Türk mevzuatında CMR sigortası, yani uluslararası karayolu taşıyıcısının sorumluluk sigortası, yasal olarak zorunlu değildir ve yetki belgesi alırken aranmaz. Yasal zorunluluk trafik sigortası ile tehlikeli madde taşıyanlar için tehlikeli madde zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır. Buna karşılık yük verenler, forwarderlar ve ihaleler CMR poliçesini sözleşmeyle fiilen şart koşar.
Mevzuat ne söylüyor?
Soru sık sorulur, çünkü eskiden 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nda “zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası” başlıklı bir madde vardı. Kanunun sigortaya ilişkin 17–25. maddeleri 14.04.2016 tarihli 6704 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı. Kanundaki “sorumluluk sigortası” tanımı bugün yalnızca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'ndaki zorunlu mali sorumluluk sigortasını, yani trafik sigortasını ifade eder.
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin sigorta bölümü (47–49. maddeler) yalnız yolcu taşımaları için zorunlu sigortaları sayar. Eşya taşımacılığında yönetmeliğin aradığı tek özel poliçe, 12. maddedeki tehlikeli madde ve tehlikeli atık zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır. 2025'te yönetmelikte yapılan değişiklikler de eşya taşıyıcıları için yeni bir sigorta şartı getirmedi. Bu nedenle C2, L2 veya diğer yetki belgeleri için CMR poliçesi ibraz edilmez.
Hangi sigortalar gerçekten zorunlu?
| Sigorta | Kim için | Dayanak | Neyi karşılar |
|---|---|---|---|
| Trafik sigortası (ZMSS) | Her motorlu araç | 2918 sayılı Kanun | Üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zarar; yükü karşılamaz |
| Tehlikeli madde ZMSS | Tehlikeli madde veya atık taşıyanlar | Karayolu Taşıma Yönetmeliği m. 12 | Tehlikeli maddenin üçüncü kişilere ve çevreye verdiği zarar |
| CMR sigortası | Uluslararası eşya taşıyıcısı | Sözleşme; yasal zorunluluk yok | Taşıyıcının yükün kaybı, hasarı ve gecikmesinden doğan sorumluluğu |
Tehlikeli madde poliçesinin ayrıntısı tehlikeli madde zorunlu mali sorumluluk sigortası maddesindedir.
Zorunlu değilse neden her sözleşmede isteniyor?
Çünkü taşıyıcının sorumluluğu sigortadan bağımsız olarak CMR Konvansiyonu'ndan doğar. Taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim edene kadar kayıp ve hasardan sorumludur; tazminat brüt kilogram başına 8,33 SDR ile sınırlıdır. 20 tonluk bir yükte bu, 166.600 SDR'ye kadar bir borç demektir. Poliçesi olmayan küçük bir taşıyıcının bu tutarı ödeyememesi yük sahibini de, taşımayı organize eden forwarderı da zor durumda bırakır. Limitin hesabı 8,33 SDR tazminat limiti maddesinde anlatılır.
Bu yüzden şart, uygulamada üç kaynaktan gelir: yük verenin taşıma sözleşmesi, forwarderın alt taşıyıcı sözleşmesi ve kurumsal ihalelerin teknik şartnamesi.
Sözleşmede poliçenin nelerine bakılmalı?
- Geçerlilik tarihleri ve poliçeye kayıtlı çekici plakaları
- Coğrafi kapsam: AB, BDT, Rusya, İran gibi güzergâh ülkeleri dahil mi?
- Araç veya olay başına limit ve muafiyet tutarı
- Kapsam dışı yükler: alkol, sigara, elektronik, ilaç, değerli eşya
- Gözetimsiz araç ve gece parkı şartları
- Alt taşıyıcı kullanımına izin verilip verilmediği
Teminat dışı kalan durumlar CMR sigortasının ödeme yapmadığı durumlar maddesinde toplanmıştır. CMR poliçesi taşıyıcıyı korur; yükün tam değerini güvenceye almak için yük sahibinin ayrıca emtia sigortası yaptırması gerekir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, Ulaştırma Bakanlığından aldığı Taşıma İşleri Organizatörü yetki belgesiyle (No IST.U-NET.TİO.33.10568) çalışan bir organizatördür. Görevlendirdiği taşıyıcının poliçesini plaka, güzergâh ve limit bakımından sefer öncesinde kontrol eder; yükün değeri bu limiti aşıyorsa CMR sigortası ve emtia teminatı birlikte değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
CMR sigortası olmadan uluslararası taşıma yapan taşıyıcıya ceza uygulanır mı?
CMR sigortasında asgari limit ne olmalıdır?
Kaynaklar
- UAB – Karayolu Taşıma Yönetmeliği (m. 12 ve m. 47–49)
- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu (m. 3 ve mülga m. 17–25)
- Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 15.05.2025)
- UN Treaty Collection – Convention on the Contract for the International Carriage of Goods by Road (CMR)