FTL (komple araç), dorsenin tamamının tek göndericiye ayrıldığı ve yükün aktarmasız doğrudan teslim edildiği taşımadır. LTL (parsiyel) ise birden fazla göndericinin yükünün aynı araçta paylaşılarak taşınmasıdır. FTL daha hızlı ve daha az elleçlemelidir; LTL küçük hacimli gönderilerde birim maliyeti düşürür ama transit süreyi uzatır.
İki model arasındaki temel ayrım nedir?
Ayrım, aracın kime ayrıldığıyla başlar. FTL taşımada gönderici bütün dorseyi kiralar ve araç başına fiyat öder; yük az da olsa çok da olsa navlun aynıdır. LTL taşımada ise gönderici yalnız kullandığı alanın bedelini öder. Taşıyıcı farklı göndericilerin yüklerini bir toplama deposunda birleştirir, aracı doldurur ve varışta yükleri ayrıştırıp dağıtır.
LTL navlunu genellikle yükleme metresi (ldm), hacim ve gerçek ağırlıktan hangisi büyükse ona göre hesaplanır. Pek çok taşıyıcı hacmi ağırlığa çevirirken 1 m³ için yaklaşık 333 kg, 1 ldm için 1.750–1.850 kg gibi oranlar kullanır. Oranlar taşıyıcıya göre değiştiği için teklifte mutlaka sorulmalıdır. Örneğin 1,6 ton ağırlığındaki 4 Euro palet istiflenemiyorsa 1,6 ldm yer kaplar; 1.750 kg/ldm oranıyla 2.800 kg üzerinden faturalanır. Aynı paletler üst üste konabiliyorsa ldm yarıya iner ve gerçek ağırlık belirleyici olur.
FTL ve LTL karşılaştırma tablosu
| Ölçüt | FTL (komple araç) | LTL (parsiyel) |
|---|---|---|
| Fiyatlama | Araç başına sabit navlun | ldm, m³ veya kg; hangisi büyükse |
| Transit süre | Kısa ve öngörülebilir; doğrudan rota | Toplama, konsolidasyon ve dağıtım için birkaç gün ek |
| Elleçleme | Yükleme ve boşaltma: iki kez | Depo aktarmalarıyla dört kez veya daha fazla |
| Hasar riski | Düşük; yüke başka kimse dokunmaz | Daha yüksek; istifleme ve aktarma riski |
| Tarih esnekliği | Yükleme günü göndericiye göre ayarlanır | Taşıyıcının sefer takvimine bağlı |
| Gümrük | Tek gönderici, tek evrak seti | Her göndericinin ayrı evrakı; bir eksik bütün aracı bekletebilir |
| Uygun yük | Büyük hacim, hassas veya değerli yük | Birkaç palet, düzenli küçük gönderiler |
Hangi hacimde FTL'e geçmek mantıklıdır?
Standart tenteli dorse 13,6 ldm uzunluğundadır ve 33 Euro palet alır. Bir Euro palet (1,20 × 0,80 m) yaklaşık 0,4 ldm yer kaplar. Pratik bir başparmak kuralı şöyledir:
- 6 ldm'ye kadar (yaklaşık 15 Euro palet): LTL çoğu zaman belirgin şekilde ucuzdur.
- 6–10 ldm arası: Gri bölge; iki teklif alınıp toplam maliyet ve süre birlikte karşılaştırılmalıdır.
- 10 ldm üzeri: Parsiyel fiyat çoğu zaman komple araç fiyatına yaklaşır; FTL hem daha hızlı hem daha güvenli olur.
Eşiği yalnız uzunluk belirlemez. Üst üste istiflenemeyen paletler aynı ağırlıkta daha fazla ldm tüketir. Ağır yükte ise sınır ağırlıktır: 40 tonluk yasal toplam ağırlıktan araç darası düşünce dorse yaklaşık 24–25 ton net yük alır. Paletlerin sığma hesabı için bir tıra kaç palet sığar maddesine, parsiyel fiyat hesabı için parsiyel navlun hesabı maddesine bakılabilir.
Hangi durumda hangisi seçilmeli?
- Teslim tarihi kesinse, yük kırılgan, değerli veya sıcaklığa duyarlıysa FTL tercih edilir.
- Haftalık birkaç paletlik düzenli sevkiyatta LTL nakit akışını rahatlatır.
- Gümrüklü taşımada evrakı hazır olmayan bir gönderici aracı bekletebileceği için LTL'de evrak disiplini daha da önemlidir.
- Ara çözüm olarak bazı taşıyıcılar aracı iki üç alıcı arasında paylaştıran ve aktarma yapmayan grup yükleri sunar.
Sık yapılan hatalar
- Teklif istenirken palet ölçüsünü ve istiflenebilirliği bildirmemek.
- LTL'in yalnız navlununa bakıp ek elleçleme ve bekleme süresini hesaba katmamak.
- Komple araç fiyatını, yükün dorseyi gerçekten doldurup doldurmadığını kontrol etmeden kabul etmek.
Voltim Global, Türkiye, Avrupa ve Rusya hatlarında hem komple araç (FTL) hem parsiyel yük (LTL) seçeneğiyle çalışır; yükün ölçüsüne göre iki modelin toplam maliyeti birlikte karşılaştırılır.