SPMT (Self-Propelled Modular Transporter), kendi güç ünitesiyle yürüyen, her dingil hattı elektronik olarak ayrı yönlendirilebilen ve hidrolik süspansiyonla yükü dengeleyen modüler taşıyıcıdır. Modüller uzunlamasına ve yan yana birleştirilerek binlerce tonluk yükler taşınabilir. Düşük hızda santimetre hassasiyetinde konumlama yaptığı için liman, tersane ve proje sahalarında kullanılır.
SPMT nasıl çalışır?
Bir SPMT üç ana parçadan oluşur: dingil hatlı modüller, modüllere hidrolik güç veren güç ünitesi (PPU) ve elektronik kumanda sistemi. Güç ünitesindeki dizel ya da elektrik motoru hidrolik pompaları çalıştırır; tahrikli dingillerdeki hidrolik motorlar tekerleri döndürür. Operatör aracı çoğu zaman yanında yürüyerek uzaktan kumandayla yönetir.
Üretici verileri kapasite aralığını gösterir. Goldhofer PST/SL-E modüllerinde dingil hattı başına teknik yük 1 km/s hızda 45 ton, yönlendirme açısı ±135°, dingil dengeleme payı 600 mm ve tahrikli dingil hattı başına çekiş kuvveti 180 kN'dur; güç üniteleri 155 ile 390 kW arasındadır. Cometto'nun EVO3 serisi dingil hattı başına 70 tona çıkar; güç ünitesi dizel, hibrit veya elektrikli olabilir.
Yönlendirme modları
- Normal ve çift yönlü: Ön ve arka dingiller ters yöne döner, araç dar kavşakta kısa yarıçapla döner.
- Yengeç yürüyüşü: Bütün dingiller aynı açıya döner, araç çapraz ilerler.
- Enine hareket: Dingiller 90° döner, araç yana doğru kayar.
- Karusel: Araç kendi merkezi etrafında yerinde döner; ±135°'lik yönlendirme bu modu mümkün kılar.
Nerede kullanılır?
- Limanda ağır yükün rıhtımdan gemiye rampa üzerinden yürütülmesi ve gemiden alınması (limanda gabari dışı yük elleçlemesi).
- Rafineri, enerji santrali ve fabrika sahalarında modüllerin temele kadar taşınması (sahada yerine yerleştirme).
- Köprü dilimlerinin ve tersane bloklarının yerine sürülmesi.
- Tesis içinde vincin erişemediği noktalara ağır parça aktarılması.
Kapasite ve hız sınırları
Teorik kapasite, dingil hattı sayısı ile izin verilen hat yükünün çarpımıdır. Sahada çoğu zaman sınırı araç değil zemin koyar: tekerlerden yere aktarılan basıncı zeminin taşıyabilmesi gerekir. Bu yüzden toprak sahalarda sıkıştırma, çelik plaka veya geçici beton yol hazırlanır. SPMT hız için değil hassasiyet için tasarlanmıştır; yüklüyken yürüme hızı mertebesinde ilerler ve uzun karayolu mesafeleri için uygun değildir.
Çekili modüler treylerden farkı
| Özellik | SPMT | Çekili modüler treyler |
|---|---|---|
| Tahrik | Kendi güç ünitesi ve hidrolik tahrik | Çekici, gerekirse arkadan itici |
| Yönlendirme | Elektronik; karusel ve enine hareket | Mekanik veya elektronik; örneğin THP/SL'de ±55° |
| Hız | Çok düşük, hassas konumlama | Karayolunda izin şartlarına göre daha yüksek |
| Tipik iş | Liman, saha, tesis içi; kısa mesafe | Uzun mesafeli karayolu taşıması |
Çekili sistemin ayrıntıları modüler hidrolik treyler maddesindedir.
Kim sorumludur?
SPMT operasyonunu ağır nakliye firmasının mühendisleri ve sertifikalı operatörleri yürütür. Taşıma öncesinde stabilite, zemin ve rampa hesapları yapılır; adımlar yöntem bildiriminde yazılı hâle getirilir. Yük sahibi, ağırlık ve ağırlık merkezi verisinin doğruluğundan sorumludur. Taraflar arasındaki paylaşım gabari dışı taşımada sorumluluk maddesinde ele alınır. SPMT bacağı çoğu zaman proje taşımacılığının son halkasıdır.
Sık yapılan hatalar
- Zemin basıncını hesaplamadan toprak sahaya girmek; teker altında oturma, yükün eğilmesine yol açar.
- Gemiye yüklemede rampa açısını ve geminin balast ayarını önceden konuşmamak.
- Rüzgâr yüzeyi geniş modüllerde hareket için rüzgâr hızı sınırı belirlememek.
- Yükün oturacağı taşıyıcı çerçeveyi ve takoz noktalarını üreticiyle teyit etmemek.