CFR (Cost and Freight – Mal Bedeli ve Navlun), satıcının malı yükleme limanında gemiye yüklediği ve varış limanına kadar navlunu ödediği Incoterms 2020 kuralıdır. Risk, mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer; masraf ise varış limanına kadar satıcıdadır. Satıcının sigorta yükümlülüğü yoktur ve kural yalnız deniz ile iç su yolu taşımasında kullanılır.
CFR'de masraf ve risk neden farklı noktalarda biter?
CFR'de de diğer "C" grubu kurallarında olduğu gibi masrafın ve riskin bittiği yer ayrıdır. Satıcı taşımayı organize eder ve navlunu varış limanına kadar öder; ancak taşıma sırasındaki risk alıcıdadır. Yükleme limanında mal gemiye konduğu anda satıcı teslim yükümlülüğünü yerine getirmiş olur. Gemi yolda batarsa satıcı yine malın bedeline hak kazanır, kaybı alıcı kendi sigortasından karşılar.
| Konu | Yükleme limanı | Deniz yolculuğu | Varış limanı |
|---|---|---|---|
| Risk | Gemiye yüklemeye kadar satıcıda | Alıcıda | Alıcıda |
| Navlun | Satıcı | Satıcı | Satıcı (taşıma sözleşmesindeki kalemler) |
| Sigorta | Yükümlülük yok | Alıcının tercihi | Alıcının tercihi |
| Gümrük | İhracat: satıcı | – | İthalat: alıcı |
| Boşaltma | – | – | Taşıma sözleşmesine dahilse satıcı, değilse alıcı |
Satıcı ve alıcı neyi üstlenir?
- Satıcı: İhracat gümrüğü, yükleme limanına taşıma, gemiye yükleme, varış limanına kadar navlun, taşıma belgesinin (genellikle konşimento) alıcıya ulaştırılması, yükleme bildirimi.
- Alıcı: Yükleme sonrası tüm risk, sigorta, taşıma sözleşmesine dahil olmayan varış masrafları, ithalat gümrüğü ve vergiler, limandan sonraki taşıma.
Satıcının alıcıya yükleme bildirimi yapması önemlidir; alıcı sigortasını bu bildirime göre başlatır. Bildirim yapılmazsa sigortasız kalan dönemin sonucu satıcıya dönebilir.
CFR ile CIF arasındaki fark nedir?
Tek fark sigortadır. CIF'te satıcı, alıcı lehine en az ICC (C) teminatlı ve sözleşme bedelinin %110'u tutarında poliçe yaptırmak zorundadır. CFR'de bu yükümlülük yoktur. İthalatçılar kendi yıllık poliçesini kullanmak, daha geniş teminat almak veya ülkesindeki sigortacıyla çalışmak istediğinde CFR'yi tercih eder. Sigortanın her kuralda kime düştüğü Incoterms'e göre sigorta maddesinde gösterilir.
Hangi yükler için uygundur, hangileri için değildir?
ICC'nin açıklamalarına göre CFR, satıcının gemiye doğrudan erişebildiği dökme ve konteynersiz yüklere uygundur; tahıl, kömür, çelik, gübre ve proje kargosu tipik örneklerdir. Konteyner yükünde mal genellikle günler önce terminale teslim edilir; satıcı o andan gemiye yüklemeye kadar kontrol edemediği bir riski taşır. Bu durumda risk terminalde teslimle geçen CPT daha uygundur; karşılaştırma CFR ile CPT farkı maddesindedir.
Sözleşmeye nasıl yazılır?
CFR'den sonra varış limanı yazılır: "CFR Novorossiysk, Incoterms® 2020". Risk yükleme limanında geçtiği için yükleme limanını da sözleşmede belirtmek alıcının yararınadır. Aksi hâlde satıcı kendisine uygun herhangi bir limandan yükleme yapabilir. Varış limanında belirli bir terminal veya rıhtım isteniyorsa o da yazılmalıdır; satıcı taşıma sözleşmesini buna göre kurar.
Akreditifli satışlarda son yükleme tarihi, konşimentoda aranacak "freight prepaid" ibaresi ve aktarmaya izin verilip verilmediği proforma ile akreditif metninde aynı şekilde yer almalıdır. Bu üç ayrıntıdaki uyumsuzluk, banka ödemesinde en sık görülen rezerv sebepleri arasındadır.
Sık yapılan hatalar
- Konteyner yükünde alışkanlıkla CFR kullanmak.
- Alıcının "navlun satıcıda" diye riskin de satıcıda kaldığını düşünüp sigorta yaptırmaması.
- Varış limanındaki THC, ardiye ve demuraj gibi kalemlerin kime ait olduğunu konuşmamak; ayrıntı navlun ek ücretleri maddesindedir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
CFR ile satan ihracatçı için deniz yolu taşıması, ihracat gümrüğü ve yükleme bildirimi aynı takvimde planlanır. CFR ile alan ithalatçı için ise varış limanındaki masraf kalemleri sözleşme aşamasında ayrıştırılır.