ULD (Unit Load Device), hava kargonun uçağa birim halinde yüklenmesini sağlayan sertifikalı hava kargo konteyneri ya da ağla sabitlenen hava kargo paletidir. AKE (LD3) gibi konteynerler geniş gövdeli uçakların alt ambarına, PMC gibi paletler hem alt ambara hem ana güverteye uyar. Seçilen ULD, yükün ölçü, yükseklik ve ağırlık sınırını belirler.
ULD neden kullanılır?
Geniş gövdeli uçaklarda kargo tek tek koli olarak değil, önceden hazırlanmış birimler halinde yüklenir. Bu birimler uçağın zeminindeki makaralı sistem üzerinde kayar ve kilitlerle sabitlenir. Böylece yükleme süresi kısalır, ağırlık dengesi planlanabilir ve yük uçuş sırasında yerinde kalır. IATA, ULD'leri sivil havacılık otoritelerinin tasarım, üretim, bakım ve onarım kurallarına tabi, sökülebilir uçak parçaları olarak tanımlar. Dünyada yaklaşık bir milyon ULD kullanımdadır ve teknik kurallar IATA ULD Regulations (ULDR) el kitabında toplanır.
ULD kodu nasıl okunur?
Her ULD'nin üzerinde üç harfli bir tip kodu, seri numarası ve sahip havayolunun kodu bulunur; örneğin AKE 12345 TK. Tip kodunun harfleri şunu anlatır:
- Birinci harf, ULD türü: A sertifikalı konteyner, P sertifikalı palet, R ısı kontrollü (termal) konteyner.
- İkinci harf, taban ölçüsü: Örneğin K yaklaşık 156×153 cm, M yaklaşık 318×244 cm tabanı gösterir.
- Üçüncü harf, kontur ve uyum: Birimin hangi ambar profiline ve kilit sistemine uyduğunu belirtir.
Yaygın tipler
| Kod | Tür | Taban (yaklaşık) | Kullanım |
|---|---|---|---|
| AKE (LD3) | Konteyner | 156×153 cm, yükseklik yaklaşık 163 cm | Geniş gövdeli uçak alt ambarı; azami brüt ağırlık yaklaşık 1.588 kg |
| PMC | Palet + ağ | 318×244 cm | Alt ambar ve ana güverte; yükseklik ve ağırlık sınırı pozisyona göre değişir |
| PAG | Palet + ağ | 318×224 cm | Alt ambar ve ana güverte |
| RKN / RAP | Termal konteyner | Tipe göre | İlaç ve ısıya duyarlı yükler |
Ölçü ve azami ağırlıklar havayoluna, uçak tipine ve ambar pozisyonuna göre değişir; kesin değerler rezervasyonda havayolundan teyit edilmelidir.
Yükseklik ve kontur kısıtı
Yolcu uçaklarında kargo yalnız alt ambarda taşınır ve yükseklik yaklaşık 160 cm ile sınırlıdır. Kargo uçaklarının ana güvertesinde yaklaşık 300 cm'ye kadar yükseklik mümkündür, ama bu da uçak tipine ve pozisyona bağlıdır. Palet üzerine kurulan yükün kenarları, gövdenin kavisine uyan kontur profiline göre şekillendirilir. Profil dışına taşan yük, paletin o uçağa yüklenmesini engeller. Bu yüzden hava kargo rezervasyonunda her parçanın ölçüsü ayrı istenir; ölçüler ücrete esas ağırlığı da belirler.
Ağır ve boyutlu yüklerde sınırlar
- Zemin yükü: Uçak zemininin metrekare başına taşıma sınırı vardır; ağır ve küçük tabanlı parçalar için yük dağıtıcı kalaslar kullanılır.
- Kapı ölçüsü: Ana güverte kapısı, yüklenebilecek en büyük kesiti belirler.
- Uzun parçalar: Tek paleti aşan uzunluktaki yükler birden fazla palete yayılabilir; bunun için havayolu onayı gerekir.
- Charter: Bu sınırları aşan parçalar için kiralık kargo uçağı değerlendirilir; bkz. hava yoluyla ağır yük.
ULD'yi kim hazırlar?
ULD'ler genellikle havayolunun ya da yer hizmetleri kuruluşunun deposunda yüklenir. Bazı havayolları, konsolidatör acentelerin kendi depolarında hazırladığı paletleri de kabul eder; bu durumda yükleme, ağ gerdirme ve kontur kontrolü acentenin sorumluluğundadır. Konsolide yüklerin belge yapısı MAWB ve HAWB maddesinde anlatılır. Isı kontrollü yüklerde termal ULD seçimi, depo ve kara bacağındaki GDP kurallarıyla birlikte planlanır.
Sık yapılan hatalar
- Paletli yükün yüksekliğini alt ambar sınırını düşünmeden planlamak
- Yükü palet kenarından taşırmak
- Ağır makine parçalarında zemin yükü hesabını atlamak
- ULD ile deniz konteynerini karıştırmak; hava ULD'leri deniz konteynerleriyle aynı ölçü ve dayanımda değildir
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Boyutlu ya da ağır parçalarda Voltim Global, hava kargo planlamasına parça bazında ölçü ve ağırlık listesiyle başlar. Bu listeye göre hangi uçak tipinin ve ULD'nin uygun olduğu partner havayolları ve hava kargo acenteleriyle birlikte belirlenir.