UN numarası, Birleşmiş Milletler Tehlikeli Malların Taşınması Uzmanlar Alt Komitesinin bir tehlikeli maddeye veya madde grubuna verdiği dört haneli tanım numarasıdır; örneğin benzin UN 1203, boya UN 1263'tür. Ürünün güvenlik bilgi formunun 14. bölümünde yazar ve ADR Tablo A'da uygun sevkiyat adıyla birlikte doğrulanır.
UN numarası ne işe yarar?
Aynı numara karayolunda (ADR), demiryolunda (RID), denizde (IMDG) ve havada (IATA DGR) geçerlidir. Numara, tehlikeli maddeler listesindeki satırı açan anahtardır. O satırda sınıf, paketleme grubu, etiket, ambalaj talimatı, sınırlı miktar sınırı, taşıma kategorisi, tünel kodu ve özel hükümler yazar. Kaza yerine gelen itfaiye ekibi de turuncu plakadaki numaradan maddeyi tanır ve müdahale yöntemini seçer. Listenin sütunları ADR Tablo A maddesinde tek tek açıklanır.
UN numarası türleri nelerdir?
| Tür | Örnek | Not |
|---|---|---|
| Tek madde | UN 1090 Aseton | Kimyasal olarak tanımlı tek bir madde |
| Jenerik kayıt | UN 1263 Boya | Vernik, lak, emaye ve tineri de kapsar |
| Başka şekilde belirtilmemiş (N.O.S.) | UN 1993 Yanıcı sıvı, N.O.S. | Teknik ad parantez içinde eklenir |
| Nesne | UN 3480 Lityum iyon piller | Madde değil, ürün veya parça |
UN numarası nasıl bulunur?
- Güvenlik bilgi formuna bakın. 14. bölüm taşıma bilgilerini verir: 14.1 UN numarası, 14.2 uygun sevkiyat adı, 14.3 sınıf, 14.4 paketleme grubu. Formun nasıl okunduğu SDS maddesinde anlatılır.
- Tablo A'da doğrulayın. Numarayı bulun, 2. sütundaki adı ürünle karşılaştırın. Aynı numaranın birden fazla satırı olabilir; UN 1263'ün PG I, II ve III satırları vardır, doğru grubu seçmek gerekir.
- Adla arama gerekiyorsa ADR 3.2.2'deki alfabetik dizini (Tablo B) kullanın.
- Form yoksa veya ürün karışımsa sınıflandırma ADR Bölüm 2 ölçütlerine göre üretici ya da tehlikeli madde güvenlik danışmanı tarafından yapılır.
- Güncelliği kontrol edin. Formun revizyon tarihi ve kullanılan ADR sürümü (şu an ADR 2025) evrakla uyumlu olmalıdır.
Uygun sevkiyat adıyla nasıl kullanılır?
UN numarası tek başına yazılmaz; her zaman uygun sevkiyat adı (PSN) ile birlikte kullanılır. Taşıma evrakındaki sıra ADR 5.4.1'de bellidir: UN numarası, sevkiyat adı, etiket numaraları, paketleme grubu ve tünel kodu. Örnek: “UN 1263 BOYA, 3, II, (D/E)”. Ticari marka adı sevkiyat adının yerine geçmez. Evrakta bulunması gereken diğer bilgiler ADR taşıma evrakı maddesindedir.
Araçta numara turuncu plakanın alt satırında görünür; üst satırda tehlike tanımlama numarası yer alır. Benzin taşıyan tankerde plaka 33/1203 şeklindedir. Üst satırın anlamı Kemler kodu maddesinde açıklanır.
Sık yapılan hatalar
- Numarayı “UN” ön eki olmadan yazmak.
- Yıllar önce hazırlanmış güvenlik bilgi formuna güvenmek.
- N.O.S. kayıtlarında teknik adı eklememek.
- Oto rötuş boyasında ambalaj farkını gözden kaçırmak: sprey kutu UN 1950 Aerosoller (sınıf 2), şişe veya kalem tipi ise UN 1263 Boya olarak taşınır.
- Ambalaj üzerindeki UN onay kodunu UN numarasıyla karıştırmak; ikisi farklı bilgilerdir (bkz. UN onaylı ambalaj).
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global'in tehlikeli madde taşımalarında planlama UN numarasıyla başlar: Tablo A'daki satır araç tipini, etiketi, sınırlı miktar sınırını ve tünel kısıtını birlikte verir. Bu nedenle güvenlik bilgi formunun güncel sürümü, sevkiyat tarihi kesinleşmeden paylaşılmalıdır.