İthalat nakliyat sigortası, satıcının sigorta yükümlülüğü olmayan teslim şekillerinde alıcının, mal yüklenmeden önce bir sigorta şirketinden poliçe almasıyla yapılır. Poliçede sigorta bedeli genellikle CIF değeri artı yüzde 10 olarak yazılır, teminat ICC (A), (B) veya (C) klozlarından seçilir ve sigorta depodan depoya kapsamla başlatılır.
Sigortayı kim yaptırır?
Sorunun cevabı satış sözleşmesindeki Incoterms kuralındadır. EXW, FCA, FAS, FOB, CFR ve CPT ile alım yapıldığında satıcının sigorta yükümlülüğü yoktur; taşıma riskinin büyük bölümü alıcıdadır ve poliçeyi ithalatçı yaptırır. CIF ve CIP'te satıcı, alıcı lehine sigorta yaptırmak zorundadır. Incoterms 2020'ye göre CIF'te asgari teminat dar kapsamlı ICC (C), CIP'te geniş kapsamlı ICC (A) klozudur; her iki kuralda asgari bedel sözleşme fiyatının yüzde 110'udur. Tüm kurallar Incoterms ve sigorta sorumluluğu başlığında tablo hâlinde karşılaştırılır.
Sigortacılık Kanunu'nun 15. maddesi, ihracat ve ithalat konusu mallar için nakliyat sigortasının yurt dışında da yaptırılabileceğini kabul eder. Yani yabancı poliçe yasal olarak mümkündür; Türkiye'de poliçe almak ise hasar sürecini, dili ve muhatabı kolaylaştırır. Ayrıntı ithalatta sigorta zorunluluğu maddesindedir.
Adım adım poliçe yaptırma
- Teslim şeklini ve risk geçiş noktasını belirleyin. Riskin hangi noktada size geçtiği, poliçenin nereden başlayacağını gösterir.
- Bilgileri toplayın: proforma veya ticari fatura, malın tanımı ve ambalajı, ağırlık, yükleme ve varış yeri, taşıma şekli, tahmini yükleme tarihi.
- Sigorta bedelini hesaplayın. Uygulamada bedel, mal bedeli, navlun ve sigorta toplamı olan CIF değerinin yüzde 110'u olarak yazılır. Ek yüzde 10, beklenen kâr ve ek masrafları karşılar. Hesap sigorta bedeli maddesinde örneklenir.
- Teminat kapsamını seçin. Genel kargo için çoğunlukla ICC (A) tercih edilir; savaş ve grev riskleri ayrı klozlarla eklenir.
- Poliçeyi yükleme başlamadan kestirin. TTK'nın 1458. maddesi geçmişe etkili sigortaya izin verir; ancak hasarın gerçekleştiği sözleşme sırasında biliniyorsa sözleşme geçersizdir.
- Belgeleri saklayın: poliçe veya sigorta sertifikası, konşimento ya da CMR, çeki listesi ve fatura hasar dosyasının temelidir.
ICC (A), (B), (C) arasındaki fark
| Kloz | Kapsam mantığı | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| ICC (A) | İstisnalar dışındaki tüm riskler | Makine, elektronik, tüketim malı, genel kargo |
| ICC (B) | Sayılmış riskler; (C)'ye ek olarak deprem, deniz suyu girişi gibi riskler | Dayanıklı, düşük hasar riskli mallar |
| ICC (C) | Yangın, batma, karaya oturma, çarpışma gibi büyük kazalar | Dökme ve düşük değerli yükler |
Teminat dışı kalan riskleri de gösteren ayrıntılı karşılaştırma için ICC (A), (B), (C) klozları başlığına geçebilirsiniz.
Poliçe ne zaman başlar, ne zaman biter?
ICC klozlarındaki "transit" hükmü depodan depoya kapsam sağlar: teminat, mal taşımaya başlamak için yükleme amacıyla depoda ilk kez hareket ettirildiğinde başlar ve poliçede yazılı varış deposunda boşaltma tamamlandığında ya da klozdaki süre sınırı dolduğunda biter. Teslim şekli riskin daha geç geçtiğini gösteriyorsa, örneğin FOB alımda, yükleme öncesi bölüm zaten satıcının riskindedir. Gümrük kıymeti açısından da sigorta önemlidir: Gümrük Kanunu'nun 27. maddesine göre Türkiye'deki giriş yerine kadar yapılan sigorta gideri kıymete eklenir.
Sık yapılan hatalar
- CIF alımda satıcının (C) teminatını yeterli sanmak; hırsızlık ve elleçleme hasarı dışarıda kalabilir.
- Poliçeyi mal yola çıktıktan sonra istemek.
- Yurt içi son bacağı, yani gümrükten fabrikaya taşımayı kapsam dışında bırakmak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global poliçe düzenlemez; uluslararası taşıma sigortası teminatını partner sigorta şirketleri ve acenteleri üzerinden ayarlar. Taşıma planındaki yükleme tarihi, güzergâh ve aktarma bilgileri sigortacıya iletilerek poliçenin başlangıcı taşımayla uyumlu kurulur.