RoRo ile konteyner taşımacılığı arasındaki temel fark elleçleme şeklidir. RoRo'da tır, dorse veya tekerlekli yük gemiye kendi tekerleğiyle girip çıkar; konteynerde yük çelik kutuya doldurulur ve vinçle yüklenir. RoRo kısa deniz geçişlerinde hız ve tek elleçleme sağlar, konteyner uzun okyanus hatlarında birim maliyeti düşürür.
İki yöntem nasıl çalışır?
RoRo (roll-on/roll-off) gemisi, rampası üzerinden araçların girdiği katlı bir otoparka benzer. Yük, fabrikada dorseye yüklenir, dorse limana çekilir, gemiye sürülür, varış limanında yine tekerlekleri üzerinde iner ve aynı dorseyle teslim adresine gider. RoRo taşımacılığında yük, yolculuğun tamamında aynı dorsede kalır.
Konteyner (LoLo, lift-on/lift-off) taşımacılığında yük 20 veya 40 ayaklık standart kutuya doldurulur. Kutu kamyonla terminale gelir, saha vinciyle istif alanına, rıhtım vinciyle gemiye alınır. Varışta aynı zincir tersine işler; aradaki aktarma limanlarında kutu bir veya birkaç kez daha elleçlenebilir.
Karşılaştırma tablosu
| Ölçüt | RoRo | Konteyner |
|---|---|---|
| Elleçleme | Yük dorseden inmez; tek yükleme, tek boşaltma | Kutu her limanda vinçle elleçlenir |
| Limanda bekleme | Kısa; araç geminin kalkışına göre gelir | Terminal kapanışı, saha bekleyişi, aktarma |
| Uygun mesafe | Kısa deniz geçişleri ve karayolu bağlantısı olan hatlar | Uzun okyanus ve kıtalar arası hatlar |
| Navlunun temeli | Dorse veya araç uzunluğu (şerit metre), refakatli ise sürücü bedeli | Kutu başına navlun, THC, BAF gibi ek ücretler |
| Yük boyutu | Dorse ölçüsüne bağlı; lowbed ve mafi ile ağır ve yüksek yük | Kutu iç ölçüsü; büyük yükte flat rack ve open top |
| Ek maliyet riski | Dorse ve çekici bekleme bedeli | Demuraj, detention, ardiye |
| Hasar riski | Az elleçleme; deniz hareketinde bağlama kritik | Kutu korur; istif hatası ve aktarma riski |
Maliyeti hangi kalemler belirler?
RoRo'da fatura çoğunlukla dorse uzunluğu üzerinden kesilir; refakatli seferde sürücü ve çekici de gemiye girer. Refakatsiz seçenekte yalnız dorse gider, varışta başka bir çekici alır. Hangisinin daha ucuz olduğu, refakatli ve refakatsiz RoRo arasında sürücü ve çekici bedeline göre değişir.
Konteynerde deniz navlununa terminal elleçleme ücreti (THC), yakıt ayarlaması ve liman ücretleri eklenir. Kutu serbest süreyi aşarsa demuraj ve detention işler. Kendi kutunuzu mu, hattın kutusunu mu kullanacağınız da maliyeti etkiler; bu ayrım SOC ve COC konteyner olarak bilinir.
Hangi durumda hangisi seçilir?
- RoRo'ya uygun: Kısa ve düzenli bir deniz hattı olan, iki ucunda karayolu bağlantısı güçlü güzergâhlar; dorseden indirilmesi riskli makine ve ekipman; zaman baskısı olan proje teslimatları; kara sınırının tıkalı olduğu dönemler.
- Konteynere uygun: Uzak doğu, Amerika gibi uzun hatlar; paletli ve kolili genel kargo; düşük birim maliyetin hızdan önemli olduğu sevkiyatlar; standart kutu ölçülerine sığan yükler.
- Karar sorusu: Yük bir kez dorseye yüklenip aynı dorseyle teslim edilebiliyorsa ve deniz geçişi bir iki günse RoRo genellikle toplam süre ve elleçleme açısından öne çıkar.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız deniz navlununu karşılaştırmak. Konteynerde iki ucun kara bağlantısı, RoRo'da dorse bekleme bedeli de hesaba katılmalıdır.
- RoRo'da dorse içi bağlamayı karayolu standardında bırakmak. Gemi yalpası, karayolundan farklı yönlerde kuvvet uygular.
- Ağır yükü konteynere sığdırmak için parçalara bölmek. Sökme-takma maliyeti, RoRo'daki dorse farkını çoğu zaman aşar.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global'in Rusya'dan Akkuyu'ya yaptığı sevkiyatların çoğu Tuapse–Taşucu RoRo hattı üzerinden yürür. Bunun yanında deniz yolu taşımacılığı kapsamında FCL ve LCL konteyner sevkiyatları planlanır; yöntem, yükün ölçüsüne ve teslim tarihine göre seçilir.