کامیونی که از اروپا عازم ایران است، از محل بارگیری در اتحادیه اروپا و از راه بالکان به کاپیکوله می‌رسد، ترکیه را به‌صورت ترانزیتی طی می‌کند و از گذرگاه گوربولاک–بازرگان وارد ایران میشود. چون همه کشورهای این مسیر عضو کنوانسیون تیر هستند، بار میتواند با یک کارنه تیر و زیر پلمب گمرکی، از محل بارگیری تا گمرک مقصد در ایران حمل شود، بی‌آنکه در کشورهای میانی ترخیص شود.
کریدور اروپا–ترکیه–ایران چیست؟
کریدور اروپا–ترکیه–ایران به مسیری گفته میشود که در آن کالای بارگیری‌شده در اتحادیه اروپا از راه زمینی و با عبور ترانزیتی از ترکیه به ایران حمل میشود. این مسیر دو نقطه ثابت دارد: ورود به ترکیه از گذرگاه کاپیکوله (در طرف بلغارستان: کاپیتان آندریوو) و ورود به ایران از گذرگاه گوربولاک–بازرگان. اتحادیه بین‌المللی حمل‌ونقل جاده‌ای (IRU) نیز در ارزیابی ۱۳ اوت ۲۰۲۶ خود، این گذرگاه را پیوندی راهبردی می‌داند که ترافیک جاده‌ای اروپا را به ایران و از آنجا به بازارهای آسیا می‌رساند.
این مسیر از چه مراحلی تشکیل میشود؟
| مرحله | نقطه | اقدام |
|---|---|---|
| ۱. بارگیری در اتحادیه اروپا | کارخانه یا انبار (مثلاً آلمان، ایتالیا، مجارستان) | بارگیری، اظهارنامه صادراتی، گشایش سند ترانزیت، پلمب |
| ۲. خروج از اتحادیه اروپا | کاپیتان آندریوو (بلغارستان) | تشریفات خروج در مرز خارجی اتحادیه اروپا |
| ۳. ورود به ترکیه | کاپیکوله (ادیرنه) | پذیرش سند ترانزیت، کنترل کامیون و راننده |
| ۴. ترانزیت ترکیه | از کاپیکوله تا گوربولاک | حرکت پلمب‌شده در مسیر و مهلت اظهارشده |
| ۵. خروج از ترکیه | گوربولاک (دوغوبایزید، استان آغری) | ثبت عملیات ترانزیت در گمرک خروجی |
| ۶. ورود به ایران | بازرگان (ماکو، استان آذربایجان غربی) | کنترل اسناد و اعزام به گمرک مقصد در ایران |
کامیون از کدام کشورهای اروپایی حرکت می‌کند؟
ترتیب کشورها تا کاپیکوله به محل بارگیری، پلاک کامیون و وضعیت مجوز عبور بستگی دارد. ردیف‌های زیر فقط نمونه‌اند:
| کشور مبدأ | ترتیب نمونه کشورها | نکته مهم |
|---|---|---|
| آلمان | آلمان – اتریش – مجارستان – رومانی – بلغارستان | مجوز عبور ترانزیتی مجارستان، ممنوعیت رانندگی در تعطیلات آخر هفته |
| مجارستان | مجارستان – رومانی – بلغارستان یا مجارستان – صربستان – بلغارستان | در گزینه صربستان، دو عبور اضافی از مرز خارجی اتحادیه اروپا |
| ایتالیا | ایتالیا – اسلوونی – کرواسی – صربستان – بلغارستان | چند مرز خارجی؛ زنجیره اسناد بر همین اساس تنظیم میشود |
محدودیت‌های تقویمی بخش اروپایی مسیر در مقاله ممنوعیت‌های رانندگی کامیون در اروپا خلاصه شده است.
از کدام سند ترانزیت استفاده میشود؟
کارنه تیر (TIR) سند ترانزیت بین‌المللی است که اجازه میدهد کالا در محفظه بار پلمب‌شده گمرکی و با یک سند از چند کشور عبور کند. بر اساس مجموعه معاهدات سازمان ملل، همه کشورهای این کریدور عضو کنوانسیون تیر ۱۹۷۵ هستند: بلغارستان در ۱۹۷۷ به آن پیوست، مجارستان در ۱۹۷۸ آن را تصویب کرد، آلمان، ایتالیا و اتحادیه اروپا در ۱۹۸۲ آن را تصویب کردند و ایران در ۱۶ اوت ۱۹۸۴ و ترکیه در ۱۲ نوامبر ۱۹۸۴ به آن ملحق شدند.
گزینه دیگر، اظهارنامه ترانزیت T1 است که در سامانه NCTS گشوده میشود. چون ترکیه عضو کنوانسیون ترانزیت مشترک است، سند T1 صادرشده در اتحادیه اروپا تا ترکیه قابل استفاده است. اما ایران عضو این کنوانسیون نیست؛ T1 حداکثر در یکی از ادارات گمرکی ترکیه بسته میشود و برای ورود به ایران سند ترانزیت جداگانه‌ای صادر میشود. مقایسه هزینه و تضمین این دو روش در مقاله کارنه تیر یا T1 برای بار ایران آمده است.
چه عواملی بر ظرفیت و برنامه‌ریزی اثر می‌گذارد؟
- عملیات عمرانی کاپیتان آندریوو: به گزارش روزنامه اقتصادی دنیا (Dünya) در ۲ سپتامبر ۲۰۲۶، توسعه و نوسازی سکوها در طرف بلغارستان ظرفیت عبور این گذرگاه را تقریباً به نصف کاهش داده و تاریخ پایان کار اعلام نشده است. علل توقف کامیون‌ها در مقاله کاپیکوله به تفصیل آمده است.
- مجوز عبور ترانزیتی مجارستان: طبق همان گزارش، سالانه ۱۴۵ هزار مجوز عبور ترانزیتی مجارستان به ترکیه اختصاص می‌یابد و حمل‌ونقل‌کنندگان اعلام کرده‌اند که این سهمیه ممکن است حداکثر تا نیمه اکتبر تمام شود. در سفری که با کامیون پلاک ترکیه برنامه‌ریزی میشود، وضعیت مجوز پیش از تاریخ بارگیری تأیید میشود.
- ازدحام گوربولاک: صف کامیون‌ها در جهت ایران به حجم تجارت و فصل بستگی دارد؛ علل آن در مقاله توقف کامیون‌ها در گوربولاک بررسی شده است.
با در نظر گرفتن همه این عوامل، اعلام تعداد روز ثابت برای این مسیر درست نیست؛ مدت حمل بر اساس مسیر، ازدحام مرزها و نوع بار در برنامه سفر تعیین میشود.
ولتیم گلوبال در این مسیر چه می‌کند؟
ولتیم گلوبال در حمل از اروپا به ایران، هماهنگی بارگیری در اتحادیه اروپا را از دفتر بوداپست انجام میدهد. ترانزیت ترکیه، هماهنگی عبور از کاپیکوله و گوربولاک–بازرگان، ردیابی روزانه کامیون و تحویل بار نیز در مدیریت خود شرکت است؛ در ایران از دفتر یا نماینده استفاده نمی‌شود. دامنه این خدمت در صفحه حمل زمینی از اروپا به ایران شرح داده شده است. برای دریافت استعلام قیمت، نشانی بارگیری، محل تحویل در ایران، نوع کالا، ابعاد و وزن، نوع بسته‌بندی و تاریخ آماده بودن بار را از طریق صفحه تماس برای ما بفرستید. درخواست را می‌توانید به فارسی، انگلیسی، ترکی یا روسی بفرستید.