Türkiye'den Rusya'ya karayoluyla üç ana koridor kullanılır: Sarp, Türkgözü veya Aktaş'tan Gürcistan'a girip Yukarı Lars'tan Rusya'ya geçen hat; Gürcistan ve Azerbaycan üzerinden Samur–Yarag-Kazmalyar kapısına uzanan Dağıstan hattı ve Gürbulak–İran–Azerbaycan güzergâhı. Bunlara Karadeniz RoRo bağlantıları eklenir. Yük çoğunlukla TIR karnesiyle taşınır; Yukarı Lars kışın sık kapandığı için rota sezona göre seçilir.
Neden birden fazla koridor planlanmalı?
2022'den sonra Ukrayna üzerinden giden karayolu kullanılamaz hale gelince Rusya trafiği Kafkasya'ya kaydı. Ticaret Bakanlığı'nın 7 Nisan 2022 tarihli ve odalar aracılığıyla duyurulan yazısı, Sarp'ta oluşan uzun kuyruklar nedeniyle sürücülerin Aktaş ve Türkgözü kapılarına yönlendirilmesini önermişti. Gürcistan ile Rusya arasındaki tek açık karayolu kapısı Yukarı Lars olduğu için bu kapıdaki her aksama bütün koridoru etkiler. Rota seçimi bu yüzden mesafeden çok sezon, sınır yoğunluğu ve belge durumuna göre yapılır.
1. Gürcistan–Yukarı Lars hattı
Araç Sarp, Türkgözü veya Aktaş'tan Gürcistan'a girer, Tiflis'in kuzeyinden Gürcü Askeri Yolu ile Kazbegi'ye çıkar ve Yukarı Lars sınır kapısından Vladikavkaz'a geçer. En kısa seçenektir. Zayıf noktası, Gudauri–Kobi kesiminin kışın çığ riski nedeniyle sık kapanmasıdır; Ocak 2026'da da bu kesimde tüm araçlara geçiş yasağı uygulandı. Ayrıntılar Gürcistan üzerinden Rusya'ya transit maddesindedir.
2. Gürcistan–Azerbaycan–Dağıstan hattı
Gürcistan'dan Kırmızı Köprü ile Azerbaycan'a geçilir, Samur (Azerbaycan) – Yarag-Kazmalyar (Rusya) kapısından Dağıstan'a girilir. Lars kapalıyken başlıca alternatiftir. Güzergâha ikinci bir transit ülke eklendiği için geçiş belgesi ve gümrük işlemi sayısı artar; yoğun dönemlerde Kazmalyar'da da kuyruk oluşur.
3. İran üzeri hat
Gürbulak–Bazargan'dan İran'a girilir, Astara'dan Azerbaycan'a ve oradan Samur kapısına ulaşılır. Kafkas dağ geçişlerinden bağımsız olduğu için kış aylarında tercih edilir. İran'a özgü transit geçiş belgeleri, yol ücretleri ve ödeme kısıtları planlamayı uzatır; süreç İran üzerinden transit TIR taşımacılığı maddesinde anlatılır.
4. RoRo kombinasyonları
Dorse veya çekiciyle birlikte araç gemiye yüklenir, Karadeniz geçildikten sonra karayolu devam eder. UND'nin duyurusuna göre Samsun–Port Kavkaz hattında düzenli seferler 1 Nisan 2021'de başladı; Karadeniz'deki diğer limanlar arasında da dönemsel bağlantılar açılıp kapanır. Karadeniz'i Boğazlar üzerinden Akdeniz'e bağlayan Tuapse–Taşucu RoRo hattı ise Rusya'dan Mersin bölgesine gelen yükte öne çıkar. Karadeniz'deki güvenlik riski sigorta koşullarına yansıyabileceği için poliçenin savaş klozları kontrol edilmelidir.
| Koridor | Sınır kapıları | Transit ülke | Süreyi uzatan başlıca etken |
|---|---|---|---|
| Gürcistan–Lars | Sarp/Türkgözü/Aktaş, Yukarı Lars | Gürcistan | Kış kapanmaları, kuyruk |
| Gürcistan–Azerbaycan | Sarp, Kırmızı Köprü, Samur–Yarag-Kazmalyar | Gürcistan, Azerbaycan | Ek sınır işlemi, yoğunluk |
| İran–Azerbaycan | Gürbulak–Bazargan, Astara, Samur | İran, Azerbaycan | Geçiş belgeleri, ödeme kısıtları |
| RoRo | Samsun–Port Kavkaz, Tuapse–Taşucu | Yok (deniz) | Gemi takvimi, hava, sigorta |
Sabit bir transit süresi vermek yanıltıcı olur. 2022'de sektör kuruluşları Lars ve Kazmalyar'da günlerce süren beklemeler bildirirken, sakin dönemlerde aynı kapılar saatler içinde geçilebiliyor.
Hangi gümrük belgesiyle gidilir?
Rusya Ortak Transit Sözleşmesi'ne taraf değildir; bu nedenle T1 beyanı Rusya'ya kadar uzatılamaz. Gürcistan 1 Şubat 2025'ten beri sözleşmeye taraf olsa da zincir Rusya sınırında kopar. Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan, İran ve Rusya TIR Sözleşmesi'ne taraf olduğundan yük genellikle baştan sona TIR karnesi ile taşınır. Yanında CMR taşıma senedi, ikili ve transit geçiş belgeleri ile Rus gümrüğüne yapılacak elektronik ön bildirim gerekir. Rota değiştiğinde ülke sayısı arttığı için karnedeki volet sayısının yeni rotaya yetmesi gerekir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global Mart 2024'ten bu yana Rusya'dan Akkuyu NGS'ye 450'yi aşkın sevkiyat yaptı. Bunların çoğu Tuapse–Taşucu RoRo hattıyla, bir bölümü Yukarı Lars–Gürcistan ve İran üzeri karayoluyla taşındı. Uluslararası karayolu taşımacılığı ve Rusya–Akkuyu tedarik hattı planlamasında rota, sezon ve sınır durumuna göre seçilir.