiniz.