Elektronka, Türk taşımacıların Rusya'ya ve diğer Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerine giren tır için gümrüğe önceden elektronik olarak gönderilen yük ve araç bilgisine verdiği günlük addır. Resmî adı “ön bilgi” (предварительная информация) olan bu kayıt, araç sınıra varmadan gümrük sistemine işlenir; gümrüğün verdiği kayıt numarası sınırdaki işlemlerde kullanılır.
Terim nereden geliyor?
“Elektronka”, Rusya hattında çalışan taşımacıların konuşma dilinde kullandığı resmî olmayan bir addır; bilginin gümrüğe elektronik ortamda gönderilmesinden türemiştir. Sahada “elektronka gönderildi mi?” denildiğinde genellikle aracın yük ve sürücü bilgilerinin Rusya gümrüğüne önceden iletilip iletilmediği sorulur. Resmî metinlerde bu kelime geçmez: Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) Gümrük Kodu'nun 11. maddesi “ön bilgi” (предварительная информация) der, Rusya Federal Gümrük Servisi (FTS) de işlemi “ön bilgilendirme” (предварительное информирование) olarak adlandırır. Terim resmî olmadığı için, yazışmada hangi elektronik kaydın kastedildiğini netleştirmek yanlış anlamaları önler.
Hukuki dayanak ve süre
AEB Gümrük Kodu'na göre ön bilgi, eşya gelmeden önce, sınır kapısının bulunduğu üye devletin gümrüğüne elektronik ortamda verilir. Risk analizi için gereken veri seti zorunludur. Gümrük, bilgiyi kaydederek ona bir kayıt numarası verir ve sonucu gönderene elektronik olarak bildirir. Karayolu ayrıntılarını Avrasya Ekonomik Komisyonu Kurulu'nun 17 Nisan 2018 tarihli 56 sayılı Kararı düzenler. 1 Nisan 2021'den beri bilgi, eşya gelmeden önce ve gümrüğe varış bildiriminden en geç 2 saat önce verilmelidir.
Hangi bilgiler gönderilir?
- Bilgiyi veren kişi ve taşıyıcı firma
- Çekici ve dorse plakaları, tescil ülkeleri, marka-model ve sürücünün adı soyadı
- Gönderici, alıcı, çıkış ve varış ülkeleri
- CMR taşıma senedinin numarası, tarihi ve düzenlendiği yer
- Kap adedi, ambalaj türü, brüt ağırlık ve giriş kapısının kodu
- Eşyanın tanımı, en az 6 haneli tarife kodu (GTİP karşılığı TN VED), miktarı ve değeri
- Gerekiyorsa izin, sertifika ve lisans bilgileri
Adım adım nasıl işler?
- Belgeler tamamlanır: Ticari fatura, çeki listesi, CMR ve varsa sertifikalar yükleme sırasında kesinleşir.
- Veri gönderilir: Taşıyıcı ya da onun adına çalışan gümrük temsilcisi veriyi FTS'nin elektronik kanalına iletir.
- Kayıt numarası alınır: Gümrük bilgiyi kaydeder; numara ve çıktısı sürücüye ulaştırılır.
- Sınırda eşleştirme yapılır: Görevli kaydı, kayıt numarası ya da araç ve belge bilgileriyle sistemde bulur.
- Hata düzeltilir: Kayıttan sonra hata fark edilirse, araç varmadan önce düzeltilmiş bilgi gönderilir.
Kim sorumlu?
56 sayılı Karar, ön bilgiyi vermekle eşyayı getiren taşıyıcıyı yükümlü tutar; taşıyıcı bunu temsilcisi aracılığıyla da yapabilir. Veteriner, bitki sağlığı gibi bazı bilgileri başka ilgili kişiler verebilir. Uygulamada Türk nakliyeci, Rusya'daki alıcının çalıştığı gümrük temsilcisiyle koordineli ilerler. Göndericinin görevi, faturadaki bilgilerin doğru ve zamanında gelmesini sağlamaktır. Genel süreç için Rusya'ya ihracatta gümrük süreci maddesine bakılabilir.
Sık yapılan hatalar
- Faturadaki tarife kodu ile ön bilgideki kodun farklı olması
- Yolda çekici değiştiği hâlde plakanın güncellenmemesi
- Brüt ağırlığın CMR ve faturayla tutmaması
- Bilginin sınıra çok yakın gönderilmesi, düzeltmeye zaman kalmaması
- Ön bilgiyi, bazı transit yüklerde istenen elektronik navigasyon mührüyle karıştırmak
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global'in Rusya yüklerinde gümrük işlemleri anlaşmalı gümrük müşavirleri aracılığıyla yürütülür; gümrüklü ve transit taşımalarda araçlar günlük takip edilir. Sürücünün konumu Voltim mobil uygulamasıyla alınır ve müşteri panelinde gösterilir.