SQAS (Safety and Quality Assessment for Sustainability), Avrupa Kimya Sanayii Konseyi Cefic'in kimyasal taşıyan, depolayan ve elleçleyen lojistik firmalarını standart soru setleriyle değerlendirdiği sistemdir. Değerlendirmeyi Cefic onaylı bağımsız denetçiler yapar. Sonuç bir sertifika değil; kimya şirketlerinin kendi kriterlerine göre yorumladığı ayrıntılı bir değerlendirme raporudur.
SQAS neden ortaya çıktı?
1990'larda Avrupa'daki her kimya şirketi taşıyıcılarını kendi soru listesiyle denetliyordu. Aynı nakliye firması yılda onlarca benzer denetimden geçiyor, kimya şirketleri de sonuçları birbirleriyle kıyaslayamıyordu. Cefic bu dağınıklığı gidermek için SQAS belgelerini ilk kez Eylül 1994'te yayımladı. Sistem, kimya sektörünün gönüllü Responsible Care (Sorumlu Yönetim) programının lojistik ayağıdır.
Mantık basittir: lojistik firması bir kez, herkes için aynı soru setiyle değerlendirilir; rapor ortak veri tabanına yüklenir ve kimya şirketleri bu raporu kendi tedarikçi seçiminde kullanır. Değerlendirme güvenlik, kalite, emniyet, sağlık, çevre ve kurumsal sosyal sorumluluk başlıklarını birlikte ele alır. SQAS'ın kendi verilerine göre bugüne kadar 2.680'i aşkın şirket değerlendirilmiştir.
Hangi modüllerden oluşur?
Her değerlendirme iki parçadan oluşur. Çekirdek (core) soru seti her firmaya sorulur ve üç alanı kapsar: yönetim; SHEQ (emniyet, sağlık, çevre, kalite), güvenlik (security) ve kurumsal sosyal sorumluluk; alt yüklenici hizmetlerinin satın alınması ve kontrolü. Buna faaliyete göre özel modül eklenir:
| Modül | Kimler için? |
|---|---|
| Transport Service (taşıma hizmeti) | Kendi araç ve sürücüsüyle çalışan karayolu taşımacıları; aracı olmayan ama taşımayı organize eden freight forwarder, intermodal operatör ve 4PL firmaları; iç kara intermodal terminalleri |
| Tank Cleaning (tank temizleme) | Tanker ve tank konteyner temizleme istasyonları |
| Warehouse (depo) | Ambalajlı ve dökme katı kimyasal depoları |
| Rail (demiryolu) | Demiryolu işletmecileri ve demiryolu forwarderları |
| ESAD (distribütör) | Kimyasal distribütörleri; saha, gıda-kozmetik-ilaç ve klorlu solvent alt modülleriyle |
Neden belge değil de rapordur?
SQAS geçti-kaldı sonucu üretmez. Denetçi her soruya verilen yanıtı ve gördüğü kanıtı rapora yazar; puanları ve iyileştirme alanlarını gösterir. Bir kimya şirketi için yeterli olan sonuç, daha yüksek risk taşıyan madde gönderen başka bir şirket için yetersiz olabilir. Bu yüzden SQAS bir lojistik firmasının “uygun” olduğunu ilan etmez; karar, raporu okuyan kimya şirketine kalır. Cefic'in kılavuzu da değerlendirmenin bir sertifikayla değil ayrıntılı ve olgusal bir raporla sonuçlandığını açıkça belirtir.
Değerlendirme nasıl işler?
- Firma, Cefic tarafından eğitilip onaylanmış bir denetçiyle anlaşır ve ilgili modülü seçer.
- Soru setine göre öz değerlendirme yapılır, kanıt dokümanlar hazırlanır.
- Denetçi merkez ve sahada görüşme, kayıt incelemesi ve gözlem yapar.
- Rapor SQAS veri tabanına yüklenir; firma eksikler için iyileştirme planı hazırlar.
- Gerekirse ara değerlendirme yapılır; tam yeniden değerlendirme en geç üç yıl içinde tekrarlanır.
Hazırlık adımları SQAS değerlendirmesi nasıl yapılır maddesinde ayrıntılıdır.
Neden önemlidir?
Avrupalı kimya üreticilerinin büyük bölümü, tehlikeli madde taşıyacak firmadan güncel bir SQAS raporu ister. ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 genel yönetim sistemini gösterir; SQAS ise kimyaya özgü soruları sorar: ADR eğitim kayıtları, sürücü davranışı izleme, tank temizlik belgeleri, acil durum tatbikatları, alt taşıyıcı denetimi. Yol güvenliğine odaklanan ISO 39001 ve tedarik zinciri güvenliğine odaklanan ISO 28000 ile örtüşen bölümleri vardır, ancak hiçbirinin yerini tutmaz. Kimyasal sevkiyatın operasyon tarafı kimyasal madde taşımacılığı maddesinde anlatılır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global'in SQAS kapsamındaki belgesi sertifikalar sayfamızda yer alır. Kimya sektöründen gelen tehlikeli madde (ADR) taşıma taleplerinde, müşterinin tedarikçi değerlendirmesinde istediği belge ve rapor türü teklif aşamasında birlikte netleştirilir.