Nükleer santralde devreye alma süreci nedir?

Devreye alma inşaatın neresinde başlar?

Devreye alma, son beton döküldükten sonra başlayan tek bir olay değildir. Sistemler inşaat sürerken tek tek teslim alınır: önce elektrik dağıtımı, pompa istasyonları ve yedek dizel jeneratörler, sonra reaktör tesisatı. Akkuyu 1. ünitede Nükleer Düzenleme Kurumu, devreye alma iznini Aralık 2023'te verdi; bu izin, ön başlatma ve ayar çalışmalarının yolunu açtı. Bu aşamada saha hem şantiye hem de işletmeye hazırlanan bir tesis gibi çalışır.

Aşamalar adım adım

1. Yakıtsız ön testler: Yardımcı sistemler, elektrik donanımı ve otomatik proses kontrol sistemi devreye alınır, ayarları yapılır.
2. Temsili yakıt yüklemesi: Akkuyu 1. ünitede Haziran 2026'da 163 temsili yakıt demeti reaktöre yüklendi. Bu demetler gerçek yakıtla aynı tasarım, ağırlık ve ölçüdedir ama nükleer madde içermez (bkz. temsili yakıt demeti).
3. Soğuk hidrolik test: Birincil devre demineralize suyla doldurulur ve basınç yükseltilir. Akkuyu 1'de Haziran 2026'da başlayıp Ekim 2026'da tamamlanan testlerde devre 24,5 MPa'ya, yani normal çalışma basıncının yaklaşık 1,5 katına çıkarıldı.
4. Sıcak fonksiyonel test: Ekipman işletme koşullarına yakın sıcaklık ve basınçta denenir; dört ana sirkülasyon pompası en az 260 °C'de kontrol edilir.
5. Yakıt yükleme ve fiziksel başlatma: İşletme lisansı alındıktan sonra gerçek yakıt yüklenir. Reaktör en düşük kontrol edilebilir güç seviyesinde ilk kez kritik hâle getirilir ve çekirdeğin fiziksel parametreleri ölçülür.
6. Enerji başlatma: Türbin döndürülür, jeneratör şebekeyle senkronize edilir ve güç kademeli artırılır; her kademede ayrı test programı uygulanır.
7. Deneme ve ticari işletme: Tam güçte belirli bir süre kararlı çalışma gösterildikten sonra ünite ticari işletmeye alınır.

Rus uygulamasında 5. adım fiziksel başlatma, 6. adım enerji başlatma olarak adlandırılır. Bu yüzden Rus tedarikçilerin belgelerinde aynı terimler karşınıza çıkar.

Kim yönetir, kim onaylar?

Testleri lisans sahibi Akkuyu Nükleer A.Ş. ve yüklenicileri yürütür; NDK her kritik adımı denetler. Temsili yakıt yüklemesi de NDK gözetiminde yapıldı. Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği'nde 2 Ekim 2026'da yapılan değişikliğe göre işletme lisansı değerlendirmesi, işletmeye alma testleri sonuç raporunu da kapsar. Yönetmelik ayrıca nükleer emniyet planındaki önlemler uygulanmadan reaktöre yakıt yüklenemeyeceğini hükme bağlar. Testlerdeki onay noktaları hold point ve witness point mantığıyla işler.

Bu dönemde lojistik neden yoğunlaşır?

Devreye almada sorun ağır yük değil, zamandır. Bir test sırasında değişmesi gereken küçük bir conta veya sensör, yerine yenisi gelene kadar bütün programı durdurabilir.

• Yedek parça: Sızdırmazlık elemanları, filtreler, ölçüm sensörleri ve vana parçaları kısa sürede sahaya ulaşmalıdır.
• Kimyasallar: Su kimyası için kullanılan reaktiflerin bir kısmı tehlikeli madde kapsamındadır ve ADR kurallarıyla taşınır.
• Geçici ekipman: Test ve ölçüm cihazları çoğu zaman üreticiye geri döner; geçici ithalat rejimi baştan planlanmalıdır.
• Servis ekipleri: Üretici uzmanlarının alet çantaları ve kalibre cihazları da ayrı sevkiyattır.

Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?

Test döneminde gelen acil bir sensör veya conta için gemi kalkışını beklemek her zaman mümkün olmaz. Voltim Global, RoRo seferi uygun değilse aynı yükü Yukarı Lars–Gürcistan ya da İran üzeri karayoluna kaydırabilir ve evrakı araç yoldayken hazırlatır. Bu esneklik Rusya–Akkuyu tedarik hattının parçasıdır.

Yayın tarihi: 05.11.2026 · Voltim Global