Proforma Fatura Nedir?

Kısa Cevap — Proforma Fatura

Proforma fatura, satış gerçekleşmeden önce satıcının alıcıya gönderdiği ve malın tanımını, miktarını, fiyatını, teslim ve ödeme şartlarını gösteren ön faturadır. Teklif veya sipariş teyidi işlevi görür; akreditif açtırma, avans ödeme ve ithal izni başvurularında kullanılır. Vergi doğurmaz ve ticari faturanın yerini tutmaz.

Proforma faturanın hukuki niteliği nedir?

Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesi faturayı, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere verilen ticari vesika olarak tanımlar. Proforma fatura ise henüz gerçekleşmemiş bir satışı anlatır. Bu nedenle muhasebe kaydına girmez, KDV veya gelir doğurmaz, e-fatura olarak düzenlenmez. Hukuken çoğunlukla teklif niteliğindedir; alıcı imzalayıp onayladığında tarafların üzerinde anlaştığı şartların yazılı kanıtı hâline gelir ve çoğu küçük işlemde satış sözleşmesi yerine kullanılır.

Ne işe yarar?

Akreditif açılışı: Alıcının bankası akreditif şartlarını proformadaki tutar, mal tanımı, teslim şekli ve son yükleme tarihine göre kurar.
Peşin veya avans ödeme: Alıcı bankası, yurt dışına döviz transferinin dayanağı olarak proforma ister.
İthal izni ve döviz tahsisi: Lisans veya izin rejimi uygulayan ülkelerde başvuru proformayla yapılır.
Lojistik ve sigorta teklifi: Tahmini ağırlık, hacim ve değer, navlun ve sigorta fiyatlamasının girdisidir.
Numune ve bedelsiz gönderiler: Satış olmayan gönderilerde eşyanın değerini göstermek için proforma düzenlenir.

Ticari faturadan farkı nedir?

Özellik	Proforma fatura	Ticari fatura
Düzenlenme zamanı	Sipariş öncesi veya sipariş aşamasında	Mal sevk edildiğinde veya satış gerçekleştiğinde
İşlevi	Teklif, sipariş teyidi, ödeme ve izin dayanağı	Alacağı ve satışı belgeler
Vergi ve muhasebe	Kayda girmez	Kayda girer, vergi doğurur
Gümrük beyanı	Ticari ithalat ve ihracatta tek başına yeterli değildir	Gümrük kıymetinin temel belgesidir
Değiştirilebilirlik	Revize edilerek yeniden düzenlenebilir	İptal veya iade süreciyle düzeltilir

Ticari faturanın içeriği ve gümrükteki rolü dış ticarette ticari fatura maddesinde anlatılır.

Proforma faturada hangi bilgiler bulunmalı?

Satıcı ve alıcının unvanı, adresi, vergi veya sicil numarası.
Proforma numarası, tarihi ve teklifin geçerlilik süresi.
Malın açık tanımı, model veya parça numarası, GTİP kodu ve menşei.
Miktar, birim fiyat, toplam tutar ve para birimi.
Teslim şekli ve yeri, sürümüyle birlikte; örneğin "FCA Gebze, Incoterms® 2020".
Ödeme şekli: peşin, akreditif, vesaik mukabili veya mal mukabili.
Tahmini teslim veya yükleme tarihi.
Ambalaj türü, kap sayısı, brüt ve net ağırlık tahmini.
Satıcının banka bilgileri, imza ve kaşe.

Kim düzenler, ne zaman gerekir?

Proformayı satıcı düzenler; talep çoğu zaman alıcıdan veya alıcının bankasından gelir. Uzun teslim süreli makine ve proje siparişlerinde birden fazla revizyon olağandır. Her revizyonda numara değiştirilmeli ve hangi sürümün geçerli olduğu yazılmalıdır. Ödeme şekline göre belgenin rolü değişir; vesaik mukabili ödemede bankalar proformadan çok sevk belgelerini esas alır.

Sık yapılan hatalar

Proforma ile ticari fatura arasında mal tanımı veya tutar farkı bırakmak; akreditifli işlemlerde bu uyumsuzluk ödemeyi durdurabilir.
Teslim şeklini yer belirtmeden yazmak.
Geçerlilik süresi koymamak; hammadde fiyatı veya kur değiştiğinde eski teklif bağlayıcı sayılabilir.
Proformayı gümrük beyanında ticari fatura yerine kullanmaya çalışmak.

Sözleşme ve belge setinin uyumu mevzuat danışmanlığı kapsamında birlikte kontrol edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Proforma faturayla gümrükten mal çekilebilir mi?

Ticari ithalatta gümrük kıymetinin dayanağı ticari faturadır ve proforma bunun yerini tutmaz. Bedelsiz numune, tamir için gelen eşya veya satış içermeyen gönderilerde ise eşyanın değerini göstermek amacıyla proforma fatura kabul edilebilir. Gümrük idaresi beyan edilen değerden şüphe duyarsa kıymeti emsal fiyatlarla ayrıca araştırabilir ve ek belge isteyebilir.

Proforma faturanın geçerlilik süresi ne kadardır?

Mevzuatta belirlenmiş bir süre yoktur; süreyi satıcı belirler ve belgeye açıkça yazar. Uygulamada birkaç haftalık süreler yaygındır; fiyatı hammadde piyasasına veya kura bağlı ürünlerde süre daha kısa tutulur. Süre yazılmazsa alıcı aylar sonra eski fiyatla sipariş vermeye çalışabilir ve satıcı ile alıcı arasında teklifin bağlayıcılığı tartışma konusu olur.

Akreditifte proforma ile ticari fatura neden aynı olmalı?

Alıcının bankası akreditifi proformaya göre açar, ödemeyi ise ticari fatura dahil sunulan belgelere göre yapar. UCP 600 kurallarında ticari faturadaki mal tanımının akreditifteki tanıma uyması aranır. Proformadan sapan bir mal tanımı, birim fiyat veya teslim şekli, banka tarafından rezerv konusu yapılabilir ya da ödeme reddedilebilir.

Kaynaklar

Yayın tarihi: 05.11.2026 · Voltim Global