Türkiye'den Türkmenistan'a tır taşımacılığı iki yoldan yapılır: en yaygını Gürbulak veya Kapıköy'den İran'a girip İran'ı transit geçerek Serahs, Lütfabad, Bajgiran ya da İnçe Burun kapılarından Türkmenistan'a ulaşmaktır. Alternatif yol Gürcistan ve Azerbaycan üzerinden Bakü'ye gidip Hazar feribotuyla Türkmenbaşı limanına geçmektir. Her iki yolda TIR karnesi kullanılabilir.
İran üzerinden kara yolu
Ticaret Bakanlığının kara hudut kapıları listesine göre İran sınırında faal kapılar Gürbulak (Ağrı, karşı kapı Bazergan), Kapıköy (Van, karşı kapı Razi) ve Esendere'dir (Hakkari, karşı kapı Serow). Türkmenistan'a giden tır çoğunlukla Gürbulak'tan çıkar, Tebriz ve Tahran üzerinden İran'ın kuzeydoğusuna ilerler. İran ile Türkmenistan arasındaki başlıca karayolu kapıları dörttür: Horasan-ı Rezevi eyaletinde Serahs, Lütfabad ve Bajgiran, Gülistan eyaletinde İnçe Burun. Bu kapıların tır trafiğine açıklığı son yıllarda dönem dönem değiştiği için güncel durum sefer öncesi teyit edilmelidir. Coğrafi olarak Aşgabat'a en yakın kapı Bajgiran'dır; Serahs ise doğu yönündeki yoğun geçiş noktasıdır. Seçimde varış şehri ve kapıdaki yoğunluk belirleyicidir.
İran, 6 Ağustos 2026'dan beri sınırda menşe bazlı "nobat" (sıra) rezervasyonu uygulamaktadır. Gürbulak'tan çıkış planı bu sıra kaydına göre yapılmalıdır; konu Gürbulak–Bazargan sınır kapısı maddesinde ayrıca anlatılır.
Hazar üzerinden alternatif
İkinci yol, Gürcistan ve Azerbaycan'ı geçip Bakü'nün Alat limanından feribotla Türkmenbaşı'na ulaşmaktır. İran transitinin uygun olmadığı yüklerde veya yaptırım değerlendirmesi gerektiren mallarda bu koridor değerlendirilir. Feribotta bekleme ve hava koşulu riski vardır; ayrıntılar Hazar Denizi feribot geçişi maddesindedir.
| Kriter | İran üzeri kara yolu | Hazar feribotu üzeri |
|---|---|---|
| Geçilen ülkeler | İran | Gürcistan, Azerbaycan |
| Ana belirsizlik | Sınır sırası, transit izinleri | Feribot takvimi, hava durumu |
| Ek dikkat | Yaptırım ve İran transit kuralları | Feribot rezervasyonu, iki ayrı sınır |
Vize, izin ve geçiş belgeleri
- Sürücü vizesi: Umuma mahsus pasaport taşıyan Türk vatandaşları Türkmenistan'a vizeyle girer; başvuruda genellikle Türkmenistan'daki bir kişi veya kurumdan alınan davetiye istenir ve vize süreleri kısa tutulabilir. Sürücünün İran transiti için belge durumu da sefer öncesi teyit edilir.
- Geçiş belgeleri: Türk plakalı araç için Türkmenistan ikili taşıma izni ve İran transit izni gerekir; kotalar dönemsel olarak değişebilir.
- TIR karnesi: Türkiye, İran ve Türkmenistan TIR Sözleşmesi'ne taraftır; tek karneyle mühürlü transit mümkündür. Ayrıntı için İran güzergâhında TIR karnesi ve T1 maddesine bakılabilir.
- Ticari evrak: fatura, çeki listesi, menşe şahadetnamesi ve CMR. Uygulamada Türkmenistan'daki alıcının dış ticaret sözleşmesini yerel borsa kaydına bağlaması istenir; alıcıyla yükleme öncesi teyit edin.
Transit ücretleri neyi kapsar?
Teklifte yalnız navlun değil, güzergâh boyunca alınan kamusal ücretler de yer alır: İran'da yol kullanım ve transit ücretleri, akaryakıt fiyat farkından doğan tahsilatlar, Türkmenistan'da yol kullanım bedeli ve sınırdaki çeşitli harçlar (dezenfeksiyon, tartı gibi). Bu kalemler ülkelerin kararlarıyla değiştiği için teklifin "dahil" ve "hariç" listesi mutlaka yazılı alınmalıdır.
Sevkiyat adımları
- Malın İran transitine uygunluğu ve yaptırım durumu kontrol edilir.
- Sürücü vizesi, geçiş belgeleri ve nobat kaydı hazırlanır.
- İhracat beyannamesi açılır, TIR karnesi düzenlenir, araç mühürlenir.
- Araç İran'ı transit geçer ve Türkmenistan sınır kapısında giriş yapar.
- Varış gümrüğünde alıcının temsilcisi ithalat işlemlerini tamamlar.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, Ağustos 2026'dan beri İran üzeri karayolu seferleri yürütmektedir. Türkmenistan'a yönelik talepler bu Türkiye–İran karayolu deneyimiyle, anlaşmalı taşıyıcılar ve gümrük müşavirleriyle birlikte değerlendirilir. Kabul edilen işlerde araç her gün izlenir, müşteriye günlük durum raporu gider.