Türkiye'den Kazakistan'a tır taşımacılığı üç ana karayolu güzergâhıyla yapılır: Gürcistan ve Azerbaycan üzerinden Hazar feribotuyla Aktau veya Kuryk limanına, İran–Türkmenistan–Özbekistan üzerinden kesintisiz karayoluyla ya da Gürcistan–Rusya üzerinden. Yük genellikle TIR karnesiyle taşınır; Kazakistan Avrasya Ekonomik Birliği üyesi olduğu için gümrükleme Birlik kurallarına göre yapılır.
Hangi güzergâh nereye uygun?
Kazakistan geniş bir ülkedir; doğru güzergâh, varış şehrine göre değişir. Batıdaki Aktau ile güneydoğudaki Almatı arasında binlerce kilometre vardır.
| Güzergâh | Ana geçişler | Uygun olduğu bölge | Belirsizlik kaynağı |
|---|---|---|---|
| Orta Koridor (Hazar) | Sarp veya Ardahan kapıları – Gürcistan – Azerbaycan – Alat limanı – feribot – Aktau/Kuryk | Batı Kazakistan: Aktau, Atırav | Feribot kalkış sıklığı, Hazar'da hava koşulları |
| İran–Türkmenistan | Gürbulak – İran – Serahs – Türkmenistan – Özbekistan – Kazakistan | Güney Kazakistan: Şımkent, Almatı | İran'daki sıra sistemi, Türkmenistan transit kuralları, üç transit ülke |
| Rusya üzeri | Sarp – Gürcistan – Yukarı Lars – Rusya – Kazakistan | Kuzey ve batı Kazakistan | Yukarı Lars kuyrukları, Rusya transit izni |
Hazar geçişinin işleyişi Hazar Denizi feribot geçişi, Çin'e kadar uzanan rota ise Orta Koridor maddesinde anlatılır.
Hangi belgeler gerekir?
- Geçiş belgeleri: Varış ülkesi ve her transit ülke için ayrı izin gerekir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na göre çok taraflı ECMT izni, yükleme veya boşaltma ülkesi sistemin listesinde değilse kullanılamaz. Bu hatta bu yüzden ikili ve transit geçiş belgeleri planlanır.
- TIR karnesi: Güzergâhtaki ülkeler TIR Sözleşmesi'ne taraftır. Karne, her sınırda yeni teminat istemeden mühürlü geçişi sağlar. Yaprak sayısı, yol boyundaki gümrük idarelerine yetecek şekilde seçilir; ayrıntılar TIR karnesi maddesindedir.
- Yük belgeleri: Ticari fatura, çeki listesi, CMR, menşe şahadetnamesi; ürün grubuna göre Birlik uygunluk belgesi (EAC).
- Sürücü ve araç: Transit ülkelere göre vize, uluslararası sigorta ve araç belgeleri.
Kazakistan gümrüğünde neler farklı?
Kazakistan, Avrasya Ekonomik Birliği'nin beş üyesinden biridir. Birlik dış sınırında ortak Gümrük Kodu ve ortak gümrük tarifesi uygulanır. Karayoluyla gelecek eşyanın ve aracın bilgileri, araç sınıra varmadan elektronik ön bilgi olarak gönderilir; ön bilgi ile belgeler arasındaki fark bekleme demektir. Türkiye'de açılan T1 transit belgesi Birlik sınırında geçerli değildir; yük TIR karnesiyle veya Birlik transit beyanıyla iç gümrüğe ilerler. Kurallar Avrasya Ekonomik Birliği ile ticaret maddesinde ayrıntılıdır. Rusya üzerinden gelen yükte Rusya–Kazakistan arası Birlik iç sınırıdır; gümrük işlemi Birlik'e ilk girişte başlar.
Süreyi neler belirler?
Bu hatta sabit bir teslim süresi vermek gerçekçi değildir. Süreyi şu etkenler birlikte belirler:
- Hazar feribotunun kalkış zamanı ve fırtına nedeniyle ertelemeler,
- Gürbulak'ta ve İran'da sıra sistemi ile Türkmenistan transit işlemleri,
- Yukarı Lars'taki kuyruk ve kış koşulları,
- geçiş belgesi kotasının yıl sonuna doğru daralması,
- ön bilgi ve belge uyumsuzluğu nedeniyle sınırda bekleme.
Sefer adım adım
- Varış şehrine göre güzergâh seçilir ve yedek güzergâh belirlenir.
- Transit ülkelerin geçiş belgeleri ve TIR karnesi hazırlanır.
- EAC uygunluk belgesi yükleme öncesinde tamamlanır.
- İhracat beyannamesi verilir, karne hareket gümrüğünde açılır ve araç mühürlenir.
- Kazakistan için elektronik ön bilgi araç sınıra varmadan gönderilir.
- Varış gümrüğünde ithalat beyanı alıcı veya temsilcisi tarafından verilir, karne kapatılır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, Rusya'dan Akkuyu hattında Yukarı Lars–Gürcistan ve İran üzeri karayolu sevkiyatlarını planlayan bir TİO yetki belgeli forwarder'dır; karayolu, deniz ve acente ağıyla 80'den fazla ülkeye taşıma organize eder. Kazakistan yönlü taleplerde güzergâh, belge ve araç her iş için ayrı ayrı, anlaşmalı taşıyıcılarla planlanır; gümrük işlemleri anlaşmalı gümrük müşavirleriyle yürür. Kapsam uluslararası karayolu taşımacılığı ve transit gümrükleme sayfalarındadır.