Gabari dışı yük taşımacılığı; yükün ölçü ve ağırlık verisinin toplanması, uygun dorsenin seçilmesi, güzergâh etüdü, KGM ve transit ülke izinlerinin alınması, eskort planı, yükleme ve bağlama, izinli saatlerde seyir ve sahada boşaltma adımlarıyla yapılır. Sıra önemlidir: bir adımdaki veri değişirse izin ve araç planı yeniden kurulur.
Süreç neden belirli bir sırayla yürür?
Gabari dışı taşımada her adım bir öncekinin çıktısına dayanır. Araç, yükün ağırlığına ve ağırlık merkezine göre seçilir. İzin başvurusu bu araç kombinasyonunun toplam ölçüleriyle yapılır. Eskort sayısı, seyir saatleri ve güzergâh da izin belgesine yazılır. Yükün ölçüsü sonradan birkaç santimetre bile artarsa belge artık o taşımayı karşılamaz. Bu yüzden plan, yükün fabrikadan çıkacağı tarihten geriye doğru kurulur.
Gabari dışı taşıma adım adım nasıl yapılır?
- Yük verisinin toplanması: Ambalajlı boy, en, yükseklik, brüt ağırlık, ağırlık merkezi, kaldırma ve bağlama noktaları çizimle alınır. Sandık ve kızak ölçüye dâhil edilir.
- Ekipman seçimi: Yüke göre lowbed, semi-lowbed, uzayabilir dorse veya modüler hidrolik treyler belirlenir. Dingil sayısı, her dingile düşen yük hesaplanarak seçilir.
- Güzergâh etüdü: Köprüler, menfezler, üst geçitler, enerji hatları, kavşak dönüşleri ve eğimler sahada ölçülür. Yöntem güzergâh etüdü maddesinde ayrıntılıdır.
- İzinler: Türkiye'de başvuru e-Devlet üzerinden KGM'ye yapılır; 2026 için izin başına harç 18.813,80 TL'dir. Başvuru adımları KGM özel izni maddesinde anlatılır. Yük birden fazla ülkeden geçiyorsa her ülkenin ayrı izni gerekir. Rusya'da bu belge negabarit taşıma izni olarak bilinir ve yolun bağlı olduğu idareden alınır; sınır kapısında araç ölçüleri yeniden kontrol edilebilir.
- Eskort ve refakat planı: Destek aracının gerekip gerekmediğini, sayısını ve konumunu KGM izin belgesindeki şartlar belirler. Uygulamada toplam genişliği 3 m'yi aşan ya da uzunluğu KGM'nin belirlediği eşiği geçen taşımalarda eskort istenir; çok geniş veya ağır yüklerde kolluk refakati de planlanır.
- Yükleme ve bağlama: Kaldırma planına göre vinçle yükleme yapılır, bağlama kuvvetleri hesaplanır. Yükleme sonrası araç yeniden ölçülür ve değerler izindeki ölçülerle karşılaştırılır.
- Seyir: Araç izinde yazan saat, hız ve güzergâhla ilerler. Mola ve konaklama noktaları önceden belirlenir.
- Varış ve boşaltma: Saha zemininin taşıma gücü, vinç veya SPMT konumu ve boşaltma sırası kontrol edilir. Teslim tutanağı hasar kontrolüyle imzalanır.
Hangi aşamada kim sorumludur?
| Aşama | Genellikle sorumlu | Çıktı |
|---|---|---|
| Yük verisi | Üretici / gönderici | Ölçülü çizim, ağırlık merkezi, kaldırma noktaları |
| Ekipman ve güzergâh | Taşıyıcı veya proje lojistik firması | Araç konfigürasyonu, etüt raporu |
| İzin ve eskort | Taşıyıcı (araç sahibi adına başvuru) | KGM izin belgesi, transit ülke izinleri |
| Yükleme | Satış sözleşmesine göre gönderici veya taşıyıcı | Kaldırma planı, bağlama kontrolü |
| Boşaltma ve yerleştirme | Alıcı / saha yüklenicisi | Saha hazırlığı, teslim tutanağı |
Planlama ne kadar sürer?
Süreyi en çok güzergâh ve ülke sayısı belirler. Yurt içinde dosya eksiksizse KGM izni gün mertebesinde çıkabilir. Yük verisinin netleşmesi ve ekipman ayarı ise çoğu zaman bir iki hafta alır. Transit ülke izinleri ülkeden ülkeye haftalarca sürebilir. Köprü güçlendirmesi, enerji hattı yükseltmesi veya geçici yol düzenlemesi gerekirse plan aylara uzar. Ayrıntılı tahmin için taşıma süresi maddesine bakılabilir.
Sık yapılan hatalar
- Yük ölçüsünü ambalajsız vermek ve izni bu ölçüyle almak.
- Toplam ağırlığı kontrol edip dingil yükünü hesaplamamak.
- Boşaltma sahasının zeminini ve vinç yerini son güne bırakmak.
- Transit ülke izinlerini yurt içi izinle aynı sürede çıkacak sanmak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, gabari dışı ve ağır yük taşımacılığında ekipman, izin ve eskort planını tek takvimde yürütür. Voronej–Mersin sevkiyatında KGM özel izni bir günde alındı. Rusya'dan Akkuyu'ya Mart 2024'ten bu yana 450'yi aşkın sevkiyat yapıldı.