EAR (Erection All Risks), Türkçede montaj tüm riskler sigortası, makine ve tesislerin montaj sahasına boşaltıldıkları andan montaj, test ve teslim tamamlanana kadar uğrayabileceği ani ve önceden bilinmeyen maddi hasarları karşılayan mühendislik sigortasıdır. Fabrika, enerji santrali ve trafo merkezi gibi projelerde nakliyat sigortasının bittiği yerden devralır.
Kapsam: sahadaki ekipman
Türkiye'de uygulanan Montaj Sigortaları Genel Şartları'nın 1. maddesi teminatı şöyle tanımlar: sigorta konusu değerlerin teminat süresi içinde, montaj sahasında bulunduğu sırada, poliçedeki istisnalar dışında kalan, önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple uğrayacağı ziya ve hasar. Pratikte bu; vinçle kaldırma sırasında düşme, montaj hatasının yol açtığı yangın, sel, fırtına, hırsızlık ve devreye alma testinde oluşan hasarlar gibi riskleri kapsar. Üçüncü kişilere verilen zararlar ve enkaz kaldırma masrafları ise aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır; bunlar poliçeye ek teminat olarak yazılır.
EAR ile CAR arasındaki fark
| Özellik | EAR (Montaj) | CAR (İnşaat) |
|---|---|---|
| Ana konu | Makine, tesisat, çelik konstrüksiyon montajı | Bina, yol, köprü, inşaat işleri |
| Değerin ağırlığı | Ekipman bedeli | İnşaat işçiliği ve malzemesi |
| Test dönemi | Teminatın parçasıdır | Genellikle sınırlı ya da yoktur |
| Tipik proje | Santral, trafo merkezi, üretim hattı | Konut, altyapı, endüstriyel bina |
Karma projelerde hangi poliçenin kullanılacağına, işin ağırlığı inşaatta mı yoksa montajda mı olduğuna bakılarak karar verilir.
Nakliyat sigortasıyla sınır nerede çizilir?
İki poliçe arasındaki bağlantıyı Genel Şartlar'ın 4. maddesi kurar: teminat, listedeki kıymetlerin montaj sahasına boşaltıldığı andan itibaren başlar. Aynı makine ve malzeme için nakliyat sigortası varsa, EAR teminatı nakliyat teminatının bitiminden itibaren başlar. Bu nedenle iki poliçenin uç noktaları birlikte okunmalıdır.
- Taşıma bacağı: Fabrikadan sahaya kadar proje kargo sigortası veya nakliyat poliçesi.
- Boşaltma anı: Ekipmanın sahaya indirildiği an; tutanak, fotoğraf ve varsa şok kaydedici verisi burada belgelenir.
- Saha depolama ve montaj: EAR poliçesi.
- Test ve devreye alma: Aksi yazılmadıkça dört haftalık test dönemi EAR teminatına dahildir; kullanılmış makinelerde test teminatı verilmez.
- Teslim: İşverene teslim edilen kısımlar için teminat sona erer.
Boşluk riski tam bu geçişte doğar. Nakliyat poliçesi limanda bitiyor, EAR ise sahaya boşaltmada başlıyorsa liman ile saha arasındaki kara bacağı açıkta kalır. Saha içinde geçici depoda bekleyen ekipmanın hangi poliçede olduğu da açıkça yazılmalıdır. Taşıma sırasında oluşan ama sahada fark edilen gizli hasarlarda iki sigortacı arasındaki paylaşım poliçe şartlarına bırakılır.
DSU ve ALOP: gecikmenin bedeli
Genel Şartlar, montajın gecikmesinden doğan kâr kaybı ve cezai şart gibi netice zararlarını teminat dışında sayar. Kilit bir ekipmanın hasar görmesi işletmeye alma tarihini aylarca kaydırabileceği için büyük projelerde bu risk ayrı teminatla alınır. Taşıma kaynaklı gecikme için DSU (gecikmeli başlangıç), montaj kaynaklı gecikme için EAR'a eklenen ALOP teminatı kullanılır.
Sık yapılan hatalar
- Nakliyat ve EAR poliçelerini farklı sigortacılardan alıp bitiş ve başlangıç noktalarını eşleştirmemek.
- Montaj için kullanılan vinç ve iskele gibi ekipmanın da teminatta olduğunu varsaymak; bunlar aksine sözleşme yoksa kapsam dışıdır.
- Dört haftayı aşan test dönemini poliçeye yazdırmamak.
- Saha teslim tutanağında ambalaj ve görünür hasar durumunu kayda geçirmemek.
Sahada boşaltma ve yerleştirme planı için sahada yerine yerleştirme maddesine, teminatların koordinasyonu için proje kargo sigortası sayfasına bakabilirsiniz.