Hasar fark edildiğinde önce yük ve ambalaj fotoğraflanır, zararın büyümesini önleyecek önlemler alınır ve taşıyıcıya teslim sırasında yazılı çekince konur. Sigortacıya gecikmeksizin bildirim yapılır, mal ekspertize kadar korunur. Poliçe, fatura, taşıma senedi ve tutanaklarla tazminat istenir; ödemeden sonra sigortacı taşıyıcıya rücu eder.
Hasar anında ilk saatlerde ne yapılmalıdır?
Tazminat dosyasının gücü, hasarın ilk görüldüğü anda toplanan kanıtlara bağlıdır. Teslim noktasında yapılacakların sırası şöyledir:
- Kayıt altına alma: Araç plakası, dorse veya konteyner numarası, mühür numarası ve mührün durumu, istif şekli, ezilmiş veya ıslanmış ambalaj boşaltmaya başlamadan fotoğraflanır.
- Çekinceli teslim: Mal geri çevrilmez; teslim belgesine ve CMR'ye hasarın niteliği yazılarak teslim alınır. Şoförün imzası alınır, imza vermezse bu da not edilir.
- Zararı sınırlama: Islanan kolilerin ayrılması, soğuk zincir ürününün uygun depoya alınması gibi önlemler alınır. Emtea Nakliyat Sigortası Genel Şartları sigortalıya muhafaza ve kurtarma önlemlerini alma yükümlülüğü yükler.
- Malı saklama: Hasarlı mal ve ambalaj eksper görene kadar atılmaz, onarılmaz, satılmaz.
Taşıyıcıya hangi sürelerde ihbar yapılır?
Taşıyıcıya zamanında yapılmayan ihbar, malın sağlam teslim edildiği karinesini doğurur ve sigortacının sonradan yapacağı rücuyu zayıflatır.
| Taşıma türü | Görünür hasar | Görünmeyen hasar | Gecikme |
|---|---|---|---|
| Uluslararası karayolu (CMR md. 30) | Teslim anında | Teslimden itibaren 7 gün (pazar ve resmî tatiller hariç) | 21 gün içinde yazılı |
| Yurt içi karayolu (TTK md. 889) | Teslim anında | Teslimden itibaren 7 gün | 21 gün |
| Deniz yolu (TTK md. 1185) | Teslim sırasında yazılı | Teslimden itibaren 3 gün | Ayrı kurallara tabidir |
Karayolunda CMR hasar ihbarı ve çekince yazılırken hasar genel bir ifadeyle değil, kap numarası, adet ve hasar türüyle belirtilir.
Sigortacıya bildirim ve ekspertiz nasıl yürür?
Türk Ticaret Kanunu'nun 1446. maddesine göre sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirir. Bildirim yapılmaz veya geç yapılır ve bu yüzden zarar büyürse, tazminattan kusurun ağırlığına göre indirim yapılır. Sigortacı veya acentesi eksper atar; Emtea Nakliyat Sigortası Genel Şartları kısmi hasarın tespitini tahliyeyi izleyen 15 gün içinde ve her hâlde mal alıcıya teslim edilmeden yapılmasını öngörür. Eksper hasarın nedenini, miktarını ve sovtaj değerini rapora bağlar; nakliyat hasarında ekspertiz sırasında sigortalının veya temsilcisinin hazır bulunması, bulguların yerinde konuşulmasını sağlar.
Tazminat için hangi belgeler istenir?
- Poliçe veya sefer sigorta sertifikası
- Ticari fatura ve çeki listesi
- CMR, konşimento veya diğer taşıma senedi
- Çekinceli teslim belgesi, hasar tutanağı ve fotoğraflar
- Taşıyıcıya gönderilen ihbar yazısı ve varsa cevabı
- Ekspertiz raporu, onarım, sovtaj veya imha belgeleri
- İthalatta gümrük beyannamesi; vergi tazminata dâhilse vergi ödeme belgesi
Tazminat nasıl ödenir, rücu nasıl işler?
TTK md. 1427'ye göre tazminat, belgeler sigortacıya verilip araştırma tamamlanınca ve her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur. Poliçedeki muafiyet tutarı düşülür. Sigortacı ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçer (TTK md. 1472) ve taşıyıcıya veya onun sorumluluk sigortacısına başvurur. Taşıyıcının sorumluluğu CMR'de brüt kilogram başına 8,33 SDR ile sınırlı olduğundan sigortalının ödediği tazminatın tamamı geri alınamayabilir. Aradaki boşluk, CMR sigortası ile emtia sigortası arasındaki farkın pratikteki sonucudur. Sigortalı, taşıyıcıya karşı haklarını koruyacak adımları atmazsa bundan doğan zarardan sorumlu tutulabilir.
Sık yapılan hatalar
- Şoförün aceleciliği yüzünden CMR'yi temiz imzalamak.
- Hasarlı malı eksper gelmeden hurdaya ayırmak veya kendi imkânıyla onarmak.
- Bildirimi yalnız telefonla yapıp yazılı kayıt bırakmamak.
- Sigorta bedelini fatura değerinin altında tutup eksik sigorta nedeniyle oransal indirimle karşılaşmak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global organize ettiği sevkiyatlarda hasar oluştuğunda mühür, fotoğraf ve şoför beyanlarını aynı gün toplar; taşıyıcı ihbarı ile eksper randevusunu koordine eder. Poliçe tarafı lojistik sigortası hizmetiyle birlikte yürütülür.