Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı ve satıcı ile alıcı arasında teslim yerini, riskin geçtiği anı, masraf paylaşımını ve gümrük yükümlülüklerini tanımlayan üç harfli ticaret kurallarıdır. Yürürlükteki Incoterms® 2020 sürümü 11 kural içerir. Kurallar, satış sözleşmesine açıkça yazıldığında taraflar için bağlayıcı hâle gelir.
Incoterms ne düzenler, ne düzenlemez?
Bir Incoterms kuralı satış sözleşmesindeki dört soruya cevap verir: mal nerede teslim edilir, risk hangi anda alıcıya geçer, taşıma ve diğer masrafları kim öder, ihracat ve ithalat gümrüğünü kim yapar. Kurallar ilk kez 1936'da yayımlandı; 2000, 2010 ve 2020'de kapsamlı revizyonlar yapıldı. Incoterms® 2020, 1 Ocak 2020'de yürürlüğe girdi. ICC, Incoterms® 2030 için revizyon sürecini başlatmış durumda.
Kurallar mülkiyetin ne zaman geçtiğini, ödeme şeklini, malın uygunluğunu veya sözleşme ihlalinin sonuçlarını düzenlemez. Taşıma sözleşmesinin şartları da Incoterms'ün dışında kalır; navlun sözleşmesi ayrıca yapılır.
Neden önemlidir?
Aynı fiyat teklifinin anlamı teslim şekline göre değişir. "Ton başına 800 dolar EXW" ile "ton başına 800 dolar DDP" arasında navlun, sigorta, gümrük vergisi ve risk farkı vardır. Ortak bir kural yazılmazsa taraflar kendi ülkelerinin teamülüne göre yorum yapar ve uyuşmazlık çıkar. Incoterms ayrıca akreditif, sigorta ve gümrük kıymeti hesaplarında referans olarak kullanılır.
11 kuralın kısa özeti
| Kural | Taşıma türü | Risk ne zaman geçer? |
|---|---|---|
| EXW – İşyerinde Teslim | Tüm türler | Mal satıcının tesisinde alıcının emrine hazır edildiğinde |
| FCA – Taşıyıcıya Teslim | Tüm türler | Mal alıcının taşıyıcısına teslim edildiğinde |
| CPT – Taşıma Ödenmiş | Tüm türler | İlk taşıyıcıya teslimde; navlunu satıcı öder |
| CIP – Taşıma ve Sigorta Ödenmiş | Tüm türler | İlk taşıyıcıya teslimde; satıcı ICC (A) teminatlı sigorta yaptırır |
| DAP – Belirlenen Yerde Teslim | Tüm türler | Mal varış yerinde, boşaltmaya hazır hâlde alıcının emrine verildiğinde |
| DPU – Boşaltılmış Olarak Teslim | Tüm türler | Mal varış yerinde boşaltıldığında |
| DDP – Gümrük Vergileri Ödenmiş | Tüm türler | Varış yerinde; ithalat vergileri satıcıda |
| FAS – Gemi Doğrultusunda Teslim | Deniz / iç su | Mal geminin yanına konulduğunda |
| FOB – Gemide Teslim | Deniz / iç su | Mal gemiye yüklendiğinde |
| CFR – Mal Bedeli ve Navlun | Deniz / iç su | Mal gemiye yüklendiğinde; navlun satıcıda |
| CIF – Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun | Deniz / iç su | Mal gemiye yüklendiğinde; satıcı ICC (C) teminatlı sigorta yaptırır |
Kuralların E, F, C ve D harfleriyle nasıl gruplandığı Incoterms grupları maddesinde; C kurallarında riskin teslimde, masrafın varışta ayrıldığı nokta ise riskin ne zaman geçtiği maddesinde açıklanıyor.
Kurallar kim tarafından yayımlanır?
Incoterms® ICC'nin tescilli markasıdır ve kural metinleri ICC tarafından yayımlanır. Türkiye'de ICC Türkiye Milli Komitesi bu yayınların Türkçe çevirisini ve eğitimlerini yürütür. Kurallar kanun değildir; tarafların sözleşmeye dahil etmesiyle uygulanır. Bu yüzden 2020 sürümü yürürlükteyken taraflar isterse sözleşmede Incoterms 2010'u da seçebilir.
Sözleşmeye nasıl yazılır?
Doğru yazım üç unsurdan oluşur: kural, mümkün olduğunca kesin bir yer ve sürüm. Örnek: "FCA Tarsus OSB, Mersin, Türkiye Incoterms® 2020" veya "CIF Novorossiysk Limanı Incoterms® 2020". Yalnız "CIF Rusya" yazmak hangi limana kadar navlun ödeneceğini belirsiz bırakır. Ayrıntılı örnekler Incoterms sözleşmeye nasıl yazılır? maddesinde.
Sık yapılan hatalar
- Konteyner yükünde FOB veya CIF kullanmak; bu durumlarda FCA veya CIP daha uygundur.
- Yükleme ve boşaltma masraflarının nerede bölündüğünü taşıma sözleşmesiyle eşleştirmemek; bkz. yükleme ve boşaltma masrafları.
- DDP'yi, satıcının alıcı ülkede vergi ödeme imkânı olup olmadığına bakmadan kabul etmek.
- Teslim yeri olarak yalnız ülke veya şehir adı yazmak; risk geçiş noktası belirsiz kalır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, mevzuat danışmanlığı kapsamında teklif aşamasında seçilen teslim şeklini taşıma planı, gümrük ve sigorta yükümlülükleriyle karşılaştırır. 2014'ten bu yana yürütülen 1.500'ü aşkın uluslararası seferde EXW'den DDP'ye farklı kurallarla çalışıldı.