Ekipman konservasyonu, bir makine veya bileşenin fabrikadan montaja kadar geçen taşıma ve depolama süresinde korozyona, neme ve kirlenmeye karşı geçici olarak korunmasıdır. Koruyucu yağ ve kaplamalar, kapatma tapaları, azot dolgusu, VCI ambalaj ve nem alıcılarla yapılır. Yöntemi, süresini ve yenileme koşullarını üreticinin konservasyon talimatı belirler.
Konservasyon neyi, neden korur?
Bir pompa, vana veya ısı değiştirici fabrikadan çıktıktan sonra montaja kadar aylarca, bazen yıllarca bekleyebilir. Bu sürede deniz yolculuğunda tuzlu hava, depoda sıcaklık farkından oluşan yoğuşma, şantiyede toz ve beton kalıntısı ekipmana saldırır. Konservasyon, ekipmanı montaja üretildiği gün kadar temiz ve sağlam teslim etmeyi amaçlar.
Korunan yüzeyler ekipmana göre değişir: talaşlı işlenmiş flanş yüzleri, mil ve yatak yuvaları, kaynak ağızları, iç boru yüzeyleri, sızdırmazlık elemanları ve elektrik bağlantıları. Nükleer ekipmanda bir boyut daha vardır: paslanmaz çelik yüzeylerde klorür ve diğer kirleticiler kabul edilmez. İç hacme yabancı madde girmesi de montaj öncesi temizlik gerektirir ve takvimi uzatır.
Hangi yöntemler kullanılır?
| Yöntem | Nasıl uygulanır? | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Koruyucu yağ ve gres | İnce film hâlinde sürülür veya püskürtülür | Mil, dişli, işlenmiş karbon çelik yüzeyler |
| Soyulabilir kaplama | Sıvı uygulanır, kuruyunca film olur, montajda elle soyulur | Flanş yüzleri, hassas işlenmiş bölgeler |
| Kapatma tapaları ve kör flanşlar | Tüm ağızlar tıpa, kapak veya contalı kör flanşla kapatılır | Boru uçları, nozullar, vanalar |
| Azot dolgusu | İç hacim kuru azotla doldurulup hafif pozitif basınçta tutulur, manometreyle izlenir | Kaplar, ısı değiştiriciler, buhar jeneratörü gibi kapalı hacimler |
| VCI ve nem alıcı | Buhar fazlı korozyon önleyici ambalaj, bariyer folyo ve desikant birlikte kullanılır | Sandık içi ekipman, yedek parçalar |
| İklimlendirilmiş depolama | Sıcaklık ve nem kontrollü kapalı alanda bekletme | Elektronik, kontrol panoları, hassas bileşenler |
VCI ve nem alıcının birlikte nasıl çalıştığı VCI ambalaj ve desikant maddesinde ayrıntılı anlatılır. Uzun deniz taşımalarında yoğuşma riski ayrıca değerlendirilir; IMO, ILO ve UNECE'nin ortak CTU Kodu bu konuya ayrı bir ek ayırır.
Konservasyon süresi ve yenileme nasıl yönetilir?
Her konservasyonun bir geçerlilik süresi vardır. Bu süre üreticinin konservasyon talimatında ve çoğu zaman ekipman pasaportunda yazılı olur. Rusya'da üretilen ekipmanda koruma seçenekleri ve süreleri sıklıkla GOST 9.014 standardına atıfla belirtilir. Süre dolmadan montaj yapılamayacaksa yeniden konservasyon uygulanır:
- Ambalaj açılır, eski koruyucu tabaka gözle ve gerekirse ölçümle değerlendirilir.
- Korozyon veya kirlenme varsa üreticinin onayladığı yöntemle temizlenir.
- Koruyucu yeniden uygulanır, desikant değiştirilir, azot basıncı tamamlanır.
- Yapılan işlem, tarih ve uygulayan kişi kayda geçirilir; yeni geçerlilik süresi etikete yazılır.
Bekleme süresince de periyodik kontroller yapılır: azot manometresi okunur, nem gösterge kartının rengi izlenir, tapa ve folyo bütünlüğüne bakılır.
Kim sorumludur?
- Üretici: Yöntemi seçer, uygular ve talimatı ekipmanla birlikte gönderir.
- Lojistik firması: Konservasyonu bozmadan taşır. Yırtık folyo, düşmüş tapa veya basınç kaybı aktarma noktalarında fark edilip fotoğrafla kayda geçirilmelidir.
- Alıcı ve saha deposu: Teslimde muayene yapar, ekipmanı doğru depolama sınıfına koyar ve süreli kontrolleri yürütür. Depolama sınıfları nükleer saha depolama seviyeleri maddesinde açıklanır.
Konservasyonun nükleer kalite şartlarıyla ilişkisi güvenlik sınıfı ekipmanın taşıma koşulları maddesinde ele alınır.
Sık yapılan hatalar
- Gümrük muayenesi için açılan sandığı nem alıcıyı yenilemeden kapatmak.
- Azot basıncını yalnız teslimde kontrol edip depoda takibi bırakmak.
- Koruyucu yağı montajdan önce üreticinin önerdiği çözücüyle temizlememek.
- Konservasyon süresini depolama planına işlememek.
Uzun bekleme gerektiren ekipmanlar için kapalı alan seçenekleri depolama ve dağıtım planıyla birlikte değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Konservasyon bozulmuş ekipman sahaya kabul edilir mi?
Konservasyon talimatı hangi bilgileri içerir?
Azot dolgulu ekipmanda basınç düşerse ne yapılır?
Kaynaklar
- IMO – IMO/ILO/UNECE Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units (CTU Code)
- GOST 9.014 – Ürünlerin geçici korozyon koruması, genel gereklilikler