Akreditif (L/C), alıcının bankasının, akreditif şartlarına uygun belgelerin süresi içinde sunulması karşılığında satıcıya ödeme yapacağını yazılı olarak taahhüt ettiği ödeme yöntemidir. Banka malı değil belgeleri inceler. Uluslararası uygulamada ICC'nin UCP 600 kurallarına tabidir ve satıcıya alıcının ödeme gücünden bağımsız bir banka güvencesi sağlar.
Akreditifte taraflar kimlerdir?
Akreditif, satış sözleşmesinden ayrı ve ondan bağımsız bir banka taahhüdüdür. İşlemde genellikle şu taraflar yer alır:
- Amir: Akreditifi açtıran alıcı, yani ithalatçı.
- Amir banka (issuing bank): Ödeme taahhüdünü veren, alıcının bankası.
- Lehdar: Ödemeyi alacak satıcı, yani ihracatçı.
- İhbar bankası: Akreditifin gerçekliğini kontrol edip lehdara bildiren, çoğunlukla satıcının ülkesindeki banka.
- Teyit bankası: Amir bankanın taahhüdüne kendi ödeme taahhüdünü ekleyen banka.
Akreditif adım adım nasıl işler?
- Taraflar satış sözleşmesinde veya proforma faturada ödemenin akreditifle yapılacağını, tutarı, son yükleme tarihini ve istenecek belgeleri belirler.
- Alıcı bankasına başvurur; banka kredi limiti veya teminat karşılığında akreditifi açar ve genellikle SWIFT MT700 mesajıyla ihbar bankasına iletir.
- İhbar bankası akreditifi satıcıya bildirir. Satıcı şartları hemen inceler; yerine getiremeyeceği bir şart varsa değişiklik ister.
- Satıcı malı yükler ve belge setini hazırlar: ticari fatura, konişmento veya CMR, çeki listesi, sigorta sertifikası, menşe belgesi gibi.
- Belgeler bankaya sunulur. UCP 600'ün 14. maddesine göre asıl taşıma belgesi içeren ibraz, yükleme tarihinden sonra en geç 21 takvim günü içinde ve her durumda akreditifin geçerlilik süresi dolmadan yapılmalıdır.
- Banka belgelerin uygunluğunu en fazla beş bankacılık günü içinde inceler.
- Belgeler uygunsa ödeme yapılır veya vadeli akreditifte vade taahhüt edilir; alıcı belgelerle malı teslim alır.
Akreditif türleri nelerdir?
| Tür | Özellik | Ne zaman tercih edilir? |
|---|---|---|
| Gayrikabili rücu | Lehdarın onayı olmadan değiştirilemez veya iptal edilemez. UCP 600'e göre akreditif, aksi belirtilmese de gayrikabili rücudur. | Standart uygulama |
| Teyitli | İkinci bir banka da ödemeyi taahhüt eder. | Amir bankanın veya ülkesinin riski yüksekse |
| Görüldüğünde ödemeli | Uygun belge ibrazında hemen ödenir. | Satıcı peşin nakit istiyorsa |
| Vadeli | Ödeme belirli bir vadede yapılır. | Alıcıya vade tanınan satışlar |
| Devredilebilir | Lehdar akreditifi kısmen veya tamamen ikinci lehdara devredebilir. | Aracı ticaret ve transit ticaret |
| Rotatif | Kullanılan tutar belirli koşullarla kendiliğinden yenilenir. | Düzenli, parti parti sevkiyat |
Belge uyumu neden belirleyicidir?
Bankalar mal ile değil belgelerle ilgilenir. Mal kusurlu olsa bile belgeler akreditif şartlarına görünüşte uyuyorsa banka öder; mal kusursuz olsa bile belgelerde uyumsuzluk varsa ödemeyi reddedebilir. Uygulamada en sık görülen uyumsuzluklar şunlardır:
- Son yükleme tarihinden sonra yükleme veya 21 günden geç ibraz,
- Konişmentoda hasar veya eksik ambalaj notu bulunması, yani belgenin temiz olmaması,
- Faturadaki mal tanımının akreditiftekiyle aynı olmaması,
- Sigorta tutarının yetersiz olması; UCP 600'e göre aksi yazılmadıkça teminat malın CIF veya CIP değerinin en az %110'u olmalıdır,
- Belgeler arasında ağırlık, kap adedi veya liman adının farklı yazılması.
Sigorta belgesinin şartları için nakliyat sigorta sertifikası, taşıma belgesi için konişmento maddelerine bakılabilir.
Akreditif ile vesaik mukabili ödeme farkı nedir?
İki yöntemde de belgeler bankalar aracılığıyla dolaşır. Fark ödeme taahhüdündedir: akreditifte amir banka ödemeyi taahhüt eder, vesaik mukabili ödemede ise banka yalnız aracıdır ve alıcı belgeleri almazsa satıcının elinde bankanın taahhüdü bulunmaz. Akreditif daha güvenlidir ama banka masrafları ve teminat yükü daha yüksektir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, akreditifli sevkiyatlarda taşıma belgesinin akreditifte istenen ifadeler, liman veya yükleme yeri ve tarihlerle uyumlu düzenlenmesi için yükleme öncesinde belge kontrolü yapar. Belge setiyle ilgili sorular mevzuat danışmanlığı kapsamında değerlendirilir.