Door to port, yükün göndericinin kapısından (fabrika veya depo) teslim alınıp varış ülkesindeki limana kadar taşındığı hizmet kapsamıdır. Ön taşıma, yükleme limanı masrafları ve deniz navlunu bu kapsama girer; ihracat gümrüklemesi de çoğu teklifte dahildir. Varış limanındaki masraflar, ithalat gümrüklemesi ve son teslimat alıcıya kalır.
Door to port kapsamında hangi adımlar vardır?
Door to port bir navlun teklifinin sınırını tarif eder: taşıyıcı veya forwarder işi göndericinin kapısında başlatır, varış limanında bitirir. Tipik adımlar şunlardır:
- Yükün göndericinin adresinden teslim alınması ya da konteynerin fabrikaya getirilip yüklenmesi.
- Yükleme limanına ön taşıma.
- İhracat gümrüklemesi; teklifte açıkça dâhil olup olmadığı yazılmalıdır.
- Yükleme limanı (POL) terminal ve elleçleme masrafları.
- Ana deniz taşıması ve konşimentonun düzenlenmesi.
- Varış limanına (POD) ulaşma ve alıcıya varış bildiriminin gönderilmesi.
Örnek: Gaziantep'teki bir üretici Hamburg'daki alıcısına door to port teklif alırsa fiyat, konteynerin fabrikaya getirilmesini, Mersin Limanı'na kara taşımasını, Mersin'deki terminal masraflarını ve Hamburg'a deniz navlununu kapsar. Hamburg'da konteynerin limandan çıkarılması ve alıcının deposuna götürülmesi teklifte yer almaz; bu kısım alıcının kendi forwarder'ıyla ya da ayrı bir port to door teklifiyle çözülür.
Varış limanında alıcı neyle ilgilenir?
- Varış terminal ve elleçleme ücretleri ile acentenin teslim belgesi (ordino) masrafları.
- Asıl konşimentonun ibrazı veya telex release onayı.
- İthalat gümrüklemesi, gümrük vergisi ve KDV.
- Konteynerin serbest süre içinde çekilmesi; aksi hâlde demuraj işler.
- Son taşıma ve boş konteynerin armatörün gösterdiği depoya iadesi.
Door to port Incoterms ile nasıl eşleşir?
Door to port bir Incoterms kuralı değil, taşıma hizmetinin kapsamıdır. Incoterms ise satıcı ile alıcı arasında masrafın ve riskin nerede el değiştirdiğini belirler. İkisi şöyle eşleşir:
| Incoterms 2020 | Door to port hizmetini kim satın alır? | Risk nerede geçer? |
|---|---|---|
| CFR / CIF | Satıcı | Yükleme limanında, mal gemiye yüklendiğinde |
| CPT / CIP (varış limanı adıyla) | Satıcı | Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde |
| FOB | Satıcı yalnız yükleme limanına kadar; deniz navlunu alıcıda | Yükleme limanında, gemiye yüklendiğinde |
| EXW / FCA | Alıcı, kendi forwarder'ıyla | Satıcının tesisinde veya kararlaştırılan teslim yerinde |
CFR ve CIF'te satıcı varış limanına kadar masrafı öder ama risk çok daha önce, yükleme limanında alıcıya geçer. Konteyner yükünde bu nedenle CPT veya CIP daha uygun düşer; gerekçe konteyner yükünde FOB yerine FCA maddesinde anlatılır. Riskin geçiş anı Incoterms'te risk maddesinde ayrıntılıdır.
Door to port, door to door ve diğerleri arasındaki fark
| Hizmet | Başlangıç | Bitiş | Varışta alıcıya kalan |
|---|---|---|---|
| Door to door | Göndericinin kapısı | Alıcının kapısı | Sözleşmeye göre yalnız vergiler veya hiçbir şey |
| Door to port | Göndericinin kapısı | Varış limanı | Varış masrafları, gümrük, son taşıma |
| Port to door | Yükleme limanı | Alıcının kapısı | Varışta genellikle yalnız vergiler |
| Port to port | Yükleme limanı | Varış limanı | Varış masrafları, gümrük, son taşıma |
Kapıdan kapıya modelin ayrıntısı door to door teslim maddesindedir.
Sık yapılan hatalar
- Door to port teklifini varış masrafları dâhil sanmak.
- İhracat gümrüklemesinin ve yükleme limanı masraflarının teklifte yazıp yazmadığını kontrol etmemek.
- Sigortayı unutmak; door to port hizmeti yükün sigortasını kendiliğinden içermez.
Voltim Global, deniz yolu taşımacılığında door to port tekliflerinde hangi kalemin dâhil, hangisinin alıcıya kaldığını ayrı satırlarla gösterir; varış tarafı istenirse kapıdan kapıya teslimata genişletilir.