Navlun faturası, taşıyıcının veya forwarder'ın yükün taşınması karşılığında düzenlediği hizmet faturasıdır. Taraflar, sevkiyat referansı, güzergâh, navlun ve ek ücretler, para birimi ile KDV durumu yer alır. Türkiye ile yurt dışı arasındaki ve transit taşımalar KDV Kanunu'nun 14. maddesi gereği KDV'den istisnadır; ithalatta giriş yerine kadarki navlun gümrük kıymetine eklenir.
Navlun faturasında neler bulunur?
- Düzenleyen ve alıcının unvanı, adresi, vergi numarası; fatura tarihi ve sıra numarası
- Sevkiyat referansı: CMR veya konşimento numarası, araç plakası ya da konteyner numarası
- Yükleme ve teslim yeri, taşıma şekli
- Ana navlun bedeli ve para birimi
- Ek kalemler: yakıt farkı, liman ve terminal ücretleri, bekleme, belge ücretleri, sigorta aracılığı
- KDV oranı ya da istisna gerekçesi
Ek kalemlerin anlamı navlun ek ücretleri maddesinde anlatılır.
Uluslararası taşımada KDV durumu
KDV Kanunu'nun 14/1. maddesi, transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık işlerinden Cumhurbaşkanınca belirlenenleri vergiden istisna eder. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre istisna, 84/8889 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile deniz, hava, karayolu ve demiryoluyla yapılan şu yük ve yolcu taşımalarını kapsar:
- Yabancı bir ülkede başlayıp Türkiye'den geçerek yabancı bir ülkede sona eren,
- Yabancı bir ülkede başlayıp Türkiye'de sona eren,
- Türkiye'de başlayıp yabancı bir ülkede sona eren taşımalar.
Taşıma işi başka taşımacılara yaptırılırsa, işi müşteriye karşı üstlenen organizatör firma ile fiili nakliyeyi yapan ikinci derece yüklenicinin faturası da istisna kapsamındadır. Ancak ikinci derece yüklenicinin taşıması Türkiye içinde başlayıp bitiyorsa KDV'ye tabidir. Tebliğdeki örnekte Arjantin'den Konya'ya yapılan taşımada organizatörün tüm taşıma için kestiği fatura KDV'siz, Mersin–Konya kara bacağını yapan alt yüklenicinin faturası KDV'lidir. 18 Ocak 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ değişikliğiyle, istisnadan yararlanmak için taşımacılık faaliyetinin yapıldığı dönemde mükellefin kendi adına düzenlenmiş geçerli bir uluslararası taşımacılık yetki belgesine sahip olması da şart koşulmuştur. İstisna, beyannamede 311 kodlu "Uluslararası taşımacılık" satırında bildirilir.
Gümrük kıymetine etkisi
İthalatta navlun yalnız bir hizmet bedeli değil, vergi matrahının da parçasıdır. Gümrük Kanunu'nun 27. maddesi, ithal eşyasının Türkiye'deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderlerinin, ilgili yükleme ve elleçleme giderleriyle birlikte gümrük kıymetine eklenmesini öngörür. Giriş yerinden sonraki nakliye ise fiyattan ayrı gösterilmek koşuluyla kıymete dahil edilmez (m. 28). Bu yüzden ithalatta navlun faturasında yurt dışı ve yurt içi bacağın ayrı gösterilmesi vergi tutarını doğrudan etkiler.
Fatura ne zaman kesilir?
Navlun faturası genellikle yükleme gerçekleştikten veya araç sınırdan çıktıktan sonra düzenlenir; bazı hatlar ve taşıyıcılar peşin ödeme ister. KDV beyanı açısından istisnalı taşıma, hizmetin tamamlandığı döneme, yurt dışına yapılan ve transit taşımalarda ise en erken gümrük bölgesinden çıkılan döneme ait beyannamede bildirilir. Bu nedenle fatura tarihi ile çıkış tarihi arasındaki uyum muhasebe ekibi tarafından izlenmelidir.
Faturayı kim öder?
| Teslim şekli | Ana taşıma navlununu ödeyen |
|---|---|
| EXW, FCA, FAS, FOB | Alıcı |
| CFR, CIF, CPT, CIP | Satıcı (risk daha önce geçse de) |
| DAP, DPU, DDP | Satıcı |
Teslim şekillerinin ayrıntısı Incoterms maddesinde yer alır. Faturanın kime kesileceği, satış sözleşmesindeki teslim şekliyle tutarlı olmalıdır; aksi hâlde maliyet yanlış tarafa yüklenir.
Sık yapılan hatalar
- Yurt içinde başlayıp biten alt yüklenici taşımasına istisna uygulamak
- Faturada sevkiyat referansı vermemek; KDV iadesinde belge eşleşmesi zorlaşır
- İthalatta yurt içi bacağı ayrı göstermemek
- Döviz cinsinden faturada kur ve tarih bilgisini eksik bırakmak
Vergi uygulaması işin yapısına göre değişebildiği için tereddütte mali müşavir görüşü alınmalıdır; uluslararası taşıma sözleşmeleri için mevzuat danışmanlığı da destek sağlar.