Dilucu Sınır Kapısı, Iğdır'ın Aralık ilçesinde Türkiye'yi Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne bağlayan kapıdır; karşısında Sederek (Sadarak) kapısı bulunur. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tek kara sınır kapısıdır. Aras Nehri üzerindeki Umut Köprüsü'nden geçilir; kapı 24 saat çalışır ve ihracat, transit, boş araç girişi ile yolcu işlemlerine hizmet verir.
Kapının kimliği
Bakanlığın kara hudut kapıları listesinde Dilucu'nun sınır ülkesi sütununda Azerbaycan değil, doğrudan "Nahçıvan" yazar; karşı kapı Sederek'tir. Gümrük müdürlüğü 22 Mayıs 1992 tarihli kararnameyle kuruldu ve Aralık ilçe merkezine yaklaşık 40 km uzaklıktadır. Türkiye'yi Nahçıvan'a Aras üzerindeki Umut Köprüsü bağlar. Yap-işlet-devret modeliyle yeniden yapılan gümrük sahasına 31 Ağustos 2015'te geçildi. Kapıda ihracat, transit, boş araç girişi ve yolcu işlemleri yapılır; 2008 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla sınır ticaretine de yetkilidir, ancak sınır ticareti kapsamında ithalat işlemi yoktur.
Iğdır'ın Türkiye'deki diğer kara kapısı Alican'dır; ancak Ermenistan sınırındaki bu kapı Bakanlık listesinde "faal değil" olarak görünür. Bu nedenle Dilucu, ilin işleyen tek kara kapısıdır.
Nahçıvan'a yük nasıl gider?
- Geçiş belgesi: Türk plakalı tır için Azerbaycan'a geçerli izin belgesi alınır. Belge türleri ikili karayolu taşıma izin belgesi maddesinde açıklanır.
- Gümrük: İhracat beyannamesi yükleme yerinde verilir. Yük Nahçıvan'da iç gümrüğe gidecekse genellikle TIR karnesi kullanılır.
- Türk çıkışı: Dilucu'da araç, sürücü ve belge kontrolü yapılır, ihracat çıkışı onaylanır.
- Sederek girişi: Nahçıvan, Azerbaycan'a bağlı özerk bir cumhuriyettir; ithalat işlemi Nahçıvan'daki gümrük idaresinde, Azerbaycan gümrük mevzuatına göre yürür.
- Teslim: Nahçıvan şehri ve çevresindeki alıcıya boşaltma yapılır.
Azerbaycan anakarasına Dilucu'dan gidilir mi?
Nahçıvan ile Azerbaycan anakarası arasında Ermenistan toprağı bulunur. Bu yüzden Dilucu, Bakü veya Gence'ye giden yük için doğal kapı değildir. Nahçıvan'dan anakaraya karayolu bağlantısı İran toprakları üzerinden kurulur; bu, tır için ek sınır geçişleri ve İran transit belgesi demektir. Türkiye'den Bakü'ye giden tırların çoğu bu nedenle Gürcistan üzerinden gider.
| Varış | Uygun Türk kapısı | Not |
|---|---|---|
| Nahçıvan | Dilucu | Doğrudan bağlantı, tek sınır geçişi |
| Bakü, Gence, Sumgayıt | Sarp, Türkgözü veya Aktaş | Gürcistan transiti, Kırmızı Köprü'den Azerbaycan'a giriş |
| Orta Asya | Gürcistan kapıları | Bakü yakınındaki Alat limanından Hazar feribotu |
Anakaraya yapılan sevkiyatın ayrıntıları Türkiye'den Azerbaycan'a tır taşımacılığı, feribot ayağı Hazar Denizi feribot geçişi maddesinde anlatılır.
Dilucu İran kapısı mı?
Hayır. Dilucu, Türkiye–İran sınır kapılarıyla aynı bölgede bulunduğu ve uluslararası bültenlerde onlarla birlikte listelendiği için sık karıştırılır. Örneğin IRU'nun 2 Mart 2026 tarihli İran bülteni, Gürbulak ve Esendere'nin durumunu verirken Dilucu'yu da "sorunsuz çalışıyor" notuyla aynı listeye aldı. İran'a açılan kapılar Türkiye–İran sınır kapıları maddesinde ele alınır.
Nahçıvan seferinde karıştırılan noktalar
- Bakü'ye gidecek yükü, mesafe kısa göründüğü için Dilucu'dan planlamak.
- Nahçıvan'ı ayrı bir ülke gibi düşünüp Azerbaycan için geçerli izin ve uygunluk koşullarını sormamak.
- Nahçıvan üzerinden İran'a devam edecek yükte İran transit belgesini ve ikinci sınır geçişini hesaba katmamak.
Planlamada yerel koşullar
Nahçıvan'ın pazarı sınırlıdır; buraya giden yükün bir bölümü komple tır yerine parsiyel olarak ya da daha küçük araçlarla taşınır. Parsiyel yükte her göndericinin faturası ve menşe belgesi ayrı ayrı tamam olmalıdır, çünkü tek bir eksik belge aracın tamamını sınırda bekletebilir. Türkiye'nin batısından yüklenen tır Dilucu'ya Erzurum üzerinden, Ağrı veya Kars yönünden Iğdır'a inerek ulaşır. Kış aylarında Doğu Anadolu'daki geçitlerde kar ve buzlanma süreyi uzatabilir; bu pay sefer planına baştan eklenir.
Doğu kapılarını kullanan karayolu seferlerinin genel planlaması uluslararası karayolu taşımacılığı sayfasında anlatılır.