Buhar jeneratörü, basınçlı su reaktöründe birincil devredeki sıcak suyun ısısını ikincil devreye aktarıp türbini döndürecek buharı üreten ısı değiştiricidir. VVER-1200'deki yatay tip buhar jeneratörü yaklaşık 14–15 m boyunda, 4 m'yi aşan çapta ve 340–355 ton ağırlığındadır; fabrikadan santral iskelesine deniz yoluyla taşınır.
Buhar jeneratörü ne işe yarar?
Reaktör çekirdeğinde ısınan birincil devre suyu yüksek basınç altında tutulduğu için kaynamaz. Bu su, buhar jeneratörünün içindeki binlerce ince borudan geçer. Boruların dışını saran ikincil devre suyu ısınıp buhara dönüşür; buhar türbine gider. İki devre hiçbir noktada karışmaz. Bu nedenle buhar jeneratörü hem enerji aktarımının hem de radyoaktif birincil devreyi türbin tarafından ayıran sınırın parçasıdır. En yüksek güvenlik sınıfında yer alır.
VVER tipinin farkı nedir?
Batı tasarımı basınçlı su reaktörlerinin çoğunda buhar jeneratörleri dikeydir. VVER-1200 ise yatay tip kullanır: iki eliptik tabanlı yatay silindirik bir gövde, ortasında soğutucuyu getiren ve götüren iki kolektör, altta ısı değiştirici borular, üstte buhar hacmi. Her ünitede dört buhar jeneratörü vardır; Akkuyu'nun dört ünitesi için toplam 16 adet üretildi.
| Özellik | Akkuyu VVER-1200 buhar jeneratörü |
|---|---|
| Boy | Yaklaşık 14–15 m |
| Çap | 4 m'nin üzerinde |
| Ağırlık | 340–355 ton (1. ünitede ambalajla 365 ton) |
| Isı değiştirici boru | Yaklaşık 11.000 adet, 16 mm çap, 11–17 m boy |
| Üretici | Atommash, Volgodonsk |
| Üretim süresi | Kütük üretiminden sevkiyata yaklaşık iki yıl |
Fabrikadan sahaya nasıl taşınır?
- Fabrika kabulü: Sevkiyattan önce hidrolik ve vakum kontrollerinden geçer.
- Konservasyon: Nozul ve kolektör açıklıkları kapatılır, iç hacim neme karşı korunur. Bu tür ekipmanda kuru tutulan iç hacim çoğu zaman hafif basınçlı azot gibi kuru bir gazla doldurulur; uygulanacak yöntemi üreticinin konservasyon talimatı belirler (bkz. ekipman konservasyonu).
- Fabrikadan rıhtıma: Atommash'tan karayoluyla Tsimlyansk Barajı gölündeki iskeleye götürülür. Ekipman çok eksenli treylerde, yatay konumda, gövde biçimine uygun beşiklere oturtulmuş olarak taşınır.
- Gemiye yükleme: 1. ünite setinde 650 ton kapasiteli portal vinç kullanıldı. 2. ünite seti için iskelede ek tarama yapıldı.
- Deniz yolculuğu: Don Nehri, Azak Denizi, Karadeniz, Boğazlar, Ege ve Akdeniz üzerinden yaklaşık 3.000 km. 1. ünite setinde ekipman kapalı ambarlarda zincirle bağlandı; 2. ünite partisinin brüt ağırlığı 1.800 tonu aştı.
- Tahliye: Santralin Doğu Kargo Terminali'nde ağır paletli vinçle (1. ünitede Liebherr LR 1800) indirilir.
- Saha içi taşıma ve kabul: 4. ünite setinde ekipman kendinden yürür modüler platformlarla (SPMT) geçici depolama alanına götürüldü. Burada üretici, tasarımcı ve yüklenici temsilcilerinin katıldığı komisyon kalite, konservasyon ve belge kontrolü yapar.
Taşımada nelere dikkat edilir?
- Beşik konumu: Gövde yalnız üreticinin belirlediği destek noktalarından taşınır; yanlış noktadan destek gövdede gerilme yaratır.
- Kaldırma noktaları: Gemi planı, beşik yerleri ve vinç sapan düzeni birbiriyle eşleştirilir.
- Darbe ve eğim kaydı: Sevkiyat boyunca sensörlerle izlenir; kayıtlar teslim belgelerine eklenir (bkz. şok ve eğim sensörleri).
- Montaj sırası: Buhar jeneratörleri, kolonlar ve destekler kurulduktan sonra ana sirkülasyon boru hattı kaynağından önce yerleştirilir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Buhar jeneratörünün ana taşıması üreticinin sorumluluğundadır ve gemiyle yapılır. Voltim Global, Mersin merkezli bir nükleer proje taşımacılığı tedarikçisi olarak Rusya'dan Akkuyu'ya Mart 2024'ten beri 450'yi aşkın sevkiyat yaptı.
Sık Sorulan Sorular
Buhar jeneratörü karayoluyla taşınabilir mi?
Akkuyu'nun buhar jeneratörlerinin teslimatı tamamlandı mı?
Kaynaklar
- Steam generators for power unit No. 1 delivered to Akkuyu NPP – Akkuyu Nükleer
- Power unit No. 2 steam generators delivered to Akkuyu NPP site – Akkuyu Nükleer
- Final steam generators delivered for Akkuyu – World Nuclear News
- Shipment of steam generators for Akkuyu has started in Volgodonsk – Akkuyu Nükleer