ADR sürücü belgesi (SRC5), Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yetkilendirilmiş bir eğitim kuruluşunda temel tehlikeli madde eğitimini ve gerekiyorsa tank, sınıf 1 veya sınıf 7 uzmanlık eğitimini tamamlayıp Bakanlığın sınavını geçen sürücüye verilir. Belge beş yıl geçerlidir; yenilemek için süre dolmadan tazeleme eğitimi alınıp sınav yeniden geçilmelidir.
SRC5 belgesi nedir, kimler almak zorundadır?
Resmî adı Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikasıdır ve ADR Bölüm 8.2'deki sürücü eğitim belgesinin Türkiye'deki karşılığıdır. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, ulusal ve uluslararası karayolunda tehlikeli madde taşıyan her sürücünün bu belgeye sahip olmasını şart koşar. Miktar ADR 1.1.3.6 eşiğinin altında kalıyorsa SRC5 aranmaz; sürücünün ADR 8.2.3'teki farkındalık eğitimini almış olması yeterlidir.
SRC5, ticari taşıma için gereken mesleki yeterlilik belgesinin yerine geçmez. Yük taşıyan sürücü ayrıca uluslararası taşımada SRC3, yurt içinde SRC4 belgesine sahip olmalıdır; belge türleri SRC belgesi türleri maddesinde karşılaştırılır.
Hangi eğitim modülleri var?
| Modül | Kapsam | ADR'deki asgari süre |
|---|---|---|
| Temel eğitim | Ambalajlı taşıma, tüm sınıfların genel kuralları, ilk yardım, yangınla mücadele uygulaması | 18 ders birimi |
| Tank uzmanlık | Sabit veya sökülebilir tank, büyük tank konteyner ve portatif tank taşımaları | 12 ders birimi |
| Sınıf 1 uzmanlık | Patlayıcı madde ve nesneler | 8 ders birimi |
| Sınıf 7 uzmanlık | Radyoaktif maddeler | 8 ders birimi |
Bir ders birimi 45 dakikadır. Uzmanlık modülleri temel eğitimin üzerine eklenir; tek başına alınamaz. Akaryakıt dağıtan bir sürücü için temel ve tank modülleri birlikte gerekir; kurallar akaryakıt tankeri maddesinde anlatılır.
SRC5 adım adım nasıl alınır?
- Eğitim kuruluşu seçimi: Eğitimi yalnız Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün yetkilendirdiği eğitim kuruluşları verebilir; bu işleri UHDGM bünyesindeki Eğitim ve Belgelendirme Daire Başkanlığı yürütür.
- Kayıt ve eğitim: Temel eğitim ile ihtiyaç duyulan uzmanlık modülleri tamamlanır; devam şartı sağlanmalıdır.
- Bakanlık sınavı: Sınavları Bakanlık yapar ve sonuçları UHDGM sitesinde duyurur. 2026'da TMGD ve SRC5 sınavları 15 Şubat, 25 Nisan, 28 Haziran ve 26 Eylül tarihlerinde yapıldı; sonuçlara itiraz hakkı vardır.
- Belgenin düzenlenmesi: Başarılı sürücünün belgesi, geçtiği modüller işlenerek Bakanlıkça basılır.
Geçerlilik ve yenileme nasıl işler?
Belge beş yıl geçerlidir. ADR 8.2.2.8.2'ye göre sürücü, bitiş tarihinden önceki on iki ay içinde tazeleme eğitimine katılıp sınavı geçerse yeni beş yıllık süre eski belgenin bitiş tarihinden başlar; böylece hak kaybı olmaz. Yenileme bu on iki aylık dilimden daha erken yapılırsa yeni süre sınavın geçildiği tarihten itibaren işler. Yenileme belge geçerliyken tamamlanmalıdır; süresi dolmuş belgeyle tehlikeli madde taşınamaz.
Araçta bulundurma ve denetim
Yönetmeliğin 23. maddesi sürücüye, taşınan maddenin sınıfı ve taşıma şekline uygun SRC5 belgesine sahip olma ve denetimde ibraz etme yükümlülüğü verir. Bu kurala aykırılık için yönetmelikte 637 TL olarak yazılan ceza, Kabahatler Kanunu gereği her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılarak uygulanır. Aynı denetimde taşıma evrakı, yazılı talimat ve ADR araç uygunluk belgesi de kontrol edilir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız temel belgeyle tanker kullanmak.
- Yenileme eğitimini son haftaya bırakıp sınav takvimini kaçırmak.
- Belgenin kartını araçta bulundurmamak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global'in ADR'li taşımalarında iş ortağı taşıyıcıdan istenen sürücü belgesi yüke göre belirlenir: tank taşımasında tank modülü, patlayıcıda sınıf 1 modülü bulunan ve belgesi sefer boyunca geçerli kalacak bir sürücü gerekir.