T1, Ortak Transit Rejimi'nde serbest dolaşımda olmayan, yani AB dışı statüdeki eşyanın gümrük vergileri ödenmeden ve teminat altında bir gümrük idaresinden diğerine taşınması için verilen transit beyanıdır. Bugün NCTS'de elektronik olarak düzenlenir; araçta yalnız MRN barkodlu transit refakat belgesi (TAD) bulunur.
T1 neyi askıya alır?
İstanbul'dan Münih'e giden bir tır Bulgaristan'dan sonra Sırbistan ya da Romanya üzerinden Macaristan ve Avusturya'yı geçer. T1 olmasa her sınırda yük için vergi tahsil edilir ya da ayrı teminat istenirdi. T1 ile vergiler ve ticaret politikası önlemleri hareket noktasında değil, eşyanın serbest dolaşıma girdiği varış noktasında uygulanır. Yol boyunca olası vergi borcunu asıl sorumlunun verdiği teminat karşılar. Türk mevzuatında dayanak, Gümrük Kanunu m. 84 vd. ile düzenlenen transit rejimidir.
T1, T2 ve ulusal transit arasındaki fark
| Kod | Eşyanın statüsü | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| T1 | AB dışı (serbest dolaşımda olmayan) eşya | Ortak transit ülkeleri arasında; Türkiye çıkışlı yükte |
| T2 | AB eşyası | AB eşyası İsviçre gibi bir ortak transit ülkesinden geçerken |
| TR | Serbest dolaşımda olmayan eşya | Yalnız Türkiye Gümrük Bölgesi içinde |
| IR | İhracat işlemleri tamamlanmış eşya | Türkiye içinde karayoluyla ulusal transit |
Ayrıntılı karşılaştırma için T1 ile T2 arasındaki fark maddesine, ihracatta açılan T1 ile transit yükte açılan T1'in farkı için ihracat T1 ile transit T1 maddesine bakılabilir.
T1'i kim düzenler, kim sorumludur?
Beyanı veren veya adına beyan verilen kişi "asıl sorumlu"dur. İhracatçı, ithalatçı, taşıyıcı ya da forwarder olabilir; beyan çoğunlukla gümrük müşaviri eliyle verilir. Asıl sorumlu şunlardan mali olarak sorumludur:
- Eşyayı hareket idaresinin belirlediği süre içinde varış idaresine sunmak
- Gümrük mühürlerini bozmadan ve eşyayı değiştirmeden taşımak
- Rejimle ilgili hükümlere uymak ve teminatı geçerli tutmak
Taşıyıcı da eşyayı transit rejimine tabi olduğunu bilerek kabul ettiği için sorumluluk taşır. Teminat bireysel ya da kapsamlı olabilir; kapsamlı teminat birden fazla işlemde düşümlü kullanılır.
T1 ile TAD arasındaki ilişki
T1 bir beyandır; TAD (Transit Accompanying Document, transit refakat belgesi) ise bu beyanın NCTS'de kabul edilip eşyanın serbest bırakılmasından sonra basılan çıktısıdır. TAD üzerindeki MRN barkodu transit ve varış idarelerinde okutulur; idare beyanın tüm verisini sistemden görür. Kâğıda yalnız NCTS çöktüğünde uygulanan yedek prosedürde dönülür. Beyanın nasıl hazırlandığı T1 belgesi nasıl alınır maddesinde anlatılır.
T1 nerede geçerlidir?
T1, Ortak Transit Sözleşmesi'nin taraflarında geçerlidir: AB ve EFTA ülkeleri, Birleşik Krallık, Batı Balkanlar'dan Kuzey Makedonya, Sırbistan ve Karadağ ile Türkiye, Ukrayna, Gürcistan ve Moldova. Rusya, İran veya Orta Asya'ya giden yükte T1 kullanılamaz; bu yönlerde TIR karnesi tercih edilir. Konunun genel çerçevesi transit gümrükleme maddesindedir.
Sık yapılan hatalar
- Transit süresinin aşılması ve gecikmenin gerekçelendirilmemesi
- Mühür numarasının beyandaki numarayla uyuşmaması
- 6 haneli GTİP'in eksik girilmesi
- Varış idaresinin beyandakinden farklı bir gümrük olması
- Varışta işlemin kapatılmaması; bu durumda vergiler teminattan tahsil edilebilir. Kapatma adımları T1 transit beyannamesi nasıl kapatılır maddesindedir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, transit gümrükleme ve gümrüklü ve transit taşıma hizmetlerinde T1 beyanı, teminat ve evrak koordinasyonunu sevkiyat planıyla birlikte yürütür.