ADR sınıf 3, parlama noktası 60 °C veya altında olan yanıcı sıvıları kapsayan tehlike sınıfıdır. Benzin, etanol, aseton, tiner, solvent bazlı boya ve vernik tipik örneklerdir. Parlama noktası 60–100 °C arasındaki motorin ve hafif kalorifer yakıtı da UN 1202 olarak bu sınıfta sayılır. Maddeler parlama ve kaynama noktasına göre I, II veya III paketleme grubuna ayrılır.
Bir sıvı hangi ölçütle sınıf 3'e girer?
Belirleyici değer parlama noktasıdır: sıvının yüzeyindeki buharın bir ateş kaynağıyla tutuşabildiği en düşük sıcaklık. ADR 2.2.3'e göre sınıf 3 şu grupları kapsar:
- Parlama noktası 60 °C'yi aşmayan sıvılar ve sıvı karışımları,
- Parlama noktası 60 °C ile 100 °C arasında olan motorin, gaz yağı ve hafif kalorifer yakıtı (UN 1202),
- Parlama noktası 60 °C'nin üzerinde olup bu sıcaklıkta veya daha sıcak taşınan erimiş maddeler (UN 3256),
- Duyarsızlaştırılmış sıvı patlayıcılar.
Parlama noktası 35 °C'nin üzerinde olup BM test el kitabındaki yanmayı sürdürme testini geçemeyen sıvılar sınıf 3 dışında kalabilir. Değer güvenlik bilgi formunun 9. bölümünde yazar; açık kap ile kapalı kap yöntemleri farklı sonuç verdiği için ADR'nin kabul ettiği kapalı kap değeri esas alınır.
Paketleme grupları nasıl belirlenir?
| Paketleme grubu | Ölçüt | Örnek |
|---|---|---|
| PG I (yüksek tehlike) | Başlangıç kaynama noktası ≤ 35 °C | Dietil eter (UN 1155) |
| PG II (orta tehlike) | Parlama noktası < 23 °C, kaynama noktası > 35 °C | Benzin (UN 1203), aseton (UN 1090), toluen (UN 1294) |
| PG III (düşük tehlike) | Parlama noktası 23–60 °C, kaynama noktası > 35 °C | Gaz yağı (UN 1223), motorin (UN 1202) |
Grup; ambalaj seçimini, sınırlı miktar sınırını ve muafiyet eşiklerini doğrudan değiştirir. Kavramın tamamı paketleme grubu maddesinde açıklanır.
Ambalajlı taşımada temel kurallar nelerdir?
- Ürün, paketleme grubuna uygun UN onaylı ambalaja (bidon, varil, IBC) konur.
- Her ambalajda UN numarası ve kırmızı zeminli alev sembolü taşıyan 3 numaralı etiket bulunur.
- Gönderen, ADR 5.4.1'e göre taşıma evrakını hazırlar; örneğin “UN 1263 BOYA, 3, II, (D/E)”.
- Küçük iç ambalajlarda sınırlı miktar kuralları uygulanabilir: PG II maddelerde iç ambalaj başına sınır çoğunlukla 1 litre, PG III'te 5 litredir.
- ADR 1.1.3.6 uyarınca araç başına PG II (taşıma kategorisi 2) için 333 litreye, PG III (kategori 3) için 1.000 litreye kadar taşımada turuncu plaka ve SRC5 aranmaz; taşıma evrakı ve 2 kg'lık yangın söndürücü yine zorunludur.
Boya, tiner ve sprey gibi ürünlerin hangi durumda kapsama girdiği boya ve aerosol maddesinde ayrıca ele alınır.
Tankerle taşımada neler değişir?
Akaryakıt dağıtımının büyük bölümü tankerle yapılır ve kurallar sıkılaşır. Parlama noktası 60 °C'yi aşmayan sıvılar 1 m³'ten büyük sabit veya sökülebilir tankta taşınıyorsa araç FL tipinde olmalıdır; EN 590'a uygun motorin bu şarttan muaftır ve AT tipi araçla taşınabilir. Turuncu plakanın üst satırında Kemler kodu yer alır: benzinde 33, motorinde 30. Sürücünün SRC5 belgesinde temel eğitime ek olarak tank modülü bulunmalıdır. Ayrıntılar akaryakıt tankeri kuralları maddesindedir.
Sık yapılan hatalar
- Solvent bazlı boya ve tineri “ev ürünü” sayıp etiketsiz göndermek.
- Boşaltılmış ama temizlenmemiş tankı boş araç gibi yollamak; buhar hâlâ tehlikelidir ve taşıma evrakı gerekir.
- Parlama noktasını açık kap değerinden okuyup yanlış paketleme grubu seçmek.
- Tünel kodunu (benzinde D/E) rota planına eklememek.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, kimya lojistiğinde kullanılan SQAS değerlendirmesine (IDS; ilk düzenleme 19.09.2025, geçerlilik 19.09.2027) sahiptir. Sınıf 3 bir yükte araç tipini paketleme grubu ve toplam litre belirler; bu yüzden tehlikeli madde taşımalarında parlama noktası ve paketleme grubu, sevkiyat planlanmadan önce güvenlik bilgi formundan teyit edilmelidir.