Gabari dışı yük, ağırlığına ve şekline göre vinçle kaldırılarak, kendi tekerleri veya paletleriyle rampadan sürülerek, forkliftle ya da kriko ve kızak sistemiyle dorseye alınır. Yüklemeden önce zemin, ağırlık merkezi ve kaldırma noktaları kontrol edilir; yük istif planındaki yerine konup hesaplanmış bağlama ile sabitlenir.
Yükleme yöntemi nasıl seçilir?
Seçimi yükün ağırlığı, kaldırma noktası olup olmadığı, sahadaki alan ve zemin belirler. Aynı 60 tonluk ekipman, fabrikada tavan vinciyle, şantiyede mobil vinçle, liman dışı dar bir sahada ise kriko ve kızakla yüklenebilir.
| Yöntem | Uygun yük | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Mobil vinç | Kaldırma noktası olan çoğu yük | Vinç ayaklarının zemine yaydığı basınç, bom açısındaki kapasite |
| Paletli vinç veya çift vinç | Çok ağır veya uzun parçalar | Kurulum alanı ve süresi, iki vinç arası yük paylaşımı |
| Forklift, teleskopik yükleyici | Kısa, kompakt, çatal cebi olan yükler | Ağırlık merkezinin çatal boyu içinde kalması |
| Rampa ile sürme | İş makineleri, tekerlekli veya paletli ekipman | Rampa açısı, dorse taban yüksekliği, kaygan zemin |
| Kriko ve kızak | Vinç kurulamayan sahada transformatör, pres gibi ağır yükler | Kriko noktalarının taşıma kapasitesi, kızak hattının düzlüğü |
| Sehpadan altına girme | Hidrolik treyler veya SPMT ile taşınacak yükler | Sehpa yüksekliği ve platform strokunun uyumu |
Vinç tiplerinin farkı mobil ve paletli vinç maddesinde, kriko ve kızak tekniği jacking ve skidding maddesinde anlatılır.
Yüklemeden önce neler kontrol edilir?
- Ağırlık ve ağırlık merkezi yükün üzerinde işaretli mi, çizimle uyumlu mu?
- Kaldırma kulakları belgeli mi; sapan, kilit ve travers kapasiteleri yeterli mi?
- Vinç ve araç konumunun zemini taşıma kapasitesine uygun mu; gerekirse yük dağıtma plakası serildi mi?
- Çalışma alanında enerji hattı, bina çıkıntısı veya trafik var mı; alan kapatıldı mı?
- Rüzgâr hızı vincin çalışma sınırının altında mı?
- Dorse platformu bu yükün nokta yükünü taşıyabilir mi; ahşap veya çelik takoz hazır mı?
Ağır ve riskli kaldırmalarda bu kontroller yazılı bir kaldırma planına bağlanır.
İstif planı ve bağlama nasıl yapılır?
- Konum: Yükün ağırlık merkezi, dorsenin tasarım noktasına oturtulur; dingil dağılımı bu konuma göre hesaplanmıştır.
- Destek: Yük, nokta yük oluşturmayacak şekilde takoz veya kirişlerle tabana yayılır; kaydırmaz pedler konur.
- Bağlama: Zincir veya spanzetler, yük bağlama hesabındaki sayı ve açıyla takılır.
- Ölçüm: Yükleme bitince yükseklik, genişlik ve uzunluk araç üzerinde yeniden ölçülür, izindeki değerlerle karşılaştırılır.
- Kayıt: Fotoğraf ve kontrol listesi tutulur; gerekiyorsa sörveyör onayı alınır.
Bağlama hesabının ayrıntısı EN 12195-1'e göre bağlama kuvveti maddesinde, bağımsız sörveyörün denetimi ise sigortacı veya alıcı istediğinde bu adımlara eklenir.
Boşaltmada farklı olan ne?
Boşaltma noktası çoğu zaman yükleme noktasından daha zordur: zemin hazır olmayabilir, alan dar olabilir. Bağlamalar, vinç yükü kısmen üstlenmeden tamamen sökülmez. Yük geçici sehpaya indirilecekse sehpaların yeri önceden işaretlenir. Alıcı, indirme sonrası ilk muayeneyi yapar ve hasar varsa tutanağı orada düzenler.
Sorumluluk kimdedir?
Sorumluluğu öncelikle sözleşme belirler. CMR Konvansiyonu'nun 17. maddesi, yükleme, istif ve boşaltmanın gönderen veya alıcı tarafından yapıldığı durumlarda bu işlemlerden doğan zararda taşıyıcıyı sorumluluktan kurtarabilir. Pratikte gönderen yük bilgisinin doğruluğundan, vinç firması kaldırma operasyonundan, taşıyıcı aracın uygunluğu ve yol güvenliğinden sorumludur. Ayrıntılar gabari dışı taşımada sorumluluk maddesindedir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, vinç ve forklift destekli operasyonları taşıma planıyla birlikte organize eder; yükleme sonrası ölçümü izin değerleriyle karşılaştırmadan aracı yola çıkarmaz.
Sık Sorulan Sorular
Kaldırma noktası olmayan yük nasıl kaldırılır?
Yükleme sonrasında ölçü neden yeniden alınır?
Kaynaklar
- UNECE – Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Hakkında Sözleşme (CMR), md. 17
- IMO – IMO/ILO/UNECE Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units (CTU Code)