ADR araç uygunluk belgesi, tehlikeli madde taşıyan EX/II, EX/III, FL, AT ve MEMU tipi araçların ADR 9. kısmındaki yapım şartlarına uyduğunu gösteren ve teknik muayeneden sonra düzenlenen onay belgesidir. En fazla bir yıl geçerlidir. Patlayıcı dışındaki maddeleri ambalajlı veya dökme taşıyan araçlar için bu belge gerekmez.
Hangi araçlar belge almak zorundadır?
ADR 9.1.3.1, belgeyi beş araç tipi için zorunlu tutar. Tiplerin ayrıntılı farkı FL, AT ve EX araç tipleri maddesinde anlatılır.
| Tip | Kullanım |
|---|---|
| FL | Parlama noktası 60 °C veya altındaki sıvılar ile yanıcı gazlar; 1 m³'ü aşan sabit veya sökülebilir tanklarda ya da 3 m³'ü aşan tank-konteynerlerde |
| AT | FL kapsamına girmeyen tanker ve tank taşıyan araçlar |
| EX/II, EX/III | Sınıf 1 patlayıcı madde ve nesneler |
| MEMU | Patlayıcı üreten mobil üniteler |
EN 590 standardındaki motorin (UN 1202) FL tanımından açıkça çıkarılmıştır. Bu yüzden motorin tankeri AT olarak belgelendirilir, benzin tankeri ise FL olmalıdır. Uygulama farkları akaryakıt tankerleri maddesinde ele alınır.
Türkiye'de kimler bu belgeye tabidir?
Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesi ulusal kuralı ADR'ye bağlar:
- ADR'ye taraf ülkelere sefer yapan EX/II, EX/III, FL, AT ve MEMU araçları, model yılı ne olursa olsun ADR Uygunluk Belgesi alır.
- Yurt içinde çalışan 2015 ve sonrası model yılı bu tip araçlar da aynı belgeye tabidir.
- Daha eski ve ADR'yi tam karşılamayan yurt içi araçlar, yalnız 1 Temmuz 2021'e kadar Taşıt Durum Tespit Belgesi almışlarsa yıllık Taşıt Uygunluk Belgesi alabilir.
- Sınıf 1 dışındaki maddeleri ambalajlı veya dökme taşıyan araçlar için ADR veya Taşıt Uygunluk Belgesi zorunlu değildir.
Belgeyi Bakanlık veya Bakanlığın yetkilendirdiği kuruluşlar yıllık olarak düzenler. Dolum tesisleri, belgesi geçerli olmayan tanka dolum yapmamakla yükümlüdür.
Muayene nasıl yapılır?
- İlk muayene: Tamamlanmış araç, ADR 9.2–9.8'deki teknik şartlar açısından incelenir. UN Regulation No. 105'e göre tip onaylı araçlarda 9.2 şartları karşılanmış sayılır.
- Kontrol edilen başlıklar: Elektrik donanımı, fren sistemi, yangın riskine karşı önlemler (yakıt deposu, egzoz ve yanmalı ısıtıcı), hız sınırlayıcı ve römork bağlantısı.
- Sürekli fren beyanı: Gereken araçlarda üretici, UN Regulation No. 13 Ek 5'e uygunluk beyanını ilk muayenede sunar.
- Belgenin düzenlenmesi: Sonuç olumluysa her araç için ayrı belge verilir; çekici ile tanker dorse ayrı ayrı belgelendirilir.
- Yıllık yenileme: Araç her yıl teknik muayeneye girer.
Tankın kendisinin ara ve periyodik muayenesi ADR 6.8'e göre ayrıca yapılır ve tank plakasına işlenir. Araç belgesi, tank muayenesinin yerini tutmaz.
Geçerlilik ve tanınma
Belge, kendisinden önceki teknik muayene tarihinden itibaren en fazla bir yıl geçerlidir. Muayene, bitiş tarihinden bir ay önce veya bir ay sonra yapılırsa yeni süre eski bitiş tarihine bağlanır. Süresi dolan araçla yeni belge alınana kadar tehlikeli madde taşınamaz. Bir ADR tarafı ülkenin verdiği belge, geçerli olduğu sürece diğer taraf ülkelerde de kabul edilir. Belge A4 boyutunda, beyaz zemin üzerine pembe çapraz şeritlidir; düzenleyen ülkenin dili İngilizce, Fransızca veya Almanca değilse başlık bu dillerden birinde de yazılır.
Sık yapılan hatalar
- Belgenin bitişini sefer planına işlememek: dönüş yolunda süresi dolan araç yüklü olarak devam edemez.
- Çekiciyi değiştirip yeni çekicinin belgesini kontrol etmemek.
- Belgeli aracı yeterli saymak: sürücünün SRC5 belgesi ve araçtaki zorunlu ekipmanlar ayrıca denetlenir.
Tehlikeli madde taşımalarında araç belgesi, tank plakası ve sürücü belgesi yükleme öncesinde birlikte kontrol edilmelidir.