İran'a giden yükte sınır geçişi TIR karnesiyle yapılır; İran Ortak Transit Sözleşmesi'ne taraf değildir, bu yüzden T1 beyanı İran'da geçerli olmaz. T1 yalnız Avrupa çıkışlı yükün ortak transit alanında kalan bölümünde, örneğin AB'den Türkiye'deki bir varış gümrüğüne kadar kullanılabilir. Türkiye'den çıkan yükte karne hareket gümrüğünde açılır ve araç mühürlenir.
İran'da hangi transit belgesi geçerlidir?
Transit belgesi seçimi, güzergâhtaki ülkelerin hangi transit sözleşmesine taraf olduğuna bağlıdır. Avrupa Komisyonu'nun listesine göre ortak transit (T1) alanı AB, EFTA ülkeleri, Türkiye, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Birleşik Krallık, Ukrayna, Gürcistan, Moldova ve Karadağ'dan oluşur; İran bu alanda yer almaz. Buna karşılık BM kayıtları İran'ı 1984'ten beri TIR Sözleşmesi tarafı olarak gösterir. Bu nedenle İran sınırını geçen yükün transit belgesi TIR karnesidir. Genel karşılaştırma T1 mi TIR karnesi mi maddesindedir.
Avrupa çıkışlı yükte hangi kurgular kullanılır?
| Kurgu | AB → Türkiye bölümü | Türkiye → İran bölümü | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Baştan sona TIR | Karne AB'deki hareket gümrüğünde açılır | Aynı karne İran'daki varış gümrüğüne kadar geçerlidir | Karne yaprakları güzergâhtaki bütün gümrük idarelerine yetecek sayıda seçilir |
| T1 ve ardından TIR | T1 (NCTS) Türkiye'deki bir varış gümrüğüne kadar | T1 kapatılır, eşya yeni bir transit belgesiyle (TIR karnesi) yola devam eder | İki ayrı beyan ve teminat; Türkiye'de işlem için ek bekleme doğabilir |
Avrupa Komisyonu, TIR'ın AB içinde yalnız uluslararası taşımalarda kullanılabileceğini belirtir; varışı İran olan bir yük bu şartı karşılar. Kurgu seçimi; yükleme ülkesindeki gümrük müşavirinin uygulamasına, teminat imkânına ve aktarma ihtiyacına göre yapılır. Ortak transit kuralları için Ortak Transit Sözleşmesi maddesine bakılabilir.
Türkiye çıkışlı ihracatta karne nasıl işler?
Türkiye'den İran'a ihracatta eşya iç gümrükte beyan edilir; TIR karnesi hareket gümrüğünde kabul edilip araç mühürlendiğinde tek belge, Gürbulak–Bazargan gibi çıkış kapısından İran'daki varış gümrüğüne kadar yolculuğu kapsar. Ticaret Bakanlığı'na göre karne tek bir yolculuk için geçerlidir; yurt dışına çıkarılan eşya geri gönderilirse aynı karneyle Türkiye'ye yeniden girilemez. İhracat beyannamesi ile transit beyanı arasındaki ilişki ihracat T1 ile transit T1 farkı maddesinde açıklanır.
TIR karnesinde hangi kurallar önemlidir?
- Geçerlilik: Süreyi TOBB belirler; yerli taşıyıcıya verilen karne 120 gün, yabancı taşıyıcıya verilen karne 10 gün geçerlidir ve uzatılamaz. Süresi dolmadan hareket gümrüğünce kabul edilen karne taşıma bitene kadar geçerli sayılır.
- Teminat: Türkiye için azami teminat 100.000 avrodur. Bu tutarı aşan vergili yükte risk de görülürse gümrük önce araç takip sistemine (ATS) başvurur.
- Ağır veya havaleli eşya: Karnenin kapağında ve yapraklarında "HEAVY OR BULKY GOODS" ibaresi bulunur; böyle bir yük normal eşyayla birlikte taşınıyorsa ayrı karne düzenlenir ve KGM özel yük izni alınır.
Hangi durumda hangisi tercih edilir?
- Türkiye'den yüklenen ve doğrudan İran'a giden yükte: TIR karnesi.
- AB'den yüklenip Türkiye'de aktarma yapılmadan İran'a giden yükte: çoğunlukla baştan sona TIR karnesi.
- AB'den gelip Türkiye'de antrepoya alınan veya bölünen yükte: Türkiye'ye kadar T1, sonrasında TIR karnesi.
Voltim Global Avrupa–İran hattında nasıl çalışır?
Voltim Global'in Avrupa → Türkiye → İran hattında AB tarafındaki yükleme koordinasyonunu Budapeşte ofisi yapar; araç Türkiye'ye Kapıkule'den girer, İran'a Gürbulak–Bazargan'dan geçer. TIR karnesi ve T1 dahil transit evrakı, sınır koordinasyonu ve takip Voltim Global yönetimindedir. Fiyat almak için yükleme ve teslim adresini, yükün cinsini, ölçü ve ağırlığını ve hazır olma tarihini gönderin; ayrıntılar Avrupa'dan İran'a tır taşımacılığı ve gümrüklü ve transit taşıma sayfalarındadır.