Modüler hidrolik treyler, dingil hatlarından oluşan modüllerin uzunlamasına ve yan yana birleştirilmesiyle yükün ağırlığına göre büyütülebilen ağır yük platformudur. Her dingil hattı hidrolik süspansiyonla yükü eşit paylaşır ve yönlendirilebilir. Böylece yüzlerce tonluk trafo, reaktör ekipmanı veya köprü kirişi bir çekici ve gerektiğinde arkadan itici araçla karayolunda taşınır.
Klasik dorseden farkı nedir?
Bir lowbed dorse, üretildiği dingil sayısı ve kapasiteyle sınırlıdır. Modüler treyler ise yapı taşlarından oluşur: iki ile sekiz dingil hattı taşıyan modüller birbirine kaplinlenir, gerekirse ikinci bir sıra yanına eklenir. Örneğin Goldhofer'in THP/SL serisinde modül genişliği 3,0 m, dingil aralığı 1,5 veya 1,8 m, yönlendirme açısı ±55° ve dingil dengeleme payı 600 mm'dir. Üretici, dingil hattı başına teknik taşıma değerini 1 km/s hızda 45 ton olarak verir. Bu değer bir mühendislik sınırıdır; yolda izin verilen değer çok daha düşüktür.
Hidrolik süspansiyon nasıl çalışır?
Her dingil hattı, ortasından mafsallı bir pandül aks üzerinde durur ve bir hidrolik silindire bağlıdır. Aynı gruptaki silindirler ortak yağ hattına bağlı olduğundan basınç hepsinde eşitlenir. Yol bir noktada çukurlaşsa bile o dingil aşağı iner, diğerleri yükü paylaşmayı sürdürür ve her tekere yaklaşık aynı yük biner. Platform yüksekliği de hidrolikle ayarlanır; tümsek ve rampalarda araç yükseltilir, alçak geçitte indirilir.
Üç nokta ve dört nokta destek
Silindirler üç hidrolik gruba ayrıldığında platform bir sehpa gibi üç noktadan desteklenir. Bu düzen yükü statik olarak belirli kılar ve bozuk zeminde şasinin burulmasını önler. Dört gruplu düzen ise devrilmeye karşı daha geniş bir destek alanı sağlar. Seçim, yükün ağırlık merkezi yüksekliği ve yolun enine eğimi birlikte değerlendirilerek yapılır.
Kombinasyon nasıl hesaplanır?
- Toplam ağırlığı bulun: Yük, treyler öz ağırlığı, boyun (gooseneck), köprü kirişi ve takozlar.
- İzinli dingil hattı yükünü öğrenin: Hesap teknik kapasiteyle değil, güzergâhtaki yol ve köprülerin izin verdiği değerle yapılır; bu değer izin şartlarında belirlenir.
- Hat sayısını çıkarın: Toplam ağırlık, izinli hat yüküne bölünür ve yukarı yuvarlanır.
- Genişliği seçin: Tek sıra 3 m, çift sıra 6 m genişlik verir; çift sıra daha kararlıdır ama yolu daha fazla kapatır.
- Çekiş gücünü kontrol edin: En dik rampadaki toplam katar ağırlığına göre çekici sayısı belirlenir.
Basit bir örnek: 180 tonluk bir trafo taşınacak, dingil hattı başına öz ağırlık yaklaşık 3,5 ton ve izinli hat yükü 12 ton olsun. Her hat 12 − 3,5 = 8,5 ton net yük taşıyabildiği için 180 / 8,5 ≈ 21,2 sonucu çıkar; kombinasyon en az 22 dingil hattıdır. Boyun ve ara ekipman eklendiğinde sayı artar. Dağılımın ayrıntısı dingil yükü hesabı maddesindedir. Çok uzun ve ağır yüklerde yük, iki treyler grubunun arasına asılarak köprü tipi treyler düzeni kurulur.
Çekici-itici düzen ne zaman gerekir?
Katar ağırlığı birkaç yüz tona çıktığında tek çekici, rampada çekiş ve inişte frenleme için yetmeyebilir. Bu durumda arkaya ikinci bir çekici bağlanır: yokuşta iter, inişte freni destekler. İki sürücü telsizle eş zamanlı çalışır. Uzun kombinasyonlarda arka modüller ayrıca bir operatör tarafından yönlendirilir; böylece katar dar kavşaklarda iz tutar.
SPMT ile karıştırılmamalı
Çekili modüler treyler karayolunda kilometrelerce yol almak için tasarlanır. Kendi güç ünitesiyle yürüyen ve sahada milimetrik konumlama yapan araç ise SPMT'dir. Büyük projelerde ikisi aynı operasyonda kullanılır: yol bacağı çekili modüllerle, liman ve saha içi bacak SPMT ile yapılır. Araç seçimi, gabari dışı ve ağır yük taşımacılığında izin ve güzergâh etüdüyle birlikte yapılır.