RoRo (Roll-on/Roll-off), tır, dorse, otomobil ve iş makinesi gibi tekerlekli yüklerin rampadan gemiye sürülerek yüklendiği ve aynı şekilde boşaltıldığı deniz taşımacılığıdır. Yük vinçle kaldırılmaz, aracın üzerinde kalır. Türkiye'de İtalya ve Fransa hatlarında tırların transit ülkelere girmeden Avrupa'ya ulaşmasını, Tuapse–Taşucu gibi hatlarda Rusya bağlantısını sağlar.
RoRo taşımacılığının kapsamı
RoRo gemilerinin kıç ya da baş tarafında araçların güverteye çıktığı bir rampa bulunur. Tırlar, dorseler ve kendi tekerleği üzerinde hareket edebilen makineler bu rampadan sürülerek gemiye girer, güvertede zincirle bağlanır ve varış limanında aynı şekilde iner. Kendi tekerleği olmayan ağır parçalar ise liman içinde çekilen düşük platformlu RoRo römorklarına (mafi) yüklenerek gemiye alınır.
İki ana gemi tipi vardır. Ro-Ro yük gemileri yalnız araç ve yük taşır. Ro-Pax gemileri ise araçlarla birlikte 12'den fazla yolcu taşıyacak şekilde inşa edilir; sürücüsüyle seyahat eden tırlar çoğunlukla bu gemileri kullanır. Sürücünün araçla birlikte gidip gitmemesine göre yapılan ayrım refakatli ve refakatsiz RoRo maddesinde anlatılır.
Neden tercih edilir?
- Elleçleme azdır: Yük dorseden indirilmez; yükleme rampasında mühürlenen yük alıcı rampasına kadar açılmaz.
- Transit ülke geçilmez: Örneğin Türkiye'den İtalya'ya giden tır Balkan güzergâhındaki geçiş belgeleri ve sınır beklemeleriyle uğraşmaz.
- Liman süreleri kısadır: Konteyner terminalindeki istif ve vinç sırası yoktur; araç gemiden inip yola devam eder.
- Kapıdan kapıya bütünlük: Aynı araç ve aynı CMR ile yükleme noktasından teslim adresine gidilir.
Hangi yükler taşınır?
- Tenteli, frigorifik ve tanker dorseler ile komple tırlar
- Sıfır veya ikinci el otomobil, otobüs ve kamyonlar
- Paletli ve lastikli iş makineleri, tarım makineleri
- Mafi veya lowbed üzerinde proje yükleri ve ağır ekipman
Türkiye'deki tipik hatlar
Batı yönünde Pendik, Ambarlı, Yalova, Çeşme ve Mersin gibi limanlardan İtalya'ya (özellikle Trieste) ve Fransa'ya (Sète) düzenli seferler yapılır; Avrupa yönlü RoRo trafiğinin büyük bölümü İtalya hattından geçer. Doğu Akdeniz'de Mersin ve Taşucu'ndan Kıbrıs'a seferler vardır; Rusya bağlantısında ise Karadeniz'deki Tuapse ile Taşucu arasında hat çalışır. Güncel liste ve hat özellikleri için Türkiye RoRo hatları maddesine bakılabilir.
RoRo sevkiyatı nasıl işler?
- Taşıyıcı, dorse uzunluğu, ağırlık ve yük cinsini bildirerek gemi rezervasyonu yapar.
- Araç liman sahasına girer; gümrük çıkış işlemleri ve tartım yapılır.
- Araç rampadan gemiye sürülür, güverte personeli tekerlek ve dorse bağlantılarını sabitler.
- Varış limanında araç iner, giriş gümrüğü tamamlanır ve araç karayoluyla teslim adresine gider.
RoRo ile konteyner taşımacılığı karşılaştırması
| Ölçüt | RoRo | Konteyner |
|---|---|---|
| Yükleme şekli | Rampadan sürülerek | Vinçle kaldırılarak |
| Yük birimi | Tır, dorse, araç, makine | 20' veya 40' konteyner |
| Elleçleme | Yük dorsede kalır | Konteyner terminalde istiflenir |
| Uygun mesafe | Kısa ve orta deniz bağlantıları | Okyanus aşırı dahil her mesafe |
Ayrıntılı kıyas RoRo ile konteyner farkı maddesindedir.
Sık yapılan hatalar
- Gemi kapanış saatini kaçırmak; bir sonraki sefer birkaç gün sonra olabilir.
- Tehlikeli madde içeren yükü rezervasyonda beyan etmemek; IMDG kuralları güvertede ayrı istif ister.
- Deniz sırasında oluşabilecek yalpaya göre dorse içindeki yükü yeterince bağlamamak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, Mart 2024'ten bu yana Rusya'dan Akkuyu NGS'ye 450'yi aşkın sevkiyat gerçekleştirmiş, bunların çoğunda Tuapse–Taşucu RoRo hattını kullanmıştır. Hattın planlaması Rusya–Akkuyu tedarik hattı hizmeti kapsamında yürütülür.