Sınırlı miktar (LQ), ADR Tablo A'nın 7a sütununda yazan iç ambalaj limitini aşmayan tehlikeli maddelerin, siyah-beyaz LQ işaretli kolilerle ADR'nin büyük bölümünden muaf taşınmasıdır. Koli brüt ağırlığı en fazla 30 kg olabilir; 12 tonu aşan araçta toplam 8 tonu geçen LQ yükünde araç önü ve arkası işaretlenir.
LQ limiti nereden okunur?
Her UN numarası için iç ambalaj başına izin verilen azami miktar ADR Tablo A'nın 7a sütununda yazar. Bu sütunda "0" görünen madde LQ olarak taşınamaz. Aynı UN numarası paketleme grubuna göre farklı limit alabilir:
| UN | Madde | Paketleme grubu | LQ limiti (7a) | EQ kodu (7b) |
|---|---|---|---|---|
| 1263 | Boya | I | 500 ml | E3 |
| 1263 | Boya | II | 5 L | E2 |
| 1263 | Boya | III | 5 L | E1 |
| 1203 | Benzin | II | 1 L | E2 |
| 1950 | Aerosol, yanıcı | – | 1 L | E0 |
| 3480 | Lityum iyon pil | – | 0 (LQ yok) | E0 |
Limit dış koli için değil, iç ambalaj içindir. Aynı koliye birden fazla 5 litrelik PG II boya tenekesi konabilir; sınırı belirleyen, kolinin 30 kg brüt ağırlığı aşmamasıdır.
Ambalaj ve işaret kuralları
- Madde iç ambalaja, iç ambalaj uygun bir dış ambalaja konur; kolinin UN onaylı ambalaj olması gerekmez, ama ADR 4.1.1'deki genel sağlamlık şartlarını karşılamalıdır.
- Koli brüt ağırlığı en fazla 30 kg'dır. Streç veya shrink filmle sarılmış tepsilerde sınır 20 kg'a iner.
- Cam, porselen gibi kırılabilen iç ambalajlar ara ambalajla korunur.
- LQ işareti 45 derece döndürülmüş karedir: üst ve alt üçgenler siyah, orta bant beyaz. Kenar en az 100 mm'dir, küçük kolide 50 mm'ye kadar küçültülebilir.
- Hava taşımasına göre hazırlanmış ortası "Y" harfli işaret karayolunda da kabul edilir.
- LQ kolileri tek bir üst ambalajda (overpack) birleştirilip işaretler görünmüyorsa, üst ambalaja en az 12 mm harflerle "OVERPACK" yazılır ve LQ işareti tekrarlanır.
LQ hangi yükümlülükleri kaldırır, hangilerini bırakır?
ADR 3.4.1, LQ yüklerde uygulanacak hükümleri tek tek sayar; sayılmayanlar uygulanmaz. Pratikte tehlike etiketi, UN onaylı ambalaj, ADR taşıma evrakı, yazılı talimat, ADR araç ekipmanı ve SRC5 sürücü belgesi aranmaz. LQ kolileri 1.1.3.6'daki 1000 puan hesabına da girmez. Buna karşılık sınıflandırma kuralları, ADR 1.3 kapsamındaki personel eğitimi, patlayıcılarla birlikte yükleme kısıtı, istif ve yük emniyeti kuralları sürer. Gönderen ayrıca taşımadan önce LQ yükün toplam brüt kütlesini taşıyıcıya izlenebilir bir biçimde, örneğin e-posta veya irsaliye notuyla, bildirmek zorundadır (ADR 3.4.12).
8 ton eşiği nasıl işler?
Azami kütlesi 12 tonu aşan bir taşıma ünitesinde LQ kolilerinin toplam brüt kütlesi 8 tonu geçerse araç önüne ve arkasına en az 250 × 250 mm boyutunda LQ işareti konur. Konteynerde işaret dört yana uygulanır. Araçta turuncu plaka gerektiren başka tehlikeli madde de varsa yalnız turuncu plaka yeterlidir. LQ taşınmadığında işaret sökülür veya örtülür. 8 tonu aşan LQ yükü ayrıca E kategorisindeki tünellerden geçemez; kodların anlamı ADR tünel kısıtlama kodu maddesindedir.
LQ ile istisnai miktar (EQ) farkı
| Kriter | Sınırlı miktar (LQ) | İstisnai miktar (EQ) |
|---|---|---|
| Tablo A sütunu | 7a | 7b (E0–E5 kodu) |
| İç ambalaj sınırı | Maddeye göre değişir; çoğu maddede en çok 5 L veya 5 kg | 30 g / 30 ml (E1–E3), 1 g / 1 ml (E4–E5) |
| Dış ambalaj sınırı | 30 kg brüt | Koda göre 300 ile 1.000 g veya ml net |
| Tipik kullanım | Perakende boya, aerosol, temizlik ürünü | Numune, laboratuvar kimyasalı |
Sık yapılan hatalar
- Parsiyel taşımada farklı göndericilerin LQ kolilerini toplamamak; 8 ton eşiği araç bazında hesaplanır.
- Aerosol ve boya gönderilerinde iç ambalaj hacmini kontrol etmeden LQ'ya güvenmek; ürünlerin durumu boya ve aerosol ADR kapsamında mı maddesinde açıklanır.
- LQ kolisine ayrıca sınıf etiketi yapıştırmak; gereksizdir ve denetimde kafa karıştırır.
- Deniz bacağı olan sevkiyatta yalnız ADR'ye bakmak; IMDG'nin LQ kuralları ve beyan şartları da uygulanır.