SRC belgesi, ticari amaçla yolcu veya eşya taşıyan sürücülerin mesleki yeterliliğini gösteren belgedir. Beş türü vardır: SRC1 uluslararası yolcu, SRC2 yurt içi yolcu, SRC3 uluslararası eşya, SRC4 yurt içi eşya taşımacılığı içindir. SRC5 ise tehlikeli madde taşıyan sürücülerin ADR eğitim sertifikasıdır ve diğerlerine ek olarak alınır.
SRC belgesi ehliyetten neden ayrıdır?
Sürücü belgesi aracı kullanma yetkisini gösterir; SRC ise bu aracı ticari bir taşımada kullanacak kişinin mesleki bilgisini. Eğitimde taşıma mevzuatı, güvenli ve ekonomik sürüş, yük emniyeti, çalışma ve dinlenme süreleri, ilk yardım gibi konular işlenir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği, yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin ilgili mevzuatın öngördüğü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmasını şart koşar. Tehlikeli madde taşıyan sürücüler için ayrıca eğitimi gösteren belge istenir.
Beş SRC türü neyi kapsar?
| Belge | Kapsam | Tipik iş |
|---|---|---|
| SRC1 | Uluslararası yolcu taşımacılığı | Yurt dışına sefer yapan tur ve tarifeli otobüsler |
| SRC2 | Yurt içi yolcu taşımacılığı | Şehirlerarası otobüs, personel ve öğrenci servisi |
| SRC3 | Uluslararası eşya taşımacılığı | Türkiye–Avrupa, Rusya, Kafkasya veya Orta Asya TIR seferleri |
| SRC4 | Yurt içi eşya taşımacılığı | Şehirlerarası kamyon, dağıtım ve kısa mesafe nakliye |
| SRC5 | Tehlikeli madde taşımacılığı | Tanker, ADR'li parsiyel veya komple yük |
Uygulamada uluslararası belge aynı türdeki yurt içi işi de kapsar: SRC1 sahibi yurt içi yolcu, SRC3 sahibi yurt içi eşya taşıyabilir. Tersi geçerli değildir; SRC4 ile yurt dışı sefere çıkılamaz.
Uluslararası eşya taşımacılığında hangi belgeler birlikte aranır?
Bir TIR şoförünün kabinde taşıdığı belge seti genellikle şöyledir:
- Araç sınıfına uygun sürücü belgesi
- SRC3 belgesi
- Yük tehlikeli maddeyse ve 1.1.3.6 eşiğini aşıyorsa SRC5
- Psikoteknik değerlendirme raporu
- Takograf sürücü kartı; süre kuralları AETR çalışma ve dinlenme süreleri maddesinde anlatılır
Bu kişisel belgeler firmanın yetki belgesiyle karıştırılmamalıdır. Uluslararası eşya taşıyan bir firmanın C2 gibi bir yetki belgesi olur; türleri yetki belgesi türleri maddesinde sıralanır. Yönetmelik ayrıca firmalarda üst ve orta düzey yönetici mesleki yeterlilik belgesi arar; bunlar da SRC değildir.
SRC belgesi nasıl alınır?
- Aday, taşıyacağı araca uygun sınıfta sürücü belgesine sahip olur.
- Milli Eğitim Bakanlığının yetkilendirdiği bir sürücü kursunda ilgili SRC eğitimini tamamlar.
- Milli Eğitim Bakanlığının yaptığı sınava girer.
- Başarılı olan adaya belge düzenlenir.
SRC5'in yolu farklıdır. Eğitimi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yetkilendirdiği kuruluşlar verir, sınavı yine bu Bakanlık yapar. Belge beş yıl geçerlidir; temel eğitim, tank, sınıf 1 ve sınıf 7 modüllerinden oluşur. Ayrıntılar SRC5 sürücü belgesi nasıl alınır maddesindedir.
SRC5 ile ADR arasındaki ilişki
SRC5, ADR'nin 8.2 bölümündeki sürücü eğitim sertifikasının Türkiye'deki adıdır ve ADR'ye taraf ülkelerde tanınır. Mesleki yeterlilik belgesinin yerine geçmez; tehlikeli yük taşıyan bir TIR şoförü SRC3 ile SRC5'i birlikte taşır. Ambalajlı yükte araçtaki toplam tehlikeli madde miktarı 1000 puan eşiğinin altında kalıyorsa SRC5 aranmaz, ama ADR 1.3 kapsamında farkındalık eğitimi zorunludur.
Sık yapılan hatalar
- Yurt içi sefer için işe alınan SRC4'lü şoförü dönüşte yurt dışı yüküne yazmak
- SRC5'i tek başına yeterli sanmak; mesleki yeterlilik belgesi ayrıca gerekir
- Tanker işinde yalnız temel SRC5 modülüyle çalışmak; tank modülü şarttır
- Belgenin aslını veya kartını araçta bulundurmamak
Uluslararası karayolu taşımacılığında sürücü seçimi, sefer planının bir parçası olarak SRC türü ve SRC5 modülleri üzerinden yapılır.