Hazar Denizi'nde tırlar Ro-Pax feribotlarla geçer: ana hatlar Bakü'nün Alat limanından Kazakistan'ın Kuryk limanına ve Türkmenistan'ın Türkmenbaşı limanına uzanır; Aktau da zaman zaman kullanılır. Araç liman sırasına ve feribot rezervasyonuna alınır, sürücüsüyle birlikte gemiye biner. Sabit tarifeli bir hat gibi düşünülmemeli; bekleme süresi doluluk ve hava koşullarına göre değişir.
Hangi hatlar var?
Hazar'ın batı kıyısındaki ana çıkış noktası, Alat'ta 2018'de açılan Bakü Uluslararası Deniz Ticaret Limanı'dır. Buradan üç yöne tır taşıyan feribot seferleri yapılır:
- Alat – Kuryk (Kazakistan): Kazakistan'ın tır ve vagon trafiği için kurduğu feribot kompleksi Kuryk'tadır; Orta Koridor yüklerinin önemli kısmı bu hattan geçer.
- Alat – Aktau (Kazakistan): Kuryk'tan önce ana kapı olan Aktau da Bakü bağlantılı seferlerde kullanılabilir; hangi limana sefer yapıldığı döneme ve işletmeciye göre değişir.
- Alat – Türkmenbaşı (Türkmenistan): Türkmenistan ve Özbekistan'a giden tırlar için kullanılır.
Seferleri Azerbaycan Hazar Deniz Taşımacılığı (ASCO) başta olmak üzere bölge ülkelerinin işletmecileri yapar. Tır taşıyan gemilerin çoğu Ro-Pax tipidir; bir kısmı tır ve dorsenin yanında demiryolu vagonu da alır.
Orta Koridor içindeki yeri
Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergâhı (Orta Koridor), Çin ve Orta Asya'dan Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Avrupa'ya uzanır. Karadeniz geçişi seçimlik olsa da Hazar geçişi koridorun atlanamayan deniz bacağıdır ve kapasite darboğazı çoğunlukla burada oluşur. Koridorun genel yapısı Orta Koridor maddesinde anlatılır.
Geçiş adım adım
- Ön bildirim ve rezervasyon: Taşıyıcı veya acentesi, feribot işletmecisine araç plakası, dorse bilgisi, yük ağırlığı ve varış limanını bildirir.
- Liman girişi: Araç liman sahasına alınır, tartılır ve sıraya girer.
- Gümrük çıkışı: Azerbaycan'dan çıkış işlemi yapılır; TIR karnesiyle gelen araçta karne kaydı işlenir.
- Yükleme: Araç feribota sürülür ve bağlanır; sürücü gemide yolculuk eder.
- Varış: Kuryk, Aktau veya Türkmenbaşı'nda araç tahliye edilir, giriş gümrüğü ve transit işlemleri yapılır.
Rezervasyonu ve liman işlemlerini kim yürütür?
Feribot yerini sürücü değil, taşıyıcı firma veya onun liman acentesi ayırtır. Acente, aracın liman sırasına alınmasını, navlun ödemesini ve gemiye yükleme belgelerini takip eder. Yük sahibinin görevi, ağırlık, ölçü ve gümrük belgelerini eksiksiz ve zamanında vermektir. Tehlikeli madde taşıyan araçlar için feribot işletmecisi ayrıca ön onay isteyebilir; bu nedenle ADR sınıfı ve UN numarası rezervasyon sırasında bildirilir.
Bekleme ve hava koşulları
Hazar feribotları çoğunlukla sabit saatli tarifeyle değil, gemi dolduğunda ve hava uygun olduğunda kalkar. Fırtınalı günlerde seferler ertelenebilir; yoğun dönemlerde limanlarda uzun tır kuyrukları oluşabilir. Bu nedenle teslim tarihi verilirken deniz bacağı için tampon gün bırakılmalı, bekleme günlerinin kime ait olduğu sözleşmede yazılmalıdır. Isıya duyarlı yükte frigorifik ünitenin yakıt durumu bekleme süresine göre hesaplanmalıdır.
Sürücü ve araç belgeleri
- Sürücü pasaportu ve varış ülkesi için gereken vize
- Kazakistan veya Türkmenistan için ikili ya da transit geçiş belgesi
- TIR karnesi: TIR Sözleşmesi, yolculuğun bir bölümü karayoluyla yapıldığı sürece deniz bacağını da kapsayan taşımaya izin verir; Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan sözleşmeye taraftır.
- CMR, ticari fatura, çeki listesi ve araç sigortası belgeleri
Sık yapılan hatalar
- Feribot geçişini sabit transit süre gibi hesaplamak
- Bekleme günlerinin maliyet sorumluluğunu sözleşmede açık bırakmak
- Varış ülkesinin geçiş belgesini Bakü'ye vardıktan sonra aramak
- Ağırlık beyanını feribot rezervasyonundaki bilgiyle uyumsuz vermek
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Orta Asya taleplerinde Voltim Global, Hazar bacağını uluslararası karayolu taşımacılığı planının bir parçası olarak partner taşıyıcılarla değerlendirir. Limanda geçen bekleme günleri de günlük takibe dahildir ve müşteri aracın son konumunu müşteri panelinden izleyebilir.