Nükleer projelerde QA/QC dokümantasyonu zorunludur, çünkü bir ekipmanın güvenlik gereklerine uygun üretildiği, taşındığı ve korunduğu ancak kayıtla kanıtlanabilir. 7381 sayılı Kanun ve NDK'nın Yönetim Sistemi Yönetmeliği, tesis sahibinden ve tedarikçilerinden kalite planı, kayıt ve uygunsuzluk yönetimi ister. Kaydı eksik malzeme sahada kabul edilmez.
QA ile QC aynı şey mi?
Hayır. Kalite güvence (QA), işin baştan doğru yapılacağına güven veren planlı ve sistematik eylemlerin bütünüdür: prosedürler, kalite planları, tedarikçi denetimleri, eğitim ve kayıt düzeni. Kalite kontrol (QC) ise ürünün kendisini ölçer: boyut kontrolü, tahribatsız muayene, basınç testi, görsel muayene. QA süreci yönetir, QC sonucu doğrular. Nükleer projede ikisi de yazılı iz bırakmak zorundadır.
| Ölçüt | Kalite güvence (QA) | Kalite kontrol (QC) |
|---|---|---|
| Odak | Süreç ve sistem | Ürün ve parça |
| Zamanlama | İş başlamadan ve iş boyunca | Belirli muayene ve test noktalarında |
| Tipik çıktı | Kalite planı, prosedür, denetim raporu | Test raporu, ölçü raporu, muayene tutanağı |
| Amaç | Hatayı önlemek | Hatayı yakalamak |
Zorunluluk nereden geliyor?
7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu'nun 5. maddesi, yetkilendirilen kuruluşun faaliyetini uygun bir yönetim sistemiyle yürütmesini ve tanımlı kayıtları tutmasını şart koşar. Aynı Kanunun 7. maddesi, Nükleer Düzenleme Kurumu'na (NDK) yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi ve alt tedarikçileri de denetleme yetkisi verir. Ayrıntılar, 27 Nisan 2022'de yayımlanan ve son olarak 2 Ekim 2026'da değiştirilen Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği'ndedir:
- Kalite planı: İşin kim tarafından yapılacağı, hangi standarda uyulacağı, hangi kayıtların oluşturulacağı ve ürünün nasıl kabul edileceği yazılır (md. 17).
- Tedarik zinciri kuralları: Tedarikçinin tutacağı kayıtlar, uygunsuzluk çözme yöntemleri, sahte veya şüpheli ürüne karşı önlemler ve kabul ölçütleri tanımlanır (md. 15).
- Uygunsuzluk yönetimi: Sapmalar kaydedilir, nedeni analiz edilir, düzeltici faaliyet izlenir.
Bir sevkiyatın dosyasında neler bulunur?
- Üretim kayıtları: malzeme sertifikaları, kaynak ve tahribatsız muayene raporları, ekipman pasaportu.
- Fabrika kabul testi tutanakları ve müşterinin katıldığı hold point ve witness point imzaları.
- Koruma ve ambalaj kayıtları: konservasyon yöntemi, nem alıcı miktarı, sandık ve etiket bilgileri.
- Taşıma kayıtları: yükleme fotoğrafları, bağlama planı, mühür numaraları, şok ve eğim sensörü verileri, sıcaklık ve nem logları, CMR veya konşimento.
- Teslimat belgeleri: ambalaj listesi, KKS kodlu etiket listesi ve sevkiyata eşlik eden belgeler.
Uygunsuzluk raporu (NCR) nasıl işler?
Bir şart karşılanmadığında, örneğin sandık hasarlı geldiğinde, sensör eşik aşımı gösterdiğinde ya da sertifikadaki döküm numarası parçadakiyle tutmadığında NCR açılır. Raporda sapma, olası etki ve karar yer alır. Tipik kararlar dörttür: olduğu gibi kabul, onarım, yeniden işleme ve ret. Kararı, tasarımdan sorumlu taraf ve alıcının kalite birimi birlikte verir. Kapanmamış NCR'ı olan parça montaja gönderilmez.
Kim düzenler, kim sorumludur?
- Üretici: QC kayıtlarını ve ürün dosyasını hazırlar.
- Alıcı veya ana yüklenici: Kalite planını onaylar, tanık noktalarına katılır, tedarikçiyi denetler.
- Bağımsız gözetim kuruluşu: NDK'nın yetki belgesi verdiği üçüncü taraf, kritik aşamaları izler.
- Taşıyıcı: Taşıma ve elleçleme kayıtlarının eksiksiz olmasından sorumludur.
Eksik doküman sahada ne doğurur?
Gelen malzeme muayenesinde belge ile parça birebir eşleştirilir. Sensör kaydı okunamayan veya mühür numarası tutanakla uyuşmayan bir sandık karantina alanına alınır; eksik kapanana kadar montaj takvimi bekler. Güvenlik sınıfı yüksek ekipmanda bu bekleme haftalar sürebilir, çünkü eksik kaydı sonradan üretmek mümkün değildir; ya yeniden test yapılır ya da parça reddedilir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, nükleer proje taşımacılığında yükleme fotoğrafı, mühür ve teslim kayıtlarını sevkiyat dosyasına bağlı olarak tutar. Her sevkiyat teslim edilene kadar günlük olarak takip edilir ve durum müşteriye raporlanır.