ADR tünel kısıtlama kodu, bir tehlikeli maddeyi taşıyan aracın hangi kategorideki karayolu tünellerine giremeyeceğini gösteren harf kodudur. Kod ADR Tablo A'nın 15. sütununda yer alır; tüneller A'dan E'ye beş kategoriye ayrılır. Örneğin benzinin kodu (D/E) olduğu için benzin tankeri D ve E kategorili tünellerden geçemez.
Tünel kategorileri nelerdir?
ADR 1.9.5'e göre tünel kategorisini o ülkenin yetkili makamı belirler. Değerlendirme tünelde can kaybına ve yapıya ciddi zarara yol açabilecek üç büyük tehlikeye dayanır: patlama, zehirli gaz veya uçucu zehirli sıvı salınımı ve yangın. Aynı tünel günün saatine veya haftanın gününe göre farklı kategoride olabilir.
| Kategori | Kısıtlanan tehlike |
|---|---|
| A | Kısıtlama yok |
| B | Çok büyük patlamaya yol açabilecek maddeler |
| C | B'ye ek olarak büyük patlama veya büyük zehirli salınım riski |
| D | C'ye ek olarak büyük yangın riski |
| E | Tablo A'da “(-)” işaretli olanlar dışındaki tüm tehlikeli maddeler |
Kategori, tünel girişinde tehlikeli madde taşıyan araçların girişini yasaklayan işaretin altına eklenen B, C, D veya E harfli levhayla gösterilir. A kategorisinde işaret yoktur.
Kodlar nasıl okunur?
Kodun tamamı, yasaklı kategorilerin listesidir. Eğik çizgili kodlarda soldaki harf tank veya dökme taşımaya, sağdaki harf diğer taşımalara uygulanır.
- B/D: Tankla taşımada B, C, D ve E kategorilerine giriş yasak; ambalajlı taşımada yalnız D ve E yasak. LPG (UN 1965) bu koda sahiptir.
- C/D: Tankla taşımada C, D, E; diğerlerinde D ve E yasak. Susuz amonyak ve klor örnektir.
- D/E: Dökme veya tankla taşımada D ve E; ambalajlıda yalnız E yasak. Benzin ve motorin bu gruptadır.
- E: Yalnız E kategorisi yasak. Sülfürik asit, sodyum hidroksit çözeltisi ve asitli aküler örnektir.
- B1000C, C5000D: Patlayıcılarda net patlayıcı kütle 1.000 kg veya 5.000 kg'ı aşarsa kısıtlama bir üst kategoriye genişler.
- (-): Tünel kısıtlaması yok.
Hangi yüklerde uygulanır?
ADR Bölüm 8.6'ya göre kısıtlamalar turuncu plaka taşıması gereken taşıma birimlerine uygulanır. Sınırlı miktar işaretli birimler ise, sınırlı miktarlı ambalajların brüt ağırlığı 8 tonu aşıyorsa E kategorili tünellere giremez. Araçta kodları farklı birden fazla madde varsa yükün tamamına en kısıtlayıcı kod uygulanır. ADR 1.1.3 muafiyetleriyle taşınan miktarlar bu hesaba katılmaz. Muafiyetlerin sınırları sınırlı miktar ve taşıma kategorisi maddelerinde anlatılır.
Taşıma evrakında nasıl yazılır?
ADR 5.4.1.1.1(k), kısıtlamalı tünellerden geçen taşımalarda kodun büyük harfle ve parantez içinde, madde tanımının sonuna yazılmasını ister: “UN 1203 BENZİN, 3, II, (D/E)”. UN numarası, uygun sevkiyat adı, etiket numarası, paketleme grubu ve tünel kodu bu sırayla ve araya başka bilgi girmeden yazılmalıdır. Güzergâh önceden kesin bilinmediği için gönderenlerin çoğu kodu her evraka koyar. Diğer zorunlu alanlar ADR taşıma evrakı maddesindedir.
Güzergâh planlamasına etkisi
- Yükün kodunu ADR Tablo A üzerinden belirleyin; karışık yükte en kısıtlayıcı kodu esas alın.
- Rotadaki tünelleri ve kategorilerini transit ülkelerin yetkili makamlarının yayımladığı listelerden kontrol edin.
- Kategori saate göre değişiyorsa geçişi uygun zaman dilimine yerleştirin.
- Yasaklı tünel için alternatif yolu, mesafe ve sürüş süresi etkisiyle birlikte hesaplayın. Alp geçişleri gibi uzun tünellerin yoğun olduğu bölgelerde bu fark saatlerle ölçülebilir.
- Deniz bacağı varsa gemi tarafında IMDG Kodu kuralları devreye girer.
Sık yapılan hata, ambalajlı yükün koduna bakıp aynı maddenin tankla taşındığı seferde de aynı tüneli kullanmaktır; eğik çizgili kodlarda bu iki durumun sonucu farklıdır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Tehlikeli madde taşımalarında Voltim Global rota planını tünel kodu, sürücü dinlenme süreleri ve sınır geçişleriyle birlikte hazırlar. Rota planındaki her tünelin kategorisi, evrakta yazan kodla tek tek eşleştirilir.