Konsinye satış, malın mülkiyeti satıcıda kalarak bir aracıya veya alıcının deposuna bırakıldığı ve yalnız satıldıkça ya da kullanıldıkça faturalandığı satış yöntemidir. Konsinye depo bu stoğun tutulduğu yerdir. Türkiye'den yapılan konsinye ihracatta mal, ihraç tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışa bağlanmalıdır.
Konsinye neden tercih edilir?
Konsinye, satıcının stok riskini üstlenerek pazara girişi kolaylaştırdığı bir modeldir. Alıcı veya aracı, malı satmadan ödeme yapmaz; satıcı ise ürününü müşteriye yakın tutar. Yeni bir pazarı denemek, fiyatı piyasada belirlenecek ürünler satmak, yedek parça veya sarf malzemesini müşterinin hattına yakın bulundurmak ve yurt dışı e-ticaret pazaryerlerinde stok tutmak tipik kullanım alanlarıdır.
İki farklı model
| Özellik | Konsinye ihracat / satış | Konsinye stok (consignment stock) |
|---|---|---|
| Mal nerede? | Aracının, komisyoncunun veya pazaryerinin deposunda | Alıcının kendi sahasında veya yakınındaki depoda |
| Fatura ne zaman? | Mal nihai kullanıcıya satıldığında | Alıcı stoktan çekip kullandığında |
| Tipik kullanıcı | Tüketim malı ve e-ihracat yapan firmalar | Otomotiv, makine ve üretim tedarikçileri |
| Temel belge | Satış raporu ve kesin fatura | Stok çekiş kaydı ve dönemsel mutabakat |
Türkiye'den konsinye ihracat kuralları
İhracat Yönetmeliği, 6 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir. Öne çıkan hükümler:
- Konsinye ihracat, e-ihracat kapsamında yurt dışı pazaryerlerine, e-ticaret sitelerine ve diğer e-ticaret platformlarına mal gönderilmesini de kapsar.
- Kesin satış, malın nihai kullanıcıya satılmasıdır. İhracatçı, kesin satıştan sonraki 120 gün içinde faturası ve belgeleriyle ihracatçı birliğine ve aracı bankaya bildirim yapar.
- Mal, ihracat tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışa bağlanmalıdır. Haklı ve zorunlu nedenlerle başvurulursa izni veren ihracatçı birlikleri genel sekreterliği bu süreyi iki yıl daha uzatabilir.
- Basitleştirilmiş usulle, yani ETGB ile yapılan konsinye ihracatta süre uzatılmaz.
- Süresinde satılamayan mal, gümrük mevzuatı çerçevesinde yurda geri getirilmelidir.
Süreç adım adım
- Sözleşme: Aracı veya pazaryeriyle mülkiyet, komisyon, raporlama sıklığı, sigorta ve iade şartları yazılır.
- Başvuru ve beyan: Konsinye ihracat başvurusu ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine yapılır; onaylanan beyanname 30 gün içinde gümrük idaresine sunulur. Beyan işlemleri ihracat gümrükleme kapsamında yürür.
- Sevk ve depolama: Mal, aracının deposuna, bir antrepoya veya pazaryerinin karşılama deposuna gider. Vergileri ödenmeden bekletme gerekiyorsa varış ülkesindeki antrepo rejimi değerlendirilir.
- Satış raporu: Aracı, dönemsel olarak satılan, kalan ve hasarlı adetleri bildirir.
- Kesin fatura ve bildirim: Satılan miktar için fatura kesilir ve 120 günlük bildirim süresi içinde birliğe ve bankaya iletilir.
- Kapanış: Satılmayan stok süresi dolmadan geri getirilir veya başka bir rejime alınır.
Risk, sigorta ve vergi
Mülkiyet satışa kadar ihracatçıda kaldığı için depodaki yangın, hırsızlık veya bozulma riski de kural olarak ihracatçıdadır. Aracının deposunun sigortası ihracatçının malını kapsamayabilir; bu yüzden stok için ayrı teminat ya da depo sözleşmesinde açık sorumluluk hükmü gerekir. Konu depodaki malın sorumluluğu maddesinde ele alınır. Aracının iflası hâlinde malın ayrıştırılabilmesi için stok kayıtları ve etiketleme düzenli tutulmalıdır. Vergi tarafında ihracat istisnası ve KDV iadesinin hangi döneme bağlanacağı kesin satışla ilişkili olduğundan mali müşavirle birlikte planlanmalıdır; genel çerçeve ihracatta KDV iadesi maddesindedir.
Sık yapılan hatalar
- Satış raporlarını düzenli almamak ve bir yıllık süreyi son aylarda fark etmek.
- 120 günlük bildirim süresini kaçırmak.
- Kayıp ve fire için aracıyla mutabakat yöntemini sözleşmeye yazmamak.