Standart 13,60 metrelik tenteli bir tır dorsesine tek katta 33 Euro palet (120 × 80 cm) ya da 26 endüstriyel palet (120 × 100 cm) sığar. Paletler üst üste konabiliyorsa sayı iki katına çıkabilir; ancak dorsenin yaklaşık 24–26 tonluk yük sınırı çoğu zaman taban alanından önce dolar.
Hesap hangi ölçülere dayanır?
Palet sayısını dorsenin taban alanı belirler. Standart tenteli dorsenin iç uzunluğu yaklaşık 13,60 m, iç genişliği 2,45–2,48 m'dir. Paletin kısa ve uzun kenarı bu iki ölçüye nasıl yerleştirilirse kapasite ona göre değişir. Dorse tipine göre ölçü farkları tır dorse iç ölçüleri maddesinde verilir.
| Palet tipi | Ölçü | Diziliş | Tek katta adet | Palet başına LDM |
|---|---|---|---|---|
| Euro palet (EPAL 1) | 120 × 80 cm | 0,80 m kenar enine, 3'lü, 11 sıra | 33 | 0,4 |
| Euro palet | 120 × 80 cm | 1,20 m kenar enine, 2'li, 17 sıra | 34 (dar tolerans) | 0,4 |
| Endüstriyel palet | 120 × 100 cm | 1,20 m kenar enine, 2'li, 13 sıra | 26 | 0,5 |
Euro palette neden 33, bazen 34?
Üç Euro palet 80 cm kenarlarıyla yan yana konunca 2,40 m eder ve dorse genişliğine sığar. Her sıra 1,20 m derinlik kapladığı için 13,60 m'ye 11 sıra, yani 33 palet girer; arkada 40 cm boşluk kalır. Paletler 1,20 m kenarı enine gelecek şekilde ikişer dizilirse 17 sıra × 80 cm tam 13,60 m eder ve 34 palet sığar. Bu düzen hiç tolerans bırakmaz; palet taşması veya kapı contası yüzünden pratikte 33 esas alınır.
Endüstriyel palette 26 nasıl çıkar?
120 × 100 cm palet, 1,20 m kenarı enine gelecek şekilde ikişer konur ve 2,40 m genişlik kaplar. Her sıra 1 m derinliktedir; 13,60 m'ye 13 sıra sığar ve kapasite 26 palete ulaşır. Palet 90 derece döndürülürse genişlikte 45 cm boşa gider ve sayı 22'ye düşer.
İstifleme ve ağırlık kapasiteyi nasıl değiştirir?
Tenteli dorsenin iç yüksekliği yaklaşık 2,70 m, mega dorsede 3 m civarıdır. Yüksekliği 1,35 m'yi geçmeyen ve üstüne yük alabilen paletler iki kat istiflenince 66 Euro palet taşınabilir. Bu noktada sınırı ağırlık koyar:
- Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 128. maddesi beş ve daha fazla dingilli katarda toplam ağırlığı 40 tonla sınırlar. Çekici ve dorse darası düşülünce yük kapasitesi yaklaşık 24–26 tondur.
- 24 ton yük, 33 palete bölünürse palet başına ortalama 727 kg eder; 66 palete bölünürse 364 kg'a iner.
- EPAL'e göre Euro paletin güvenli çalışma yükü 1.500 kg'dır; istifte en alttaki palete binen yük 5.500 kg'ı geçmemelidir.
- Ağır paletler dorse boyunca dağıtılmalıdır. Öne veya arkaya toplanan yük toplam ağırlık sınırın altında kalsa bile dingil yükünü aşabilir.
Örnek yükleme düzenleri
- Hafif yük: 33 Euro palet × 650 kg = 21,5 ton. Taban ve ağırlık sınırı birlikte uygundur.
- Ağır yük: 26 endüstriyel palet × 1.000 kg = 26 ton. Taban dolar, ağırlık sınırın üst ucuna yaklaşır; araç darası teyit edilmelidir.
- Karışık yük: 10 endüstriyel palet (5 LDM) ve 21 Euro palet (8,4 LDM) toplam 13,4 LDM eder ve tek dorseye sığar. Yükleme metresinin mantığı LDM (yükleme metresi) maddesinde anlatılır.
Konteynerde aynı hesap daha dar bir tabana uygulanır: 20' konteynere yaklaşık 11 Euro veya 9–10 endüstriyel, 40' konteynere 23–24 Euro veya 20–21 endüstriyel palet sığar.
Sık yapılan hatalar
- Palet ölçüsünün sipariş formunda belirtilmemesi; Euro ve endüstriyel palet farkı kapasiteyi 7 palet değiştirir
- Taşan ambalajın palet ölçüsüne eklenmemesi
- İstiflenemeyen ürünün istiflenebilir diye bildirilmesi
- Brüt ağırlık yerine net ağırlık verilmesi
Doğru fiyat için teklif talebinde palet adedi, ölçüsü, yüksekliği, istiflenebilirliği ve brüt ağırlığı birlikte verilmelidir; gereken bilgiler karayolu navlun teklifi maddesinde listelenir. Dorsenin tamamını kaplayan yük komple araç (FTL), birkaç paletlik yük ise parsiyel (LTL) olarak planlanır.