CMR sigortası primi; poliçenin araç başına mı yoksa navlun cirosu üzerinden mi kurulduğuna, seçilen sorumluluk limitine, sefer sayısı ve güzergâha, taşınan yükün türüne, muafiyet tutarına ve taşıyıcının hasar geçmişine göre belirlenir. Sigortacı bu verilerle beklenen hasar maliyetini tahmin eder ve yıllık sabit prim ya da ciro üzerinden prim oranı teklif eder.
Prim neyin karşılığında ödenir?
CMR sigortası yükü değil, taşıyıcının yük sahibine karşı sorumluluğunu sigortalar. Sigortacı, taşıyıcının CMR Konvansiyonu'na göre ödemek zorunda kalacağı tazminatı üstlenir. Konvansiyonun 23. maddesi bu tazminatı eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 SDR ile sınırlar. Tam yüklü 24 tonluk bir tırda azami sorumluluk yaklaşık 200 bin SDR eder. Değer beyanı veya özel teslim menfaati yazılmışsa sınır yükselir ve primi de doğrudan etkiler. Limit hesabı 8,33 SDR limiti maddesinde anlatılır.
Hangi poliçe modelleri var?
| Model | Prim tabanı | Kime uygun |
|---|---|---|
| Araç (plaka) bazlı yıllık poliçe | Çekici başına sabit yıllık tutar | Kendi filosu sabit olan taşıyıcılar |
| Ciro bazlı yıllık poliçe | Yıllık navlun hasılatı üzerinden oran; yıl başında avans prim, yıl sonunda gerçekleşen ciroya göre düzeltme | Kiralık araç kullanan, sefer sayısı dalgalanan taşıyıcı ve organizatörler |
| Sefer bazlı poliçe | Tek sefer | Ara sıra uluslararası taşıma yapanlar, özel değerli yük |
Araç bazlı modelde hesap basittir, ancak filo büyüdükçe her yeni plaka zeyilname gerektirir. Ciro bazlı modelde yıl sonu beyanının doğru olması şarttır; düşük beyan, hasar anında eksik sigorta tartışmasına yol açabilir.
Primi belirleyen faktörler
- Sorumluluk limiti: Olay başı ve yıllık toplam limit. Standart CMR limiti yerine daha yüksek limit seçmek primi artırır.
- Araç ve sefer sayısı: Riske maruz kalan toplam taşıma hacmi.
- Coğrafi kapsam: Yalnız Avrupa, BDT dahil veya Orta Doğu ve İran dahil kapsam farklı fiyatlanır. Hırsızlık ve kaza istatistiği yüksek güzergâhlar daha pahalıdır.
- Yük türü: Elektronik, ilaç, sigara, alkol ve hazır giyim hırsızlık riski nedeniyle; frigorifik ve ADR yükleri hasar şiddeti nedeniyle prim artırır. Bazı yükler poliçe dışında bırakılır.
- Hasar geçmişi: Son üç ila beş yılın hasar/prim oranı. Sık küçük hasarlar da tek büyük hasar kadar etkilidir.
- Muafiyet: Her hasarda taşıyıcıda kalan tutar yükseldikçe prim düşer.
- Ek teminatlar: Soğutucu ünite arızası, park hâlinde hırsızlık, yükleme-boşaltma, alt nakliyeci kullanımı, yurt içi taşımalar.
- Operasyon kalitesi: Araç takip sistemi, güvenli park kuralları, sürücü eğitimi ve sözleşme şartları.
Teklif için hangi bilgiler hazırlanmalı?
- Araç listesi veya son yılın ve gelecek yılın tahmini navlun cirosu.
- Ülke ve güzergâh dağılımı, yıllık sefer sayısı.
- Taşınan yük türleri ve tek seferdeki azami yük değeri.
- Son yılların hasar listesi: tarih, tutar, neden.
- Alt nakliyeci kullanılıp kullanılmadığı.
Primi düşürmek için neler yapılabilir?
Muafiyeti makul bir düzeye çekmek, yüksek riskli yükleri ayrı poliçeyle sigortalamak ve hasar oranını düşüren önlemleri belgelemek en etkili yollardır. Hasar ihbarlarının zamanında ve eksiksiz yapılması da sonraki yılın fiyatını belirler; teslimde çekince yazılması gibi kurallar CMR hasar ihbarı maddesinde yer alır. Poliçe kapsamının hangi durumlarda devreye girmediği ise CMR sigortasının ödeme yapmadığı durumlar maddesinde anlatılır.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız prim tutarına bakıp limit, muafiyet ve istisnaları karşılaştırmamak.
- Alt nakliyeciyle yapılan seferleri poliçeye bildirmemek.
- Kapsam dışı bırakılan yük türünü taşımaya devam etmek.
Poliçe yenilemelerinin ve zeyilnamelerin tek yerden izlenmesi poliçe yönetimi ile, teminat kurgusu CMR sigortası sayfasında ele alınır.