Silobas, çimento, kireç, un, şeker ve plastik granül gibi dökme toz ve granül yükleri ambalajsız taşımak için kullanılan kapalı, basınca dayanıklı tank dorsedir. Yük üstteki ağızlardan doldurulur; boşaltmada kompresörle tanka hava basılır ve ürün hortumla alıcının silosuna pnömatik olarak aktarılır. Gıda ve kimyasal yüklerde alıcılar genellikle tank temizlik belgesi ister.
Silobas nasıl çalışır?
Silobas, alüminyum veya çelikten yapılmış, yatay ya da koni bölmeli bir tanktır. Üst kısımda dolum kapakları, altta veya arkada boşaltma çıkışı bulunur. Toz yükte tankın tabanındaki havalandırma yüzeyleri ürünü akışkan hâle getirir. Granül yükte bazı modeller tankı hidrolik olarak kaldırarak (devirmeli silobas) ürünün arkaya akmasını sağlar. Boşaltma için gereken hava, çekici üzerindeki veya araca bağlı bir kompresörden gelir.
- Hazırlık: Tank önceki yükten temizlenmiş ve kuru olmalıdır; temizlik belgesi araçla gelir.
- Dolum: Ürün fabrika silosundan üst kapaklardan tanka akıtılır, araç tartılır.
- Mühür: Kapaklar ve vanalar mühürlenir; mühür numaraları sevk belgelerine yazılır.
- Bağlantı: Varışta boşaltma hortumu alıcının silo borusuna bağlanır.
- Basınçlandırma: Kompresör tanka hava basar; ürün hortum boyunca siloya taşınır.
- Kontrol: Tankın tamamen boşaldığı kontrol edilir; kalıntı bir sonraki yükü kirletebilir.
Hangi yükler taşınır?
| Yük grubu | Örnekler | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| İnşaat malzemesi | Çimento, kireç, uçucu kül, alçı | Nem topaklanmaya yol açar; ağır yük hacim dolmadan ağırlık sınırına ulaşır |
| Gıda | Un, şeker, nişasta, mısır irmiği | Gıdaya ayrılmış tank ve gıda temizliği belgesi |
| Plastik ve kimya | PE, PP granül, PVC toz | Renk ve tür karışmasını önleyen temizlik |
| Tehlikeli toz ve granül | ADR kapsamındaki bazı kimyasallar | ADR onaylı tank, araç ve belgeli sürücü |
Ağırlıkta üst sınırı Karayolları Trafik Yönetmeliği belirler: beş veya daha çok dingilli katarlarda azami toplam ağırlık 40 tondur. Net yük, çekici ve tankın darasına göre değişir. Çimento gibi yoğun ürünlerde tank hacmi dolmadan ağırlık sınırına ulaşılır; plastik granül gibi hafif ürünlerde ise hacim belirleyicidir.
Temizlik sertifikası neden istenir?
Aynı tank farklı ürünler taşıdığı için alıcı, önceki yükün kalıntısının kendi ürününe karışmadığından emin olmak ister. Avrupa'da yaygın kanıt, tank temizleme istasyonlarının birliği EFTCO'nun ECD belgesidir (EFTCO Cleaning Document). Birlik, 26 Avrupa ülkesinde 630 temizleme istasyonunu temsil eder. Her ECD benzersiz bir numara taşır; temizliğin müşteri talebine ve yasal, güvenlik ve çevre kurallarına uygun yapıldığını belgeler. Temizlik, tankın son taşıdığı ürüne göre yapılır. Gıda temizliği için EFTCO ayrı bir gıda değerlendirmesi yürütür; 2026 sürümü 1 Ekim 2026'dan beri kullanılabiliyor ve 1 Ocak 2027'de zorunlu hâle geliyor.
Gıda yükünde birçok alıcı, gıdaya ayrılmış (dedicated) tank ve önceki yüklerin listesini ister. Kimyasal taşınmış bir tankın gıdaya geçirilmesi alıcı sözleşmelerinde genellikle yasaktır.
ADR ile ilişkisi
Çimento, un veya plastik granül tehlikeli madde değildir. Ancak bazı toz ve granül kimyasallar ADR kapsamındadır. Bu yüklerde tank ve araç ADR'ye göre onaylı olmalı, sürücü ADR belgesi taşımalı ve araç işaretlenmelidir. Kurallar ADR nedir ve ADR araç uygunluk belgesi maddelerinde anlatılır. Sıvı kimyasallar için kullanılan tankerlerden farkı kimyasal madde taşımacılığı maddesinde, intermodal seçenek ise ISO tank konteyner maddesinde yer alır.
Sık yapılan hatalar
- Alıcının silo bağlantı tipini, boru uzunluğunu ve boşaltma süresini önceden sormamak.
- Temizlik belgesini yükleme anında istemek; belge yoksa araç geri çevrilebilir.
- Nemli havada açık kapakla dolum yapmak.
- Gıda ve kimyasal yükte aynı tankı belgesiz sırayla kullanmak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, silobas gerektiren işlerde aracı partner taşıyıcı ağından temin eder; ADR kapsamındaki yükleri ilgili belgelere sahip partnerlerle planlar. Ayrıntılar tehlikeli madde (ADR) sayfasındadır.