Sıcaklık data logger, yükün yanına veya içine yerleştirilen ve belirli aralıklarla sıcaklığı ölçüp kaydeden küçük elektronik cihazdır. Soğuk zincirde sevkiyat boyunca ürünün izin verilen aralıkta kalıp kalmadığını belgeleyen kanıttır. Teslimde kayıt okunur; sapma varsa süresi ve büyüklüğü ürünün kabul veya karantina kararına esas olur.
Data logger neyi kanıtlar?
Frigorifik dorsenin ekranı soğutma ünitesinin hava sıcaklığını gösterir; ürünün yaşadığı sıcaklığı göstermez. Kapı açılması, yanlış istif ya da ön soğutması yapılmamış bir palet, dorsenin bir köşesini ayarlanan değerden birkaç derece uzaklaştırabilir. Data logger ürünün yanında durduğu için gerçek maruziyeti kaydeder. İlaçta bu kayıt, İyi Dağıtım Uygulamaları (GDP) gereği ürünün koşullara uygun taşındığını gösteren belgedir. Dondurulmuş gıdada AB'nin 37/2005 sayılı Tüzüğü, taşıma araçlarında EN 12830 standardına uygun sıcaklık kaydedici bulunmasını ister.
Hangi türleri vardır?
| Tür | Nasıl çalışır? | Nerede tercih edilir? |
|---|---|---|
| Tek kullanımlık | Başlatılır, sevkiyatla gider; USB'ye takılınca PDF rapor üretir | Tek yönlü ihracat, alıcının cihazı geri göndermediği sevkiyatlar |
| Çok kullanımlık | Yazılımla programlanır, verisi okunup sıfırlanır, periyodik kalibre edilir | Düzenli hat, depo ve kendi filosu olan dağıtım |
| Gerçek zamanlı | GSM/LTE ile konum ve sıcaklığı buluta gönderir, anlık alarm verir | Yüksek değerli ilaç, uzun karayolu ve multimodal sevkiyat |
| Prob bağlantılı | Harici sensör ürün kutusuna veya sıvı tamponuna yerleştirilir | Ürün çekirdek sıcaklığının izlenmesi gereken yükler |
Gerçek zamanlı cihazlar konum verisi de ürettiği için IoT sensörleriyle yük takibinin bir parçası olarak çalışır.
Nasıl ayarlanır ve kullanılır?
- Aralık ve limitler: Ürünün etiket koşulu girilir; örneğin buzdolabı ürünü için 2–8 °C, oda sıcaklığı ürünü için 15–25 °C.
- Kayıt aralığı: Karayolu sevkiyatında 5–15 dakika yaygındır. Aralık kısaldıkça kısa kapı açılmaları görünür, pil ömrü kısalır.
- Alarm mantığı: Tek olay alarmı (ör. 8 °C üstünde 30 dakika) ve kümülatif alarm (toplam 60 dakika) birlikte tanımlanabilir.
- Başlatma gecikmesi: Cihazın, yükleme sırasındaki ortam sıcaklığını sapma saymaması için başlangıç gecikmesi ayarlanır.
- Yerleşim: Cihaz en riskli noktaya konur: kapı tarafındaki palet, üst sıra veya duvara yakın koli. Sıcaklık haritalaması yapılmış dorsede bu nokta bilinir.
- Belgeleme: Cihaz seri numarası CMR'ye veya teslim belgesine yazılır.
Teslimde rapor nasıl okunur?
Alıcı önce cihazı durdurur ve raporu alır. Bakılacak alanlar şunlardır: başlangıç ve bitiş saati sevkiyatla örtüşüyor mu, en düşük ve en yüksek değer, limit dışında geçen toplam süre ve alarm sayısı. Eğri düz ama limit üzerindeyse ünite ayarı, ani tepeler varsa kapı açılması veya aktarma düşünülür. Sapma varsa ürün karantinaya alınır; satışa uygunluğa, ilaçta sorumlu kişi üreticinin stabilite verisine bakarak karar verir. Hasar talebinde logger raporu ana delildir; poliçenin bunu nasıl karşıladığı sıcaklık sapmasının sigortalanıp sigortalanmadığına bağlıdır.
GDP kapsamında veri nasıl saklanır?
- AB GDP Kılavuzu, dağıtım kayıtlarının ulusal mevzuattaki süre boyunca, en az 5 yıl saklanmasını ister.
- Elektronik kayıt değiştirilemez olmalı; orijinal dosya ve PDF rapor birlikte arşivlenmelidir.
- Cihazlar, risk değerlendirmesine göre belirlenen aralıklarla, izlenebilir referanslarla kalibre edilir. Kalibrasyon sertifikası raporla ilişkilendirilir.
- Sapmalar kayıt altına alınır, kök nedeni araştırılır ve düzeltici faaliyet belgelenir.
Sık yapılan hatalar
- Cihazı soğutucu ünitenin üfleme ağzına koymak; kayıt olduğundan iyi görünür.
- Logger'ı başlatmayı unutmak. Boş rapor, kanıt yokluğu demektir.
- Kalibrasyonu geçmiş çok kullanımlık cihazla GDP sevkiyatı yapmak.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, soğuk zincir lojistiğinde GDP sertifikasına sahip iş ortaklarıyla çalışır ve logger yerleşimini, seri numarasını ve teslim raporunu sevkiyat dosyasına bağlar. Gerçek zamanlı cihaz kullanılan sevkiyatlarda logger verileri, sürücü uygulamasından alınan konumla birlikte günlük sevkiyat takibinde gözden geçirilir. Aracın ön soğutması ve sefer boyunca set değeri ise soğuk zincir karayolu taşımacılığının ayrı kontrol adımlarıdır.
Sık Sorulan Sorular
Frigorifik dorsenin kendi kaydı varken ayrıca data logger gerekir mi?
Data logger'ın doğruluğu ne kadar olmalı?
Kaynaklar
- WHO TRS 961 Annex 9 – Model guidance for the storage and transport of time- and temperature-sensitive pharmaceutical products
- Guidelines of 5 November 2013 on Good Distribution Practice of medicinal products for human use (2013/C 343/01)
- Commission Regulation (EC) No 37/2005 – monitoring of temperatures of quick-frozen foodstuffs