VVER-1200, Rusya'nın devlet atom şirketi Rosatom tarafından geliştirilen, yaklaşık 1.200 MWe elektrik ve 3.200 MWt ısıl güce sahip III+ nesil basınçlı su reaktörüdür. VVER-1000'in geliştirilmiş hâli olan tasarım; pasif güvenlik sistemleri, eriyik tutucu ve çift cidarlı koruma kabuğuyla 60 yıllık işletme ömrü için tasarlanmıştır.
VVER-1200 nasıl çalışır?
VVER, Rusça "su soğutmalı, su moderatörlü enerji reaktörü" ifadesinin kısaltmasıdır. Batı terminolojisindeki basınçlı su reaktörü (PWR) ailesine girer. Çekirdekteki yakıt demetleri birincil devredeki suyu ısıtır; su yaklaşık 16 MPa basınç altında tutulduğu için kaynamaz. Sıcak su dört soğutma çevrimi üzerinden yatay tip buhar jeneratörlerine gider ve ikincil devredeki suyu buhara dönüştürür. Bu buhar türbini döndürür, türbin de jeneratörü çalıştırır. Birincil devredeki su ile türbine giden buhar hiçbir zaman karışmaz.
Birincil devredeki basıncı basınçlandırıcı korur, suyun dolaşımını dört ana sirkülasyon pompası sağlar. Reaktör binasındaki bu ekipman grubuna nükleer ada, türbin ve jeneratörün bulunduğu bölüme ise konvansiyonel ada denir.
III+ nesil olmasını sağlayan özellikler nelerdir?
- Eriyik tutucu: Ağır bir kazada eriyen çekirdeği reaktör kabının altında toplayıp soğutan yapı. Ayrıntısı core catcher maddesindedir.
- Pasif ısı tahliyesi: Elektrik ve operatör müdahalesi olmadan doğal dolaşımla artık ısıyı uzaklaştıran sistemler.
- Çift cidarlı koruma kabuğu: İç kabuk basınca, dış kabuk uçak düşmesi gibi dış etkilere karşı tasarlanır.
- Uzun ömür: Ana ekipman 60 yıllık işletme için tasarlanır.
Ana bileşenler ve lojistik ölçüleri
| Bileşen | Ünite başına adet | Lojistik açıdan |
|---|---|---|
| Reaktör basınç kabı | 1 | Akkuyu'da 330–350 ton, yaklaşık 11,5–12 m |
| Buhar jeneratörü | 4 | Her biri 340–355 ton, 14–15 m boy, yaklaşık 4 m çap |
| Ana sirkülasyon pompası | 4 | Gövde ve motor ayrı sevk edilebilen ağır ekipman |
| Basınçlandırıcı | 1 | Uzun ve dar silindirik kap |
| Eriyik tutucu | 1 | Gövde ve dolgu bölümleri parça parça gelir |
| Yakıt demeti | 163 | Taze yakıt radyoaktif madde rejimiyle taşınır |
Kabın taşınması reaktör basınç kabı maddesinde, binaya yerleştirmede kullanılan vinç polar vinç maddesinde anlatılır.
VVER-1200 hangi santrallerde kullanılıyor?
- Rusya: İlk ünite Novovoronej II-1, Ağustos 2016'da şebekeye bağlandı ve Şubat 2017'de ticari işletmeye geçti. Leningrad II ünitelerinde de aynı tasarım kullanılır.
- Belarus: Ostrovets (Belarus) santralinin iki ünitesi.
- Bangladeş: Rooppur santralinin iki ünitesi.
- Türkiye: Akkuyu NGS'nin dört ünitesi.
- Mısır: El Dabaa santralinin dört ünitesi.
- Macaristan ve Çin: Paks II ile Tianwan ve Xudabao'daki yeni üniteler.
Tasarımın lojistiğe etkisi nedir?
Standartlaştırılmış bir tasarım, ekipman ölçülerinin ve ambalaj şartnamelerinin projeden projeye büyük ölçüde tekrarlanması demektir. Akkuyu'nun reaktör kaplarının ve buhar jeneratörlerinin büyük kısmı Volgodonsk'taki Atommash tesisinden yaklaşık 3.000 km'lik deniz yolculuğuyla doğrudan santral iskelesine getirildi. Lojistik planlamacı, Akkuyu için kurulan taşıma çözümlerini El Dabaa veya Rooppur'da benzer şekilde kullanabilir. Öte yandan ekipmanın çoğu Rusya'da Rus nükleer standartlarına göre üretildiğinden belge seti, ekipman pasaportları ve KKS kodlaması sevkiyatın ayrılmaz parçasıdır. Daha küçük ölçekli tasarımların lojistiği SMR maddesinde karşılaştırılır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global'in Rusya'dan Akkuyu'ya Mart 2024'ten bu yana yaptığı 450'yi aşkın sevkiyat, bir VVER-1200 şantiyesine giden yardımcı ekipman ve malzeme akışını kapsar. Nükleer proje taşımacılığında bu yükler ağırlıkla Tuapse–Taşucu RoRo hattıyla, gerektiğinde karayoluyla taşınır.