BİLGE NCTS, Ortak Transit Sözleşmesi'nin elektronik altyapısı olan Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi'nin (NCTS) Türkiye'deki uygulamasıdır ve Ticaret Bakanlığı'nın BİLGE Gümrük Platformu üzerinde çalışır. Transit beyanı, teminat, serbest bırakma ve varış bildirimleri bu sistemde elektronik mesajlarla yürür. Türkiye 1 Aralık 2012'den beri sisteme dahildir.
NCTS ile BİLGE nasıl bir araya gelir?
NCTS (New Computerised Transit System), Avrupa'da transit işlemlerini 2005'ten beri kâğıtsız yürüten ortak sistemdir. BİLGE ise Türk gümrüğünün 1998'den beri kullandığı otomasyonun adıdır. Türkiye Ortak Transit Sözleşmesi'ne 1 Aralık 2012'de taraf olunca NCTS, BİLGE'nin transit modülü olarak devreye girdi. 17 Kasım 2024'te NCTS Faz 5'e geçişle birlikte işlemler web tabanlı BİLGE Gümrük Platformu'na taşındı. Kısacası "BİLGE NCTS" ayrı bir sistem değil, NCTS'nin Türk gümrük altyapısındaki karşılığıdır.
Kâğıt T1'in yerini neden aldı?
Kâğıt dönemde T1 nüshaları her gümrükte damgalanır, varış idaresinden hareket idaresine postayla dönerdi. Rejimin kapanması haftalar sürebiliyor, teminat bu süre boyunca bağlı kalıyordu. NCTS'de hareket idaresi beyanı elektronik olarak alır, varış idaresine önceden bildirir; eşya varınca kapanış mesajı anında döner ve teminat serbest kalır. Ticaret Bakanlığı'nın ifadesiyle eşya, Ortak Transit Rejimi'nde tek beyan ve tek teminatla Avrupa'ya taşınabilir.
NCTS nerede geçerlidir?
Ortak Transit Sözleşmesi AB'yi tek akit taraf olarak, bunun yanında İzlanda, Norveç, İsviçre, Birleşik Krallık, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Ukrayna, Türkiye, Gürcistan, Moldova ve Karadağ'ı kapsar. Gürcistan 1 Şubat 2025'te, Moldova ve Karadağ 1 Kasım 2025'te sistemi uygulamaya başladı. Rusya, İran, Azerbaycan ve Orta Asya ülkeleri bu sistemin dışındadır; bu yönlerde TIR karnesi kullanılır.
Bir transit işleminde kimler rol alır?
- Asıl sorumlu: Beyanı veren veya adına beyan verilen kişidir. Eşyayı süresi içinde ve mühür bozulmadan varışa sunmaktan mali olarak sorumludur.
- Hareket idaresi: Beyanı kabul eder, teminatı kontrol eder, eşyayı serbest bırakır.
- Transit idaresi: Akit taraf sınırında eşyanın geçişini kaydeder.
- Varış idaresi: Eşyanın gelişini onaylar ve hareket idaresine bildirir. İki idarenin görevleri hareket ve varış gümrük idaresi maddesinde anlatılır.
- Onaylanmış gönderici ve alıcı: Eşyayı kendi tesisinden gönderme veya tesisinde teslim alma izni olan firmalardır.
MRN ile bir transit işlemi nasıl ilerler?
- Asıl sorumlu veya temsilcisi beyanı NCTS'ye gönderir. Faz 5 ile beyan, eşya gümrüğe sunulmadan 30 gün önceye kadar verilebilir.
- Beyan kabul edilince 18 karakterli MRN numarası üretilir.
- Risk analizi ve gerekirse kontrol sonrası eşya serbest bırakılır; MRN barkodlu transit refakat belgesi (TAD) basılır.
- Sınırdaki transit idaresi geçişi sisteme işler.
- Varış idaresi eşyanın geldiğini kaydeder, boşaltma sonuçlarını bildirir.
- Hareket idaresi işlemi ibra eder ve teminat serbest kalır.
Faz 5 ve Faz 6 neyi değiştirdi?
Faz 5 ile AB veri modeline uyumlu, sevkiyat–alt sevkiyat–kalem şeklinde katmanlı bir beyan yapısına geçildi ve 6 haneli GTİP tüm taraflarda zorunlu oldu. Bakanlık Faz 6 için tahmini geçiş tarihi olarak 1 Haziran 2026'yı duyurmuştu; güncel takvim ve web servis durumu Bakanlığın NCTS Faz-5 sayfasından izlenmelidir. Giriş ekranları ve kullanıcı tipleri NCTS BİLGE portalına giriş maddesinde adım adım anlatılır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, transit gümrükleme kapsamında AB yönündeki T1 beyanlarını ve Rusya yönündeki TIR işlemlerini aynı operasyon içinde planlar. Elektronik beyan ve sistem entegrasyonu ihtiyaçları için dijital gümrük hizmeti sunar.