Nötr LCL konsolidatör, LCL konteyner servisini yalnız forwarder'lara toptan satan ve ihracatçı ya da ithalatçıya doğrudan teklif vermeyen konsolidatördür. Forwarder'ın müşteri bilgisini kullanmadığı, onunla müşteri için rekabet etmediği için tercih edilir. Forwarder kendi markasıyla hizmet verirken haftalık konteyner servisine erişir.
"Nötr" sıfatı neyi anlatır?
LCL'de konteyneri açan konsolidatör, konteyner yerini birçok yük sahibine dağıtır. Bu yük sahiplerinin bir kısmı doğrudan ihracatçılar, bir kısmı ise kendi müşterisinin yükünü getiren forwarder'lardır. Konsolidatör aynı zamanda ihracatçılara doğrudan satış yapıyorsa, forwarder yükünü teslim ettiği anda müşterisinin adını, malını, alıcısını ve fiyat seviyesini bir rakibe göstermiş olur. Nötr konsolidatör bu çatışmayı ortadan kaldıran iş modelidir: müşterisi yalnız forwarder'lardır. Bu yüzden sektörde "co-loader" veya toptan LCL sağlayıcısı olarak da anılır.
Belge zinciri nasıl kurulur?
Nötr modelde üç katmanlı bir konişment yapısı oluşur:
- Deniz yolu hattı, konteyner için nötr konsolidatöre ana konişment (master B/L) keser.
- Nötr konsolidatör, her forwarder'a o forwarder'ın yükünü gösteren kendi konişmentini düzenler.
- Forwarder, ihracatçıya kendi adıyla ara konişment (house B/L) verir.
Bu yapıda konsolidatör forwarder'a karşı, forwarder da ihracatçıya karşı taşıyıcı sıfatıyla sorumludur. ABD hukukunda bu rol gemi işletmeden taşıyıcı olan NVOCC (non-vessel operating common carrier) olarak tanımlanır. Taşıyıcı ile aracı arasındaki ayrım taşıyıcı ve forwarder farkı maddesinde açıklanır.
Forwarder için neden tercih edilir?
- Müşteri bilgisinin korunması: İhracatçının adı ve fiyatı yalnız forwarder'da kalır.
- Kapsama: Tek bir forwarder'ın haftalık konteyner dolduramayacağı yüzlerce varış noktasına düzenli servis.
- Marka: Belgeler ve iletişim forwarder adına yürür.
- Varışta tarafsızlık: Nötr konsolidatörün varış ajanı, forwarder'ın alıcısına doğrudan satış yapmamakla yükümlüdür.
Nötr ve nötr olmayan konsolidatör karşılaştırması
| Ölçüt | Nötr konsolidatör | Satış yapan konsolidatör |
|---|---|---|
| Müşteri grubu | Yalnız forwarder'lar | Forwarder'lar ve yük sahipleri |
| Müşteri bilgisi | Ticari olarak kullanılmaz | Rekabette kullanılma riski var |
| Fiyat yapısı | Toptan; forwarder kendi kârını ekler | Doğrudan satışta perakende fiyat |
| Varış ajanı | Nötrlük taahhüdü olan ajan | Konsolidatörün kendi satış ofisi olabilir |
Nötrlüğü nasıl anlarsınız?
- Konsolidatörün ihracatçılara doğrudan teklif veren bir satış birimi var mı?
- Varış ajanının nötrlük taahhüdü yazılı mı, ihlalde ne yapılıyor?
- Ara konişmentte veya varış bildiriminde forwarder dışındaki iletişim bilgileri görünüyor mu?
- Bilgi gizliliği sözleşmede açıkça yazılı mı?
Türkiye çıkışlı sevkiyatta nasıl işler?
Türkiye'den yola çıkan bir LCL sevkiyatında forwarder, yükü nötr konsolidatörün Mersin veya İstanbul'daki CFS'sine teslim eder. Gümrük beyannamesi ihracatçı adına açılır, konsolidatörün belgelerinde ise gönderici olarak forwarder görünür. Varış limanında boşaltmayı nötr konsolidatörün ajanı yapar; alıcıya varış bildirimi forwarder'ın varış ofisi veya ortağı aracılığıyla gider. Böylece ihracatçının adı, zincirin hiçbir halkasında rakip bir satış ekibine ulaşmaz.
Dezavantajları var mı?
Zincire bir halka daha eklendiği için forwarder yükü konsolidatörün kapanışından önce kendi iç kapanışına göre ister ve fiyatta ek bir aracılık payı oluşur. Belge düzeltmeleri iki el değiştirir; bir hatanın giderilmesi daha uzun sürebilir. Yük sahibi için fark çoğu zaman görünmez: o, forwarder'ından aldığı ara konişmenti ve fiyatı görür. Nötr konsolidatörün asıl değeri, forwarder'ın küçük hacimle geniş bir LCL konsolidasyon ağına girebilmesidir. Hacim büyüdükçe LCL yerine tam konteyner seçeneği gündeme gelir; eşik FCL ile LCL farkı üzerinden hesaplanır.
Küçük hacimli deniz yolu taşımalarında konsolidatörün servisinin direkt mi aktarmalı mı olduğu, yükün varışta kaç gün sonra teslim alınabileceğini belirler.